İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Tarih · Lisans
Dersin Amacı
Osmanlı alfabesini öğrenerek bu alfabe ile yazılan temel seviye metinleri okuyup anlayabilme ve bu kaynaklardan yararlanabilme becerisi kazanmak; Osmanlı alfabesi ile basit cümleler yazabilme becerisi kazanmak; Kelimenin Türkçe, Arapça veya Farsça olup olmadığını anlayabilme becerisi kazanmak; Farsça ve Arapça tamlamalarla yazılmış matbu metinleri okuyup çevirebilmek.
Ders İçeriği
Osmanlı Türkçesi bizim atalarımızın dilidir. Bu yazı dilini öğrenmek biz Türklere çok önemlidir; zira bu yazı vasıtasıyla geçmişimize ait olan uzun bir dönemin tarih ve kültürünü bu yazının yardımıyla gelecek nesillere öğretmeliyiz. Bu düşünce ile okulumuzda Osmanlı Türkçesinin genel yapısı, Osmanlı Türkçesiyle yazma, okuma ve Osmanlı Türkçesi alfabesinin öğretilmesi hedeflenmektedir. Osmanlı Türkçesinin temel bilgileri, yazım kuralları ve metin çalışmaları bu ders programı içerisinde yapılacak diğer çalışmalardır.
Zorunlu Kaynaklar
Develi, H. (2019). Osmanlı Türkçesi Kılavuzu. İstanbul : Kesit Yayınları.
Devellioğlu, F. (2005). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat. İstanbul: Aydın Kitabevi.
Şemsettin Sami. (2004). Kamus-ı Türki. İstanbul : Çağrı Yayınları.
Önerilen Kaynaklar
Belviranlı, A. K. (2015). Osmanlıca İmla Lugati. İstanbul: Marifet Yayınları.
Belviranlı, A. K. (2017). Osmanlıca Metinler Rehberi. İstanbul: Beşir Kitabevi.
Dilçin, C. (2009). Yeni Tarama Sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları. Redhouse, J. (1987).
A Turkish and English Lexicon. İstanbul. Şenödeyici, Ö. (2016).
Osmanlı Türkçesi Seçme Metinler. İstanbul: Kesit Yayınları.
Kurallar
Sevgili öğrenciler,
Hepiniz hoş geldiniz.
Lütfen dersimize, derse ait materyallerle birlikte geliniz.
Dersimize %70 katılım zorunludur. Devamsız olan öğrenci dönem sonunda dersten kalır ve final sınavına giremez.
Derse geç kalmamaya ve dersten erken çıkmamaya (özel durumlar dışında) özen gösteriniz.
Lütfen dersime hazırlıklı ve görevlerini yapmış olarak geliniz.
Yeni döneminizde başarılar dilerim.
Sevgilerimle...
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Cumhuriyet öncesi döneme ait Arap kökenli Türk alfabesiyle yazılı metinleri Latin kökenli Türk alfabesine çevirir.
- Transkripsiyon alfabesi ile bir metni Osmanlı Türkçesi ile yeniden yazar.
- Arap kökenli Türk alfabesini bilir.
- Arap kökenli Türk alfabesini okumayı öğrenir.
- Arap kökenli Türk alfabesini yazma becerisini geliştirir.
- Edebiyatla ilgili matbu metinleri okur.
- Farsça tamlamaların mantığını çözer.
- Osmanlı Türkçesi ile yazılmış eserleri tanır.
- Osmanlı eserlerinin özelliklerini ayırt eder.
- Türkçe kökenli sözcük ve eklerin yazılışını bilir.
- Türkçeyi Osmanlı harfleriyle yazar.
- Arap harfli Türkçe metinleri transkribe eder.
- Osmanlı arşivlerinde ve kütüphanelerde eğitimle ilgili olan belge ve kitapları okur.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 4 | 64 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 15 | 2 | 30 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 14 | 2 | 28 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş:Tarihten bugüne Osmanlı Türkçesinin seyri, Osmanlı Türkçesi alfabesindeki harfler ve okunuşları, harekeler, sesli ve sessiz harfler, bitişen ve bitişmeyen harfler. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından 1. ve 2. derse hazırlanınız. |
| 2 | Türkçe Ünlülerin (-A, -I) yazılışı ve okunuşu. Okuma ve yazma çalışmaları. | "Osmanlı Türkçesi": Mustafa ÖZKAN (DİA)'ın makalesini okuyunuz. Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız ve Osmanlı alfabesini yazarak çalışınız. |
| 3 | Türkçe ünlülerin (-o-ö-u-ü) yazılışı ve okunuşu. Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 4 | Türkçe ünsüzlerin özellikleri. Arapça ve Farsça kelimelerde ünlülerin yazılışı. Türkçede ses karşılığı bulunmayan harfler; ayın ve hemze. Şeddeli kelimeler, Kâf-ı Farisî ve Genizsi n ünsüzleri. Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 5 | Türkçe Eklerin Yazılışı (Genel Özellikler) Çokluk Ekleri, Yapım Ekleri (-lIk, -CI, -lI, -sIz, -kI, -cA, -CIk, -cAğIz, -(I)ncI, -mAk, -mA, -IcI, -lA) Fiil Yapım Ekleri (-DIr, -Il, -In) Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 6 | Zarf-fiil ekleri, Sıfat-fiil ekleri, Türkçe zamirler, Türkçe sayılar, Bildirme ekleri. Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 7 | Hâl Ekleri, İyelik Ekleri, Kapalı e’nin Yazılışı, Görülen Geçmiş Zaman Ekinin Yazılışı, Geniş Zaman Ekinin Yazılışı, Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Öğrenilen geçmiş zaman ekinin yazılışı, Şimdiki zaman ekinin yazılışı, Gelecek zaman ekinin yazılışı, Okuma ve yazma çalışmaları. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 10 | Transkripsiyon Alfabesi, Çeviriyazı Alıştırmaları. Osmanlı Türkçesine ait metinleri günümüz Türkçesine aktarmak. | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 11 | Arapça ve Farsça kelimelerin tanınması, Farsça yapılı Tamlamalar, Nesir okuma çalışmaları | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 12 | Arapça kelimelerde cinsiyet ve tesniye (ikilik), Tarihi metinleri okuma çalışmaları | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 13 | Farsça kelimelerde çokluk, Osmanlı Türkçesine ait metinlerin günümüz Türkçesine aktarmak | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz ve yazınız." |
| 14 | Genel değerlendirme ve metin okuma | Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu-I adlı kitabından ilgili derse hazırlanınız. "Verilen metni okuyunuz." |
| 15 | Final sınavı | Final sınavı |
| 16 | . | . |