İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Halk ve halk edebiyatı kavramlarını kavramak, Türk halk edebiyatı tarihçesini ve kaynaklarını incelemek, Türk halk edebiyatı alanında değerlendirilen türleri ve özelliklerini tanımak.
Ders İçeriği
Halk edebiyatının sınırlarının belirlenmesi; anonim halk edebiyatı ürünlerinden efsane, memorat, menkıbe ve fıkra gibi türlerin örnekleriyle incelenmesi.
Zorunlu Kaynaklar
Alptekin, A. B. (2021). Halk Hikayelerinin Motif Yapısı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Arat, R. R. (1991). Eski Türk Şiiri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Artun, E. (2001). Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Artun, E. (2002). Dinî-Tasavvufî Halk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Bascom, W. R. (2003). “Folklorun Biçimleri: Nesir Anlatılar”. Çev.: R. Nur Aktaş vd. Milli Folklor, 59, ss. 76-95.
Boratav, P. N. (1988). 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
Boratav, P. N. (2015). Halk Hikayeleri ve Halk Hikayeciliği. Ankara: Bilgesu Yayıncılık.
Çobanoğlu, Ö. (2000). Âşık Tarzı Kültür Geleneği ve Destan Türü. Ankara: Akçağ Yayınları.
Dundes, A. (1998). “Halk Kimdir?”. Çev.: Metin Ekici. Milli Folklor, 37, ss. 139-153.
Ekici, M. (2004). Türk Dünyasında Köroğlu. Ankara: Akçağ Yayınları.
Ekici, M. (2005). “Türk Sözlü Geleneğinde Anlatıcılar ve Anlatmalar Arasındaki İlişkiye Art Zamanlı (Diyakronik) ve Eş Zamanlı (Senkronik) Bir Bakış”. Ed.: Gürer Gülsevin ve Metin Arıkan. Fikret Türkmen Armağanı. İzmir: Kanyılmaz Matbaası.
Ekici, M. (2007). Halk Bilgisi (Folklor) Derleme ve İnceleme Yöntemleri. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Elçin, Ş. (1981). Halk Edebiyatına Giriş. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
Ergin, M. (1996). Orhun Abideleri. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
Ergin, M. (1997). Dede Korkut Kitabı I (Giriş-Metin-Faksimile). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Ergin, M. (hzl.) (1988). Oğuz Kağan Destanı (Tercüme, Metin, Sözlük). İstanbul: Hülbe Basım ve Yayım A. Ş.
Gökyay, O. Ş. (1973). Dedem Korkudun Kitabı. İstanbul: Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı Kültür Yayınları.
Güzel, A. (1999). Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Güzel, A., Torun, A. (2021). Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Helimoğlu Yavuz, M. (1997). Masallar ve Eğitimsel İşlevleri. Ankara: Ürün Yayınları.
Köprülü, F. (1993). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
Oğuz, Ö., vd. (2008). Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayıncılık.
Pehlivan, G. (2009). “Dinî Şahsiyetler Hakkında Oluşan Anlatılar”. Milli Folklor, 83, ss. 88-96.
Pehlivan, G. (2019). Dede Korkut Kitabı’nda Yapı, İdeoloji ve Yaratım. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Reichl, K. (2002). Türk Boylarının Destanları. Çev.: Metin Ekici. Ankara: TDK Yayınları.
Sakaoğlu, S., Duymaz, A. (2020). İslamiyet Öncesi Türk Destanları. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Önerilen Kaynaklar
Boratav, Pertev Naili. (1958). Zaman Zaman İçinde. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Boratav, Pertev Naili. (1988). Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği. İstanbul: Adam Yayınları.
Boratav, Pertev Naili. (2007). Az Gittik Uz Gittik. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Dilçin, Cem. (1992). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi. Ankara: TTK Yayınları.
Elçin, Şükrü. (2000). Kerem ile Aslı Hikâyesi. Ankara: Akçağ Yayınları.
Mert, Esra Lüle. (2012). Anadili Eğitimi - Öğretimi Sürecinde Çocuk Yazını Ürünlerinden Yararlanma ve Masal Türüne Yönelik Bazı Belirlemeler. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31 (I), 1-12.
Nutku, Özdemi. (1997). Meddahlık ve Meddah Hikâyeleri. Ankara: AKM Yayınları.
Öztürk, Ali. (2000). Çağlar İçinde Türk Destanları. İstanbul: Alioğlu Yayınları.
Sakaoğlu, Saim. (2003). Türk Gölge Oyunu Karagöz. Ankara: Akçağ Yayınları.
Seyidoğlu, Bilge. (1985). Erzurum Efsaneleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
Seyidoğlu, Bilge. (2005). Mitoloji Üzerine Araştırmalar Metinler ve Tahliller. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Tietze, Andreas Başgöz, İlhan. (1999). Türk Halkının Bilmeceleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Türkmen, Fikret. (1998). Tahir ile Zühre. Ankara: AKM Yayınları.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Fıkra türünü ve özelliklerini öğrenir.
- İlgili türlerin anlatıcı tiplerini ve özelliklerini öğrenir.
- İlgili türlerin gelenekli yapılarını öğrenir.
- Halk ve halk edebiyatı kavramlarının öğrenilmesi
- Halk edebiyatı araştırmaları tarihinin öğrenilmesi
- Halk edebiyatı kaynaklarının öğrenilmesi
- Anonim halk edebiyatı türlerinden nesre dayalı olanlarının öğrenilmesi
- Efsane türünün ve özelliklerinin öğrenilmesi
- Memorat türünün ve özelliklerinin öğrenilmesi
- Menkıbe türünün ve özelliklerinin öğrenilmesi
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 17 | 2 | 34 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 3 | 10 | 30 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Halk anlatıları ve sözlü gelenek ilişkisi | İlgili kaynaklar |
| 2 | Efsane Kavramı ve Türleri | İlgili kaynaklar |
| 3 | Türk Halk Edebiyatında Efsane Örnekleri ve Analizi | İlgili kaynaklar |
| 4 | Şehir Efsaneleri ve Günümüzdeki Yansımaları | İlgili kaynaklar |
| 5 | Uygulamalı Efsane Çalışması ve Değerlendirme | İlgili kaynaklar |
| 6 | Memorat Nedir? Efsane-Memorat Farkı | İlgili kaynaklar |
| 7 | Türkiye’de ve Dünya’da Memorat Araştırmaları | İlgili kaynaklar |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Menkıbe Kavramı ve Özellikleri | İlgili kaynaklar |
| 10 | Türk Halk Edebiyatında Menkıbeler | İlgili kaynaklar |
| 11 | Fıkra Türü ve Özellikleri | İlgili kaynaklar |
| 12 | Türk Halk Edebiyatında Fıkralar ve Temaları | İlgili kaynaklar |
| 13 | Modern Fıkra Anlatımı ve Medyada Kullanımı | İlgili kaynaklar |
| 14 | Genel Değerlendirme | İlgili kaynaklar |
| 15 | Final Sınavı | Final Sınavı |
| 16 | . | . |


