İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Türk dilinin Orta Türkçe dönemi kollarından olan Harezm ve Kıpçak Türkçesinin ses, biçim, söz varlığı özelliklerini ve bu evre eserlerinin niteliklerini öğretmektir.
Ders İçeriği
Harezm ve Kıpçak Türkçesinin doğuşu ve tarihi gelişim safhalarını bilir. Harezm ve Kıpçak Türkçesi verimleri ve yazarları hakkında bilgi sahibi olur. Harezm ve Kıpçak Türkçesi metinlerinin transliterasyonunu yapar. Metinler üzerinde tahlil uygulamaları yapar.
Zorunlu Kaynaklar
TOPARLI, Recep ve VURAL, Hanifi, Harezm Türkçesi, Öncü Basımevi, 2007.
TOPARLI, Recep ve VURAL, Hanifi, Kıpçak Türkçesi, Soncağ Yayınları, 2013.
ECKMAN, Janos, Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar, (EDİT: Osman Fikri SERTKAYA), TDK, 2011.
GÜLİSTAN TERCÜMESİ (Tıpkıbasım)
NEHCÜ'L FERÂDİS (Tıpkıbasım)
TEKİN, Talat- ÖLMEZ, Mehmet, Türk Dilleri Giriş, Yıldız Yay., İst. 2003.
AKAR, Ali, Türk Dili Tarihi, Ötüken Yay., İst. 2010.
DEMİR, Nurettin- YILMAZ, Emine, Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yay., Ank. 2010.
ERCİLASUN, Ahmet B., Türk Dili Tarihi, Akçağ Yay., Ank. 2008.
TEKİN, Talat, Tarih Boyunca Türkçenin Yazımı, Simurg Yay., Ank. 1997.
PAÇACIOĞLU, Burhan, Orta Türkçe, Dilek Ofset Yay., Sivas 2007.
Açıklamalar
Metin okuma ve sözcük tahlil çalışmalarıyla ilgili önceden haber verilerek kısa sınavlar yapılacaktır.
Sınavlara giremeyenler için vize ve final öncesinde, önceden duyuru yapılarak toplu bir şekilde telafi sınavları yapılacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Harezm ve Kıpçak Türkçesinin doğuşunu ve tarihsel gelişim safhalarını bilir.
- Harezm ve Kıpçak Türkçesi yayılım haritalarını bilir.
- Harezm ve Kıpçak Türkçesinin dil özelliklerinin görüldüğü metinleri ve bu eserlerin yazarlarını bilir.
- Harezm ve Kıpçak Türkçesi metinlerini tanır.
- Harezm ve Kıpçak Türkçesinin dil özelliklerini kavrar.
- Harezm ve Kıpçak Türkçesi söz varlığı üzerine kelime tahlilleri yapar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 5 | 1 | 5 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 16 | 1 | 16 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Harezm Türkçesi hakkında genel bilgi, Tarihî Türk lehçelerinin sınıflandırılması | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 2 | Harezm Türkçesiyle yazılmış eserler | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması. |
| 3 | Harezm Türkçesi ses ve biçim özellikleri, Diğer sahalarla karşılaştırma: Köktürk, Uygur, Karahanlı, Eski Anadolu Türkçesinden farkı | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması. |
| 4 | Kutb- Hüsrev ü Şirin adlı eserin okunması, transkripsiyonu, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 5 | Kutb- Hüsrev ü Şirin adlı eserin okunması, transkripsiyonu, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 6 | Nehcü’l- Feradis adlı eserin okunması, transkripsiyonu, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 7 | Nehcü’l- Feradis adlı eserin okunması, transkripsiyonu, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 8 | Bayram Tatili | . |
| 9 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 10 | Kıpçak Türkçesi hakkında genel bilgi, Kıpçak Türkçesiyle yazılmış eserler | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması. |
| 11 | Seyf Sarayî, Gülistan Tercümesi adlı eserin okunması, transkripsiyonu, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 12 | Resmî Tatil | Resmî Tatil |
| 13 | Münyetü'l-Guzat ve Baytaratü'l-Vazıh adlı eserlerin okunması, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 14 | Ermeni Kıpçakçası dil yadigarlarının okunması, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 15 | Codex Cumanicus adlı eserin okunması, çevirisi, kelime hazinesinin yapı ve anlam açısından diğer dönemlerle mukayese edilmesi. | Türk dili tarihi kitaplarından ilgili bölümlerin okunması |
| 16 | Final Sınavları | Final sınavı |