Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · Sınıf Öğretmenliği · Lisansüstü
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı, sınıf öğretmenliği lisansüstü öğrencilerinin, küreselleşen ve dijitalleşen dünyanın gerektirdiği yeni kavramları (dijital vatandaşlık, iklim değişikliği, sosyal adalet, finansal okuryazarlık vb.) ilkokul düzeyindeki Sosyal Bilgiler ve Hayat Bilgisi öğretimiyle bütünleştirebilmelerini sağlamaktır. Ders, aynı zamanda öğrencilerin bu yeni kavramlar üzerine akademik araştırma yapma, literatür tarama gibi becerilerini ilerletmeyi hedefler.
Ders İçeriği
"Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yeni Kavramlar ve Yaklaşımlar" başlıklı bu lisansüstü dersi, sınıf öğretmenliği alanındaki öğrencileri, ilkokul Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler derslerini günümüz dünyasının karmaşık gerçekleriyle uyumlu hale getirecek bilgi ve becerilerle donatmayı amaçlamaktadır. Ders, içeriğini doğrudan Turan ve arkadaşlarının 2024 tarihli "Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yeni Yaklaşımlar" eserinin en güncel cildine dayandırarak, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin getirdiği yeni yaklaşımları, bağlamsal öğrenmeyi ve temel öğretim becerilerini merkeze alır. Bununla birlikte, sürdürülebilirlik, afet eğitimi, yapay zekâ gibi çağdaş temaları ve dijital öykü, yerel tarih gibi yenilikçi pedagojik uygulamaları ele alarak bu kavramların ilkokul düzeyine nasıl indirgenebileceğini inceler. İçerik odaklı bu yaklaşımın yanı sıra, ders öğrencilerin akademik araştırma yetkinliklerini geliştirmeye de özel bir önem atfeder; bu doğrultuda öğrencilerden, derste işlenen güncel konulardan biri üzerine eleştirel analizler geliştirmeleri ve dönem sonunda bu süreci araştırmaya dayalı bir literatür tarama sunumu gibi bir çıktıyla tamamlamaları beklenmektedir.
Zorunlu Kaynaklar
(Turan vd.): Turan R., Sünbül, A. M., & Akdağ, H. (2024). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yeni Yaklaşımlar (Cilt 5). Pegem Akademi.
(TYMM): Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Milli Eğitim Bakanlığı.
(SÖP): Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Sosyal Bilgiler Öğretim Programı. Milli Eğitim Bakanlığı.
Açıklamalar
Bu ders, lisansüstü düzeyde bir seminer formatında, öğrencilerin aktif katılımı ve hazırlığına dayalı olarak işlenecektir. Dersin başarılı bir şekilde tamamlanması için temel beklentiler ve değerlendirme ölçütleri aşağıda özetlenmiştir.
Katılım ve Hazırlık: Derse düzenli katılım ve haftalık okumaların yapılarak tartışmalara hazırlıklı gelinmesi esastır. Ana ders kitabına ek olarak, her öğrencinin kendi dönem projesi konusuyla ilgili güncel akademik literatürü (makale, tez vb.) düzenli olarak takip etmesi beklenir.
Değerlendirme Sistemi: Başarı notu; %25 Ara Sınav, %50 Final Sınavı ve %25 Dönem Sunumu'ndan oluşacaktır. Sınavlar, ders konularına yönelik anlama, yorumlama ve sentez becerisini ölçen açık uçlu sorulardan oluşacaktır.
Dönem Sunumu: Her öğrenci, 12. haftaya kadarki ders konularından birini seçerek, bu konuda bir literatür taraması yapacaktır. Seçilen konuda yapılmış yurt içi ve yurt dışı çalışmalar incelenecek (%30), bu çalışmaların bulguları ortaya konacak (%30), bunların Sosyal Bilgiler öğretimi kapsamındaki önemi açıklanacaktır (%40).
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Öğrenciler Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ni ve bu modelin 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'na yansımalarını temel felsefesiyle analiz eder.
- Öğrenciler sürdürülebilirlik, yapay zekâ, afet eğitimi, yerel tarih gibi sosyal bilgiler öğretimindeki güncel temaları ve yaklaşımları değerlendirir.
- Öğrenciler bağlamsal öğrenme ve dijital öykü gibi yenilikçi öğretim yöntemlerini, sosyal bilgiler dersi temel becerileriyle ilişkilendirerek uygular.
