Sağlık Bilimleri Fakültesi · Hemşirelik · Lisans
Dersin Amacı
Öğrencilere, rehabilitasyon hemşireliğinin temel kavram ve ilkelerinin yanı sıra engelli ya da kronik hastalığa sahip bireylerin rehabilitasyon gereksinimi ortaya çıkan durumlar ile ilgili bilgi sahibi olmalarını sağlamak ve spesifik bozukluklarda (fizyolojik, psikolojik, sosyal vb.) hasta bireyin işlevlerini sürdürebilmeleri için her ortamda hemşirelik bakım gereksinimlerini saptamak ve girişimlerin uygulanabilmesi için gerekli olan teorik bilgi ve beceriyi kazandırmaktır.
Ders İçeriği
Rehabilitasyon hemşireliği dersi, rehabilitasyona genel bakış, rehabilitasyon hemşireliğinin temel çerçevesi, engelli bireylere sunulan sağlık bakım hizmetleri ve rehabilitasyonda ekip yaklaşımı, engelli bireylere yönelik mesleki ve sosyal rehabilitasyon hizmetleri, rehabilitasyon teknolojileri, spinal kord yaralanması rehabilitasyonunda hemşirelik, travmatik beyin hasarı rehabilitasyonunda hemşirelik, inme rehabilitasyonunda hemşirelik, ortopedik-amputasyon rehabilitasyonunda hemşirelik, nöromüsküler hastalık rehabilitasyonda hemşirelik, kardiyak rehabilitasyonda hemşirelik ve pulmoner rehabilitasyonda hemşirelik konularını içerir.
Zorunlu Kaynaklar
- Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara.
- Beşli, Ö., & Uymaz, P. (2024). Fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniğinde yatan hastaların düşme riski ve uygulanan hemşirelik girişimlerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Health and Sport (TJHS), 1(1); 26-41.
- Bulduk, K. D., & Ocaktan, M. (2024). Mesleki Rehabilitasyon: Ülkemizdeki Uygulamalar ve Engellilerin İstihdamı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 33(4), 211-226.
- Kahraman, B. Y., & Tülek, Z. (2025). Değişen dünyada KOAH hastalarında pulmoner rehabilitasyon ve hemşirenin rolü. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 12(1), 167-175.
- Ülkü, A., İlçe, A. Ö., & Lermi, R. (2025). Hemşirelerin Kardiyak Rehabilitasyon Konusunda Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, 4(3), 10-22.
Önerilen Kaynaklar
- Akalın, B., & Demirbaş, M. B. (2022). Rehabilitasyon hizmetlerinde yapay zekâ uygulamaları. Acta Infologica, 6(2), 141-161.
- Demirci, N., & Demirci, P. T. (2024). Engelliler İçin Rehabilitasyon Ve Dijital Teknolojilerden Yararlanma. Ed: Toptaş Demirci, P., Demirci, N. Engellilerde Egzersiz ve Rehabilitasyon Uygulamalarına Güncel Yaklaşım, Efe Akademi Yayınları, İstanbul, s. 7-20.
- Erdoğan, Z. (2024). Ortogeriatri Hastasında Rehabilitasyon ve Taburculuk Eğitimi. Ed.: Ünlü, H. Kırılganlık Kırığında Ortogeriatrik Bakım ve Yönetimi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.76-81.
- Ertaş, M. F., & Bahçe, Z. (2023). Engelli hastalara yönelik tıbbi sosyal hizmetlerde hastane yönetiminin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(87), 981-1006.
- Geçit, S., & Özbayır, T. (2021). Spinal Travmalar ve Hemşirelik Bakımı. İksad Publishing House, Ankara.
- Lorcu, T., Koç, Ş. Ö., & Ersoy, S. (2025). Engelli bakımı ve rehabilitasyon programı öğrencilerinin engellilere yönelik tutumlarının belirlenmesi. Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 8(2), 61-73.
- Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik (2013). https://www.turmob.org.tr/Arsiv/FCKEditor/userfiles/file/ISSAGLIGI%20GUVENLIGI/28603-8_30_03_2013-1.pdf Erişim Tarihi: 22.02.2026
- Sazak, Y., Kanadlı, K. A., & Olgun, N. (2020). Kardiyak rehabilitasyon ve ekip çalışmasında hemşirenin rolü. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 24(3):217-226.
- Terzi, A., & Özer, S. (2022). Rehabilitasyon hemşiresi olarak donuk omuz sendromunu nasıl yönetelim? Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1669-1675.
Açıklamalar
Ödev ve Proje Teslimleri: Ödevleriniz teslim tarihinden sonra ödev kabul edilmez ve öğrenci ödevini yapmamış sayılır. Öğrencinin ödevini yetiştiremeyeceği durumlarda öğretim elemanına bilgi vermesi gerekir.
Sözlü ve Yazılı İletişim Etiği: Ders boyunca arkadaşlarınızla ve benimle olan iletişiminizde kendinizi saygılı bir şekilde ifade etmelisiniz. Buna ek olarak, çevrimiçi platformdaki tartışmalarda, ödevlerde ve yazışmalarda bu saygıyı korumakla yükümlüsünüz.
