İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Sosyoloji (%30 İngilizce) · Lisans
AKTS: 5 T+U+L: 3+0+0 Zorunlu
Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Burcu SAĞLAM SARIKAYA
Dersin Amacı
Bu ders, klasik sosyolojiden başlayarak çağdaş sosyal teoriye uzanan başlıca kuramsal yaklaşımları ele alır. Hegemonya, ideoloji, yapı ve özne, iktidar, kültür, gündelik etkileşim ve risk toplumu gibi temel kavramlar; Gramsci, Frankfurt Okulu, Althusser, Saussure, Goffman, Şikago Okulu, Foucault, Habermas, Giddens, Bourdieu, Mann, Alexander ve Beck’in çalışmaları üzerinden tartışılır. Ders, farklı teorik perspektifler arasındaki ilişkileri karşılaştırmalı bir biçimde analiz etmeyi amaçlar.
Ders İçeriği
Bu dersin amacı, öğrencilerin sosyolojik teorinin temel yaklaşımlarını ve kavramlarını tarihsel ve kuramsal bağlamları içinde kavramalarını sağlamak; toplumsal olguları farklı teorik perspektiflerden analiz edebilme becerilerini geliştirmektir. Ders, öğrencilerin teori–toplumsal gerçeklik ilişkisini eleştirel bir bakışla değerlendirmelerini hedefler.
Zorunlu Kaynaklar
- Abbott, Andrew. (2013). Disiplinlerin Kaosu. Küre Yayınları.
- Arlı, Alim. (2015). Şehir: Kent ortamındaki insan davranışlarının araştırılması üzerine öneriler (Park&Burgess "Şehir" kitabına takdim yazısı). Heretik Yayıncılık.
- Gramsci, Antonio. (2011). Hapishane defterleri (Seçme bölümler). Kalkedon Yayınları.
- Wallace, Ruth A.., & Wolf, Alison. (2012). Çağdaş sosyoloji kuramları. Doğu Batı Yayınları.
- Adorno, Theodor W.., & Horkheimer, Max. (2010). Aydınlanmanın diyalektiği. Kabalcı Yayınları.
- Althusser, Louis. (2019). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. İthaki Yayınları.
- Saussure, Ferdinand de. (1985). Genel dilbilim dersleri. Birey ve Toplum Yayınları.
- Goffman, Erving. (1959). Gündelik Hayatta Benliğin Sunumu, MetisYayınları.
- Foucault, Michel. (1919). Güvenlik, Toprak, Nüfus (Çev. F. Taylan). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Habermas, Jürgen. (2018). Kamusallığın Yapısal Dönüşümü (Çev. T. Bora & M. Sancar). İletişim Yayınları.
- Giddens, Anthony. (1999). Toplumun Kuruluşu: Yapılaşma Kuramının Ana Hatları (Çev. H. Özel). Bilim ve Sanat Yayınları.
- Bourdieu, Pierre. (2015). Pratik Nedenler: Eylem Kuramı Üzerine. Hil Yayınları.
- Mann, Michael. (2013). İktidarın Tarihi Cilt - I. Phoenix Yayınevi.
- Alexander, Jeffrey C.. (2004). Cultural pragmatics: Social performance between ritual and strategy. Sociological Theory, 22(4), 527–573.
- Beck, Ulrich. (2019). Risk Toplumu: Başka Bir Modernliğe Doğru. İthaki Yayınları.
Açıklamalar
Vize %35
Quizler (X3) %15
Final %50
Kurallar
Sınavlar
Sınavlar klasik formatta, kısa cevaplı yahut uzun cevaplı yorumlama odaklı sorular içerecektir.
Katılım
Katılım zorunludur.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Güncel toplumsal sorunları sosyolojik teori çerçevesinde değerlendirebilir.
- Sosyolojik teorinin temel yaklaşımlarını ve temsilcilerini tanımlar.
- Farklı teorik perspektifleri karşılaştırmalı olarak analiz eder.
- Toplumsal olguları yapı, iktidar, kültür ve etkileşim kavramları üzerinden yorumlar.
- Teorik metinleri eleştirel biçimde okuma ve tartışma becerisi kazanır.
Temel Alan Dağılımı
(31) Sosyal ve Davranış Bilimleri%100
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
AnlatımSoru-CevapTartışmaBenzetimÖrnek OlayBireysel ÇalışmaProblem Çözme
Ölçme ve Değerlendirme
Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 2 | 32 |
| Ara Sınav | 1 | 17 | 17 |
| Kısa Sınav | 3 | 1 | 3 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 25 | 25 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Klasik Sosyolojinin Mirası | Andrew Abbott, “Disiplinlerin Kaosu”-Giriş |
| 2 | Şikago Okulu | Alim Arlı, “Şehir: Kent Ortamındaki İnsan Davranışlarının Araştırılması Üzerine Öneriler” takdim yazısı |
| 3 | Antonio Gramsci: Hegemonya | Antonio Gramsci, Hapishane Defterleri (Kalkedon), Seçme bölümler: Madde 9, 35, 44, 51, 52, 55, 77 |
| 4 | Eleştirel Kuram: Frankfurt Okulu | Wallace&Wolf, Çağdaş Sosyoloji Kuramları, Eleştirel Kuram: Frankfurt Okulu, Eleştirel Kuram ve Toplumsal Bilimin Doğası bölümleri Adorno&Horkheimer, Aydınlanmanın Diyalektiği (Kültür Endüstrisi bölümü, s.162) |
| 5 | Louis Althusser: İdeolojik Aygıtlar | Althusser (2019), İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. İthaki Yayınları. (Seçme) |
| 6 | Ferdinand de Saussure: Yapısalcılığın Temelleri | Saussure, Ferdinand de. (1985). Genel dilbilim dersleri. Birey ve Toplum Yayınları. (Seçme) |
| 7 | Mikro Sosyoloji: Erving Goffman | Gündelik Hayatta Benliğin Sunumu, Metis Yayınları (Seçme) |
| 8 | Michel Foucault: Bilgi ve Yönetimsellik | Foucault, Michel. (2019). Güvenlik, Toprak, Nüfus (Çev. F. Taylan). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Seçme) |
| 9 | Ara sınav | tüm materyaller |
| 10 | Jürgen Habermas: Kamusal Alan | Habermas, Jürgen. (2018). Kamusallığın Yapısal Dönüşümü (Çev. T. Bora & M. Sancar). İletişim Yayınları. (Seçme) |
| 11 | Anthony Giddens: Yapılaşma | Giddens, Anthony. (1999). Toplumun Kuruluşu: Yapılaşma Kuramının Ana Hatları (Çev. H. Özel). Bilim ve Sanat Yayınları. (seçme) |
| 12 | Pierre Bourdieu: Habitus-Alan | Bourdieu, Pierre. (2015). Pratik Nedenler: Eylem Kuramı Üzerine. Hil Yayınları. (seçme) |
| 13 | Michael Mann: İktidarın Kaynakları | Mann, Michael. (2013). İktidarın Tarihi (Cilt I). Phoenix Yayınevi.(1. Bölüm) |
| 14 | Neo-Durkheimcılık: Jeffrey Alexander | Alexander, Jeffrey C.. (2004). Cultural pragmatics: Social performance between ritual and strategy. Sociological Theory, 22(4), 527–573. |
| 15 | Ulrich Beck: Risk Toplumu | Beck, Ulrich. (2019). Risk Toplumu: Başka Bir Modernliğe Doğru. İthaki Yayınları. (Seçme) |
| 16 | Tartışma ve Kapanış | Tüm materyaller |