İslami İlimler Fakültesi · İslami İlimler (Arapça) · Lisans
Dersin Amacı
Öncelikle, Siyer dersi ile İslâm Târihi dersi arasındaki bağlantıyı kavramak
Rasûlullah Aleyhisselâm’ın vefatı ile başlayan, yeni bir yönetim sistemini öğrenmek
Halîfe, Hilâfet, Halîfelik ve Halîfeler kavramlarını kavramak
Dört Büyük Halife’yi yakından tanımak
Dört Büyük Halife Dönemi’ni icraatlarıyla beraber kavramak
Bu dönemlerde yaşananları araştırarak doğrul bilgi sahibi olmak
Kaynakları dikkatle tarayarak, yaşanan olayları doğru yorumlamak
Olayları sadece tarihsel boyutuyla incelemek değil, yaşanmış tecrübî bir hayat olarak, o büyük birikimden günümüzde de istifade etmeye çalışmak
Ders İçeriği
Dört Büyük Halîfe ve Hz. Hasan’ın Hayatları
Peygamber Dönemi’nden Halîfeler Dönemi’ne geçişte, taşınan birikim
Dört Halîfe Dönemi’nin genel özellikleri
Dört Halîfe Dönemi ve o dönemin târihi, siyasî, sosyal, ekonomik, hukûkî, eğitim ve öğretim olayların tahlil edilmesi
Halîfeler’in kişilik ve karakterlerinin, icraatlarına yansımasının getirdiği sonuçlar
O dönemde yaşanan bazı hadiselerin tenkitli bir şekilde incelenmesi
Dört Büyük Halîfe Dönemi esnasında dünyanın genel durumu
Hulefâ-i Râşidîn icraatlarıyla, ciddi bir tarih anlayış ve kavrayışı kazanmak
Zorunlu Kaynaklar
Hüseyin Algül, İslâm Târihi 3-4 (Siyer dersi için 1-2, İslâm Târihi 1 dersi için 3-4), Emin Yayınları, Bursa 2018
Önerilen Kaynaklar
Hasan İbrahim Hasan, Siyasî-Dinî-Kültürel-Sosyal İslâm Târihi (1.cilt Siyer, 2-3.ciltler İslâm Târihi için tespit edilmiştir), çev. İsmail Yiğit, Sadreddin Gümüş, Kayıhan Yayınları, İstanbul 1991
Ali Muhammed Sallâbî, İslâm Târihi (İslâm Târihi Serisi olan bu eserin ilk iki cildi Siyer-i Nebî dersi için yardımcı kaynak, diğerleri 4 cilt olarak Hulefâ-i Râşidîn, 2 cilt Emevîler, İslâm Târihi dersi için yardımcı kaynak olarak tespit edilmiştir), çev. Heyet, Ravza Yayınları, İstanbul 2015
Ahmed Cevdet Paşa, Kısâs-ı Enbiyâ ve Tevarîhu’l-Hulefâ, sad. Metin Bozkurt, Çile Yayınları, İstanbul 1981
Ziya Kazıcı, İslâm Medeniyeti ve Müesseseleri Târihi, Kayıhan Yayınları, İstanbul 1991
İbrahim Sarıçam, Seyfettin Erşahin, İslâm Medeniyeti Târihi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2016
İsmâil Râci ve Luis Lâmia el-Fârûkî, İslâm Kültür Atlası, çev. Mustafa Okan ve Zerrin Kibaroğlu, İnkılâb Yayınları, İstanbul 1997
Açıklamalar
Hulefâ-i Râşidîn Dönemi ve o dönemde yaşanan olayları, üzerinde ciddiyetle tefekkür ederek, anlamak ve yorumlamak temel esastır.
Kurallar
Her şey kendi kuralı içinde öğrenilir realitesiyle hareket ederek, Hulefâ-i Râşidîn Dönemi'ni temel kaynaklar çerçevesinde anlamak ve anlatmaya çalışmak, o dönemden günümüze bir ufuk açmak...
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Yaşanan olayları sadece tarihi malumat olarak değil, tecrübî bilgi olarak algılar.
- Dönemlerin siyasî hâdiseleri ile oluşan ihtilafların, dine mal edinmeyeceğini öğrenir.
- Genel Dünya Tarihi içinde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (sav) ve O'nun Yetiştirdiği Ashâbı'nı ve yaşadığı dönemi, dönemin özellikleri ve günümüze yansıtma çabaları içinde, tarih kavrayışı kazanacak şekilde öğrenmek
- Genel Dünya Tarihi içinde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (sav) ve O'nun Yetiştirdiği Ashâbı'nı ve yaşadığı dönemi, dönemin özellikleri ve günümüze yansıtma çabaları içinde, tarih kavrayışı kazanacak şekilde öğrenmek
- Peygamber Efendimiz'in vefatından sonra karşılaşılan problemleri ve ilk dört halifenin tayin usullerini açıklar.
