Eğitim Fakültesi · Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık öğrencilerinin istatistiksel düşünme ve veri okuryazarlığı becerilerini geliştirmek; PDR ve eğitim alanlarında elde edilen verileri uygun betimsel ve çıkarımsal istatistik yöntemleriyle analiz edebilmelerini, istatistiksel yöntem ve yazılım çıktılarını doğru ve eleştirel biçimde yorumlayabilmelerini ve araştırma bulgularını bilimsel, etik ve mesleki bağlama uygun biçimde raporlayabilmelerini sağlamaktır.
Ders İçeriği
İstatistiksel düşünme ve veri okuryazarlığı; PDR'de istatistiğin kullanımı; değişken, evren, örneklem, parametre ve istatistik kavramları; ölçme düzeyleri ve veri türleri; örnekleme yöntemleri ve örnekleme yanlılığı; verilerin grafiksel ve sayısal betimlenmesi; merkezi eğilim ve yayılım ölçüleri; normal dağılım ve standart puanlar; örnekleme değişkenliği, örnekleme dağılımları ve standart hata; nokta ve aralık tahmini; güven aralıkları; hipotez testlerinin mantığı; p-değeri; Tip I ve Tip II hatalar; etki büyüklüğü; tek örneklem, bağımsız örneklem ve eşleştirilmiş örneklem t testleri; varyans analizi; korelasyon; basit doğrusal regresyon; parametrik varsayımlar ve nonparametrik alternatiflere giriş; ölçek güvenirliğinin temel düzeyde değerlendirilmesi; gerçek PDR verilerinin istatistiksel yazılımlarla analizi; istatistiksel çıktıların yorumlanması ve bilimsel/etik raporlanması.
Zorunlu Kaynaklar
Akdeniz, F. Olasılık ve İstatistik, Baki Kitabevi, Adana, 1998.
Önerilen Kaynaklar
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (Vol. 2). Ankara: Pegem Akademi.
Newbold, P. (2000) İşletme ve İktisat İçin İstatistik, Literatür Yayınları
Haftalık ders sunuları
Ders notları
Kurallar
İstatistikte
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Araştırma problemine uygun örnekleme yöntemlerini belirler ve örnekleme yanlılığının araştırma sonuçlarına etkisini değerlendirir.
- RPD araştırmalarında kullanılan temel istatistik kavramlarını, veri türlerini ve ölçme düzeylerini açıklar.
- RPD verilerini uygun grafiksel ve betimsel istatistik yöntemleriyle özetler ve yorumlar.
- Örnekleme değişkenliği, standart hata, tahmin ve güven aralığı kavramlarını açıklar ve araştırma sonuçları bağlamında yorumlar.
- Hipotez testlerinin mantığını açıklar; p-değeri, güven aralığı, Tip I-Tip II hata ve etki büyüklüğünü birlikte değerlendirir.
- Araştırma sorusu ve veri yapısına uygun t testi, ANOVA, korelasyon ve basit doğrusal regresyon yöntemini seçer, uygular ve sonuçlarını yorumlar.
- Temel istatistiksel varsayımları değerlendirir; gerektiğinde uygun nonparametrik alternatifleri belirler ve ölçek verilerinde temel güvenirlik çıktılarını yorumlar.
- Gerçek PDR verilerini uygun istatistiksel yazılımlarla analiz eder ve elde edilen bulguları eleştirel, etik, bilimsel ve mesleki bağlama uygun biçimde raporlar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 8 | 8 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 12 | 12 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | RPD'de veri, istatistiksel düşünme ve araştırma süreci; değişken, evren, örneklem | Kaynak kitap bl.1 |
| 2 | Ölçme düzeyleri, veri türleri, örnekleme yöntemleri ve örnekleme yanlılığı | Kaynak kitap bl.2 |
| 3 | Verilerin grafiksel ve sayısal betimlenmesi; merkez, yayılım, dağılım ve aykırı değerler | Kaynak kitap bl.3 |
| 4 | Normal dağılım, standart puanlar ve olasılığın istatistiksel çıkarımdaki rolü | Kaynak kitap bl.4 |
| 5 | Örnekleme değişkenliği, örnekleme dağılımları ve standart hata | Kaynak kitap bl.5 |
| 6 | Nokta tahmini, güven aralıkları ve istatistiksel belirsizliğin yorumlanması | Kaynak kitap bl.6 |
| 7 | Hipotez testlerinin mantığı: H0/H1, anlamlılık düzeyi, p-değeri, Tip I ve Tip II hata | Kaynak kitap bl.7 |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Etki büyüklüğü, güven aralığı ve p-değerinin birlikte yorumlanması | Kaynak kitap bl.9 |
| 10 | t testleri: tek örneklem, bağımsız örneklem ve eşleştirilmiş örneklemler | Kaynak kitap bl.11 |
| 11 | Varyans analizi (ANOVA); grup karşılaştırmaları ve etki büyüklüğü | Kaynak kitap bl.12 |
| 12 | Korelasyon: Pearson ve Spearman; yön, büyüklük ve korelasyon-nedensellik ayrımı | Kaynak kitap bl.14 |
| 13 | Basit doğrusal regresyon; model ve katsayıların PDR bağlamında yorumlanması | Kaynak kitap bl.15 |
| 14 | Bütünleştirici PDR veri analizi: varsayımlar, nonparametrik alternatifler, güvenirliğe giriş, yazılım çıktısı, APA tarzı raporlama ve etik | Kaynak kitap bl.16 |
| 15 | Genel Tekrar | Kaynak kitap bl.17 |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |