HEM 320 - Afet Yönetimi

%90 dan fazlası deprem kuşağında bulunan ülkemizde başta depremler olmak üzere, seller ve heyelanlar tarih boyunca önemli can ve mal kayıplarına neden olmuş ve ekonomik gelişmemizi etkilemiştir. Gün geçtikçe artan nüfus ve şehirleşme bu etkileri gelecekte daha da artıracaktır. Dolayısıyla afetlerin negatif etkilerini minimuma indirecek önlemlerin alınması, hazırlıkların yapılması, halkın bilinçlendirilmesi ve özellikle yöneticilerin afet yönetimi konusunda eğitilmesi konusu ivedilikle gerçekleştirilmesi gereken bir görevdir. Buradan hareketle dersin amacı; öğrencilerin afetler ve KBRN (Kimyasal Biyolojik Radyasyon ve Nükleer) olaylar konusunda bilgi sahibi olmalarını sağlamak ve Türkiye’de yaşanabilecek afetlerde, afet yönetim süreci kapsamında (risk/zarar azaltma, afetlere hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarında) yapılması gereken önlemleri alabilecek temel bilgi ve tutumları kazandırmaktır.

Bu ders afet kavramı, afetlerin sınıflandırılması, dünyada ve Türkiye’de yaşanan afetler, depreme yönelik bireysel afet yönetimi, yangın, sel, heyelan ve çığ afetlerinde bireysel afet yönetimi, afet yönetim süreci (risk/zarar azaltma, afetlere hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamaları), afet hemşireliği, afetin sağlık üzerine etkileri, afet triyajı, KBRN (Kimyasal Biyolojik Radyasyon ve Nükleer) konularını içerir.

1. Altuntaş, S., Akkaya, G. (2024). Afet Hemşireliği ve Yönetimi. Nobel Akademik Yayıncılık, Adana
2. Avcı, S., Kaplan, B., Ortabağ, T. (2020). Hemşirelik bölümündeki öğrencilerin afet konusundaki bilgi ve bilinç düzeyleri, Dirençlilik Dergisi, 4(1); 89-101.
3. Şimşek, P., Gündüz, A. (2021). Türkiye’de afet hemşireliği, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 47(3); 469-476.
4. Bektaş Akpınar, N., Aşkın Ceran, M. (2020). Afetlerle ilgili güncel yaklaşımlar ve afet hemşiresinin rol ve sorumlulukları, Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi, 1(1); 28-40..
5. Erdoğan, Ö. (2018). Afet hemşireliği eğitimi, Türkiye Klinikleri, 115-20.
6. Hassoy, D., Yeşilfidan, D., Özsavurmaz, S. (2022). “Olağanüstü Durumlar ve Afetlerde Hemşirelik’’,Ed.: Akkaya R. Sağlık Bilimlerinde Güncel Tartışmalar 3 Kitabı. 1. Baskı, Ankara, s. 66-69..
7. Bektaş Akpınar, N., Aşkın Ceran, M. (2020). Afetlerle ilgili güncel yaklaşımlar ve afet hemşiresinin rol ve sorumlulukları”, Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi, 1(1); 28-40.
8. Şentürk, S., Büyükdavraz, G. G., Yıldırım Keskin, A. (2020). Yoğun bakım hemşirelerinin afet yönetimi hakkındaki bilgi, görüş ve yaklaşımları, İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 8(3); 527-546.
9. AFAD. (2018). Türkiye’de Afet Yönetimi Ve Doğa Kaynaklı Afet İstatistikleri, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Ankara. (https://www.afad.gov.tr/kitaplar). Erişim tarihi: 13.04.2023
10. AFAD, (2021). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. Ankara (https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu#) Erişim tarihi: 13.04.2023
11. Taşkıran, G., Baykal, Ü. (2018). Afetlerde insan kaynakları yönetimi, Türkiye Klinikleri, 23-8.
12. Tel, H. (2016). Olağanüstü durumlar ve hemşirelik, Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(4); 278-282.
13. Öztürk, İ., Güneren, E., Mayadağlı, A., Erdoğan, Ö. (2020). Afet Tıbbı açısından kimyasal silah yaralılarının yönetimi. Afet ve Risk Dergisi, 3(1), 20 - 30.
14. Dökmeci, A.H., Deniz, E. (2023). Kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer (KBRN) olaylarında sağlık okuryazarlığı, Afet ve Risk Dergisi, 6(1), 273-293.
15. Kaynak, C., Kutlu, Y. A. (2023). Tam donanımlı bir hastanede afet ekibinin KBRN farkındalığının değerlendirilmesi, Afet ve Risk Dergisi, 6(1), 316-332.
16. Orun, S., Turkeri, B., Dogtas, Z., Akoz, A. (2022). CBRN ıncident awareness of healthcare professional working in public and university hospitals, Eurasian J Tox. 4(1): 3-10.