- Dört Halîfe ve her birinin ayrı ayrı icraatlarını anlatarak, tarihi malumatın yanında, insanlığın inkişafı için de çok önemli bilgi ve belgeler verir.
- İlk Dört Halîfe döneminden başlamak üzere Halîfeler döneminde gerçekleşen fetih hareketlerini özetler.
- Toplumda zaman içinde oluşan siyasî-sosyal-hukukî farklılıkları, örnekleriyle beraber açıklar.
- Dört Halîfe Dönemi'nin, Hazreti Peygamber Dönemi'nden Aldıkları ile Emevî Dönemi ve sonraki dönemlere devrettiklerini anlatmaya çalışır.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 8 | 8 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 14 | 14 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | HAZRET-İ EBÛ BEKİR DÖNEMİ Hz. Ebû Bekir Hakkında Genel Malumat Hz. Ebû Bekir’in Halife Seçilmesi | İlk önce Siyer, Siyer-i Nebî ve İslâm Târihi hakkında genel malumat verilerek, Halîfeler dönemine geçişi sürecini tanıtacağız. Sonra, Hicaz bölgesi başta olmak üzere, o dönemdeki dünyanın genel durumu anlatılıp, dersin ehemmiyeti ve hayati önemi vurgulanacak. Bütün derslerin sonunda, gelecek haftanın konusu ile ilgili ön bilgi verilecek |
| 2 | Hz. Ebû Bekir Dönemi’nin En Öne Çıkan Olayları Ridde-İrtidâd-Mürted Kavramları ve Yansımaları | Mümkün olduğunca her hafta ilk önce, geçen hafta işlenen konular ile bağlantı kurulacak ve yeni konuya bu bağlantılarla girilecek |
| 3 | Hz. Ebû Bekir’in İcraatlarını Genel Değerlendirmesi Hz. Ömer’i Yerine Halîfe Olarak Tavsiye Etmesi Hz. Ömer’in Halîfe Seçilmesi | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 4 | HAZRET-İ ÖMER DÖNEMİ Hz. Ömer Hakkında Genel Malumat Hz. Ömer’in İlk İcraatları ve Yansımaları İlk Emîru’l-Mü’minîn Olarak Hz. Ömer | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 5 | Hz. Ömer Dönemi’nde Irak ve İran Cepheleri | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 6 | Hz. Ömer Dönemi’nde Suriye Şam Cepheleri Fetihlerin Toplum Üzerindeki Etkileri | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 7 | Hz. Ömer Dönemi’nde Mısır ve Afrika Cepheleri | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 8 | ARA SINAVI | Öncesinde vize sınavı hakkında malumat vermek, sonrasında vize sınavını kısa hatlarla değerlendirmek |
| 9 | Hz. Ömer Dönemi’nde Fetihlere Tesir Eden Faktörler Toplumun Ulaştığı Durum Muttakînin Muttakî Yetiştirme Yöntemleri | Önce vizeyi değerlendirmek, sonra da vize öncesi ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 10 | HAZRET-İ OSMAN DÖNEMİ Hz. Osman Hakkında Genel Malumat Şûrâ Görüşmeleri ve Hz. Osman’ın Halîfe Seçilmesi | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 11 | Hz. Osman Dönemi’nin İlk İcraatları İlk Yapılanmanın İlk Yansımaları | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 12 | Hz. Osman Dönemi’nde İlk Altı Yıl İcraatları ve Halkın Memnuniyeti Şahsiyetli Şahsiyetin Şahsiyetli Hizmetleri | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 13 | Hz. Osman Dönemi’nin İkinci Altı Yılı Olayları ve Halkın Memnuniyetsizliği Halîfe Hz. Osman’ın Şehîd Edilmesi | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 14 | HAZRET-İ ALİ DÖNEMİ Hz. Ali Hakkında Genel Malumat Hz. Ali’nin Halife Seçilmesi Hz. Ali Dönemi’nin İlk İcraatları | Dönemin değerlendirilmesi ve final sınavı hakkında malumat verilmesi |
| 15 | Hz. Ali Dönemi’nin İlk İcraatlarının Değerlendirilmesi | Karışmış ve ihtilafa düşmüş toplumu toparlama çalışmaları üzerinde durulacak |
| 16 | FİNAL SINAVI | Öncesinde final sınavı hakkında malumat vermek, sonrasında da başarılı bir hayat ile veda etmek |