- Öğrenciler derste ele alınan güncel konulardan birini temel alarak Sosyal Bilgiler öğretimi kapsamında bir literatür taraması yaparak ilgili konunun bulgularını ortaya koyarlar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 5 | 70 |
| Ara Sınav | 1 | 15 | 15 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 1 | 39 | 39 |
| Final | 1 | 21 | 21 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse Giriş ve Kavramsal Çerçeve | Okuma: Ders izlencesini (syllabus) detaylıca inceleyiniz. TYMM metninin "Giriş" ve "Modelin Felsefi Dayanağı" bölümlerini gözden geçiriniz. |
| 2 | Maarif Modeli Kapsamında 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Yeni programın getirdiği en temel 3 değişikliğin ne olduğunu ve bu değişikliklerin sınıf içi uygulamalara nasıl yansıyacağını düşünerek derse geliniz. |
| 3 | Sosyal Bilgiler Öğretiminde Temel Beceriler | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Bölümde anlatılan becerilerden birini seçerek bu beceriyi ilkokul 4. sınıf düzeyinde geliştirmeye yönelik bir etkinlik fikri tasarlayınız. |
| 4 | Bağlamsal Öğrenme Yaklaşımına Dayalı Disiplinler Arası Sosyal Bilgiler Öğretimi | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Sosyal Bilgiler dersinden bir kazanım seçerek bu kazanımı bağlamsal öğrenme yaklaşımıyla ve başka bir dersle (örn: Türkçe, Matematik) ilişkilendirerek nasıl işleyebileceğinizi bir paragrafta açıklayınız. |
| 5 | Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarında Sürdürülebilirlik: Dünya Örnekleri | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Bölümde verilen dünya örneklerinden birini Türkiye'deki uygulamalarla karşılaştırarak benzerlik ve farklılıkları not alınız. |
| 6 | 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında Afet Eğitiminin Yeri | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Afet eğitiminin sadece bir "bilgi" aktarımı olmaması, aynı zamanda bir "beceri ve tutum" kazandırması için neler yapılabilir? Fikirlerinizi listeleyiniz. |
| 7 | Sosyal Bilgilerde Yerel ve Sözlü Tarih | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Ailenizden veya yakın çevrenizden biriyle, yaşadığınız yerin geçmişine dair kısa bir sözlü tarih görüşmesi yapmak için 3 adet soru hazırlayınız. |
| 8 | Ara Sınav | 2-7. hafta konuları |
| 9 | Sosyal Bilgiler Dersi Programlarında Kültür ve Medeniyet Tarihi Konularının Yeri | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Bu geniş konuları ilkokul öğrencileri için nasıl somut ve ilgi çekici hale getirebiliriz? Bir adet yaratıcı etkinlik önerisiyle derse geliniz. |
| 10 | Sosyal Bilgiler Dersinde Seçimler ve Oy Verme Eğitimi | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Bir sınıf başkanlığı seçimi sürecini, demokratik katılımın tüm ilkelerini (propaganda, oy kullanma, sayım vb.) içerecek şekilde nasıl bir oyuna dönüştürebileceğinizi tasarlayınız. |
| 11 | Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yapay Zekâ | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Sosyal bilgiler dersinde yapay zekâ kullanımının getireceği bir fırsatı ve bir riski belirleyerek derste tartışmak üzere hazırlık yapınız. |
| 12 | Sosyal Bilgiler Öğretiminde Dijital Öykünün Kullanımı | Okuma: Kitaptaki ilgili bölümü okuyunuz. Görev: Yerel tarih veya kültürel miras konusuyla ilgili, öğrencilerle hazırlanabilecek basit bir dijital öykü için 5 adımlık bir senaryo (storyboard) taslağı hazırlayınız. |
| 13 | Dönem Sunumları - I (3 öğrenci sunumu) | Görev: Bu hafta sunum yapacak arkadaşlarınızın konularını inceleyiniz. Her sunum için yapıcı bir geri bildirim veya soru hazırlayarak derse geliniz. |
| 14 | Dönem Sunumları - II (3 öğrenci sunumu) | Görev: Bu hafta sunum yapacak arkadaşlarınızın konularını inceleyiniz. Her sunum için yapıcı bir geri bildirim veya soru hazırlayarak derse geliniz. |
| 15 | Genel Değerlendirme ve Sentez | Görev: Dönem boyunca işlenen konuları gözden geçiriniz. Bu "yeni yaklaşımların" bir sınıf öğretmeninin mesleki gelişimine en önemli katkısının ne olduğunu düşündüğünüzü gerekçeleriyle yazınız. |
| 16 | Final Sınavı | Vize konuları + Vize sonrası konular |