1. Bollettino, V., Alcayna-Stevens, T., Sharma, M., Dy, P., Pham, P. ve Vinck, P. (2020). Public perception of climate change and disaster preparedness: Evidence from the Philippines. Climate Risk Management, 30, 100250.
2. Brunkard, J., Namulanda, G., Ratard, R. (2008). Hurricane Katrina deaths, Louisiana, 2005. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 2(4), 215-223.
3. Bruneau, M. (1995). Performance of masonry structures during the 1994 Northridge (Los Angeles) earthquake. Canadian Journal of Civil Engineering, 22(2), 378-402.
4. Carvajal, M., Sepúlveda, I., Gubler, A., & Garreaud, R. (2022). Worldwide signature of the 2022 Tonga volcanic tsunami. Geophysical Research Letters, 49(6), e2022GL098153.
5. DesRoches, R., Comerio, M., Eberhard, M., Mooney, W., & Rix, G. J. (2011). Overview of the 2010 Haiti earthquake. Earthquake Spectra, 27(1_suppl1), 1-21..
6. Douglass, M. (2016). The urban transition of disaster governance in Asia. In Disaster governance in urbanising Asia (ss. 13-43). Springer, Singapore.
7. Eshghi, K., Larson, R. C. (2008). Disasters: lessons from the past 105 years. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 17(1); 62-82.
8. Guha-Sapir, D. ve Hoyois, P. (2012). Disasters in India: Policy Overview of Vulnerability, Risks and Human Impact. In Recovering from Earthquakes (ss. 34-58). Routledge India.
9. Horwich, G. (2000). Economic lessons of the Kobe earthquake. Economic Development and Cultural Change, 48(3), 521-542.
10. Huang, Y., Cheng, H. (2013). The impact of climate change on coastal geological disasters in southeastern China. Natural Hazards, 65(1), 377-390. 
11. Jia, H., Chen, F., Pan, D., Du, E., Wang, L., Wang, N. ve Yang, A. (2022). Flood risk management in the Yangtze River basin—Comparison of 1998 and 2020 events. International Journal of Disaster Risk Reduction, 68, 102724.
12. Li, C. J., Chai, Y. Q., Yang, L. S., Li, H. R. (2016). Spatio-temporal distribution of flood disasters and analysis of influencing factors in Africa. Natural Hazards, 82(1), 721-731.
13. Kijewski-Correa, T. L., Kennedy, A. B., Taflanidis, A. A., & Prevatt, D. O. (2018). Field reconnaissance and overview of the impact of Hurricane Matthew on Haiti’s Tiburon Peninsula. Natural Hazards, 94, 627-653.
14. McPherson, M., Counahan, M., Hall, J. L. (2015). Responding to typhoon Haiyan in the Philippines. Western Pacific Surveillance and Response Journal: WPSAR, 6(Suppl 1), 1.
15. Muzamil, S. A. H. B. S., Zainun, N. Y., Ajman, N. N., Sulaiman, N., Khahro, S. H., Rohani, M. M., Mohd, S. M. B.,  Ahmad, H. (2022). Proposed framework for the flood disaster management cycle in Malaysia. Sustainability, 14(7), 4088.
16. Okunola, O. H. (2019). Spatial analysis of disaster statistics in selected cities of Nigeria. International Journal of Emergency Management, 15(4), 299-315.
17. Plafker, G. (1965). Tectonic Deformation Associated with the 1964 Alaska Earthquake: The earthquake of 27 March 1964 resulted in observable crustal deformation of unprecedented areal extent. Science, 148(3678), 1675-1687.
18. Pomonis, A. (2011). The great Chile earthquake sequence of May 21-22, 1960: an analysis of the human casualties by event, location and cause. Report of Tono Research Institute of Earthquake Science, (28), 17-20.
19. Quesada-Román, A., Villalobos-Portilla, E., Campos-Durán, D. (2021). Hydrometeorological disasters in urban areas of Costa Rica, Central America. Environmental Hazards, 20(3), 264-278.
20. Shen, G. ve Hwang, S. N. (2019). Spatial–Temporal snapshots of global natural disaster impacts Revealed from EM-DAT for 1900-2015. Geomatics, Natural Hazards and Risk, 10(1); 912–934.
21. Shultz, J. M., Sands, D. E., Holder-Hamilton, N., Hamilton, W., Goud, S., Nottage, K. M., Espinel, Z., Friedman, S., Fugate, C., Kossin, J. P., Galea, S. (2020). Scrambling for safety ın the eye of Dorian: Mental health consequences of exposure to a climate-driven hurricane: Study examines the mental health consequences of exposure to Hurricane Dorian. Health Affairs, 39(12), 2120-2127.
22. Wang, X. ve Liu, P. L. F. (2006). An analysis of 2004 Sumatra earthquake fault plane mechanisms and Indian Ocean tsunami. Journal of Hydraulic Research, 44(2), 147-154.
23. Wu, F. T., Kanamori, H. (1973). Source mechanism of February 4, 1965, Rat Island earthquake. Journal of Geophysical Research, 78(26), 6082-6092.
24. Yapa Abeywardhana, D. M. (2020). Environmental Sociology of Floods in the Colombo District of Sri Lanka. In Development in Coastal Zones and Disaster Management (ss. 271-280). Palgrave Macmillan, Singapore.

Ödev ve Proje Teslimleri: Ödevleriniz teslim tarihinden sonra ödev kabul edilmez ve öğrenci ödevini yapmamış sayılır. Öğrencinin ödevini yetiştiremeyeceği durumlarda öğretim elemanına bilgi vermesi gerekir.

Sözlü ve Yazılı İletişim Etiği: Ders boyunca arkadaşlarınızla ve benimle olan iletişiminizde kendinizi saygılı bir şekilde ifade etmelisiniz. Buna ek olarak, çevrimiçi platformdaki tartışmalarda, ödevlerde ve yazışmalarda bu saygıyı korumakla yükümlüsünüz.

Yoklama (Derse Katılım): Dersi alan öğrencilerimizden ders saatlerinde derse katılıp takip etmeleri beklenmektedir.