Rektörlüğe Bağlı Bölümler · İZÜ Seçmeli Dersler · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersimizin gayesi, Osmanlı Türkçesinin yazıldığı alfabenin talebelere öğretilmesidir. Aslen Arabî harflerden müteşekkil bu alfabe, sadece Osmanlıya münhasır olmayıp belki bin yıllık kadîm bir medeniyet ve lisanın alfabesi olarak müstesna bir yere sahiptir. Dersimizde ayrıca, lisan ilminde sarf tabir olunan ve kelimelerin okunması için lazım gelen imla kâideleri de tedris olunacaktır. Matbu olarak isimlendirilen metinleri okuyarak bize yabancı kalan fakat aslında bizim ayrılmaz bir parçamız olan lisanımızın kelimelerini tanıma ve muazzam bir kelime hazinesini kazanma imkanı sunulacaktır. Bunun ise edebi konuşma ve yazma kabiliyetinin gelişmesi açısından ne kadar mühim olduğu aşikardır.
Ders İçeriği
Dersimizde sarf yani imla kaideleri talim olunacak ve Osmanlı Türkçesi olarak isimlendirilen fakat aslında İslam ile şereflenilmesinden itibaren kullanılan ve aynı zamanda Kur’ânın harfleri olan Arap harfleri ile yazılmış Türkçe metinler okunacaktır. Dersimiz okunacak metinler, en kolay ve kullanımı en fazla olan nesih hattı olup matbu olarak tabir olunan yani matbaalarda basılmış metinler ile bilgisayar hattı ile yazılmış metinler olacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Talebelerin Osmanlıca alfabeyi öğrenmiş olmaları beklenir
- Talebelerin Osmanlıca imla kaidelerini öğrenmiş olmaları beklenir
- Talebelerın sarf-ı Osmani hakkında malumat sahibi olmaları beklenir
- Talebeler Osmanlıca metinleri okuma kabiliyeti kazanır
- Talebelerin İslam hat nevilerini tanıyor olmaları beklenir
- Talebeler nesih ve rik'a ile yazılmış metinleri okuma kabiliyeti kazanır
- Talebelerin Osmanlıca yazma kaidelerini öğrenmiş olmaları beklenir
- Talebeler Arabi harfleri ve lisan-ı Arabiye dair temel malumata sahip olacaklardır
- Talebeler lisân-ı Arabide mevcut harfleri öğrenmiş olacaklardır
- Talebeler lisan-ı Arabiye dair temel malumata sahip olacaklardır
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 13 | 1 | 13 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 12 | 1 | 12 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş:Tarihten bugüne Osmanlı Türkçesinin seyri, Osmanlı Türkçesi alfabesindeki harfler ve okunuşları, harekeler, sesli ve sessiz harfler, bitişen ve bitişmeyen harfler. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından 1. ve 2. derse hazırlanınız. |
| 2 | Türkçe Ünlülerin (-A, -I) yazılışı ve okunuşu. Okuma ve yazma çalışmaları. | "Osmanlı Türkçesi": Mustafa ÖZKAN (DİA)'ın makalesini okuyunuz. Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız ve Osmanlı alfabesini yazarak çalışınız. |
| 3 | Türkçe ünlülerin (-o-ö-u-ü) yazılışı ve okunuşu. Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 4 | Türkçe ünsüzlerin özellikleri. Arapça ve Farsça kelimelerde ünlülerin yazılışı. Türkçede ses karşılığı bulunmayan harfler; ayın ve hemze. Şeddeli kelimeler, Kâf-ı Farisî ve Genizsi n ünsüzleri. Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 5 | Türkçe Eklerin Yazılışı (Genel Özellikler) Çokluk Ekleri, Yapım Ekleri (-lIk, -CI, -lI, -sIz, -kI, -cA, -CIk, -cAğIz, -(I)ncI, -mAk, -mA, -IcI, -lA) Fiil Yapım Ekleri (-DIr, -Il, -In) Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 6 | Zarf-fiil ekleri, Sıfat-fiil ekleri, Türkçe zamirler, Türkçe sayılar, Bildirme ekleri. Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 7 | Hâl Ekleri, İyelik Ekleri, Kapalı e’nin Yazılışı, Görülen Geçmiş Zaman Ekinin Yazılışı, Geniş Zaman Ekinin Yazılışı, Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Öğrenilen geçmiş zaman ekinin yazılışı, Şimdiki zaman ekinin yazılışı, Gelecek zaman ekinin yazılışı, Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 10 | Farsça yapılı Tamlamalar | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 11 | Arapça ve Farsça kelimelerin tanınması, Nesir okuma çalışmaları | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 12 | Arapça kelimelerde cinsiyet ve tesniye (ikilik), Tarihi metinleri okuma çalışmaları | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 13 | Farsça kelimelerde çokluk, Osmanlı Türkçesine ait metinlerin günümüz Türkçesine aktarmak | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 14 | Genel değerlendirme ve metin okuma | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 15 | Final sınavı | Final sınavı |
| 16 | . | . |