Kurallar
Yoklama (Derse Katılım): Dersi alan öğrencilerimizden ders saatlerinde derse katılıp takip etmeleri beklenmektedir. Derse devam zorunluluğu %70'tir.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Rehabilitasyon kavramını tanımlar.
- Rehabilitasyon hemşiresinin görev, yetki ve sorumluluklarını bilir.
- Engelli bireylere sunulan sağlık hizmetlerini sıralar.
- Engelli bireylere yönelik mesleki ve sosyal rehabilitasyon hizmetlerini açıklar.
- Rehabilitasyonda kullanılan teknolojileri anlatır.
- Spinal kord yaralanması ve travmatik beyin hasarı geçiren, inme atağı yaşayan, ortopedik ve ampute olan, nöromüsküler hastalığı olan bireylerin rehabilitasyon aşamasındaki hemşirelik bakımını bilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 2 | 32 |
| Ara Sınav | 1 | 4 | 4 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 4 | 4 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 15 | 15 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin Tanıtılması, Rehabilitasyona Genel Bakış | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Beşli, Ö., & Uymaz, P. (2024). Fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniğinde yatan hastaların düşme riski ve uygulanan hemşirelik girişimlerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Health and Sport (TJHS), 1(1); 26-41. |
| 2 | Rehabilitasyon Hemşireliğinin Temel Çerçevesi | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Erdoğan, Z. (2024). Ortogeriatri Hastasında Rehabilitasyon ve Taburculuk Eğitimi. Ed.: Ünlü, H. Kırılganlık Kırığında Ortogeriatrik Bakım ve Yönetimi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.76-81. |
| 3 | Engelli Bireylere Sunulan Sağlık Bakım Hizmetleri ve Rehabilitasyonda Ekip Yaklaşımı | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik (2013). https://www.turmob.org.tr/Arsiv/FCKEditor/userfiles/file/ISSAGLIGI%20GUVENLIGI/28603-8_30_03_2013-1.pdf Erişim Tarihi: 22.02.2026 Lorcu, T., Koç, Ş. Ö., & Ersoy, S. (2025). Engelli bakımı ve rehabilitasyon programı öğrencilerinin engellilere yönelik tutumlarının belirlenmesi. Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 8(2), 61-73. |
| 4 | Engelli Bireylere Yönelik Mesleki ve Sosyal Rehabilitasyon Hizmetleri | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Bulduk, K. D., & Ocaktan, M. (2024). Mesleki Rehabilitasyon: Ülkemizdeki Uygulamalar ve Engellilerin İstihdamı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 33(4), 211-226. Ertaş, M. F., & Bahçe, Z. (2023). Engelli hastalara yönelik tıbbi sosyal hizmetlerde hastane yönetiminin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(87), 981-1006. |
| 5 | Rehabilitasyon Teknolojileri | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Demirci, N., & Demirci, P. T. (2024). Engelliler İçin Rehabilitasyon ve Dijital Teknolojilerden Yararlanma. Ed: Toptaş Demirci, P., Demirci, N. Engellilerde Egzersiz ve Rehabilitasyon Uygulamalarına Güncel Yaklaşım, Efe Akademi Yayınları, İstanbul, s. 7-20. Akalın, B., & Demirbaş, M. B. (2022). Rehabilitasyon hizmetlerinde yapay zekâ uygulamaları. Acta Infologica, 6(2), 141-161. |
| 6 | Spinal Kord Yaralanması Rehabilitasyonunda Hemşirelik | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Geçit, S., & Özbayır, T. (2021). Spinal Travmalar ve Hemşirelik Bakımı. İksad Publishing House, Ankara. |
| 7 | Travmatik Beyin Hasarı Rehabilitasyonunda Hemşirelik | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. |
| 8 | Ara Sınav | Ders notları |
| 9 | İnme Rehabilitasyonunda Hemşirelik | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. |
| 10 | Ortopedik Rehabilitasyonda Hemşirelik | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Terzi, A., & Özer, S. (2022). Rehabilitasyon hemşiresi olarak donuk omuz sendromunu nasıl yönetelim?. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1669-1675. |
| 11 | Amputasyon Rehabilitasyonunda Hemşirelik | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. |
| 12 | Nöromüsküler Hastalık Rehabilitasyonunda Hemşirelik | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. |
| 13 | Kardiyak Rehabilitasyonda Hemşirelik | Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Sazak, Y., Kanadlı, K. A., & Olgun, N. (2020). Kardiyak rehabilitasyon ve ekip çalışmasında hemşirenin rolü. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 24(3):217-226. Ülkü, A., İlçe, A. Ö., & Lermi, R. (2025). Hemşirelerin kardiyak rehabilitasyon konusunda bilgi düzeylerinin incelenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, 4(3), 10-22. |
| 14 | Pulmoner Rehabilitasyonda Hemşirelik | .Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Kahraman, B. Y., & Tülek, Z. (2025). Değişen dünyada KOAH hastalarında pulmoner rehabilitasyon ve hemşirenin rolü. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 12(1), 167-175. |
| 15 | Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı | . |
| 16 | Final Sınavı | Ders notları |


