Hukuk Fakültesi · Hukuk · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin gayesi, Osmanlı devrine ait hukuk metinlerini okuma ve anlama kabiliyetini talebelere kazandırmaktır. Aynı zamanda mukayeseli hukuk çalışması olan dersimiz bir metin okuma faaliyetinin çok ötesinde bir mana ihtiva etmektedir. Zira Avrupa hukuk sistemlerinde “Maxim” olarak tabir edilen ve hukukçular tarafından ezberlenmesi elzem olan külli kaideler tafsilatı ile görülecektir. Bu sayede İslam hukuku olarak ta tabir edilen fıkh ilminin temel prensipleri de öğrenilmiş olacaktır.
Ders İçeriği
Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’nin mukaddime kısmında yer alan doksan dokuz “Kavâ’id-i Külliyye” tedris olunacaktır. Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye veya kısa adıyla Mecelle, İslam fıkıh kaidelerine göre muamelat yani medeni ve borçlar hukukuna dair Osmanlının son devrinde yetişen en mühim hukukçulardan birisi olan Ahmed Cevdet Paşa riyâsetindeki Mecelle Cemiyeti tarafından hazırlanmış bir kanun kitabı olup, sekiz sene süren bir çalışmanın sonunda 1876 yılında tamamlanmıştır.
Zorunlu Kaynaklar
- Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328
- Ali Haydar Efendi, Dürer’ül Hükkam, Şerh-i Mecellet’ül Ahkam, Şerh-i Kavaid-i Külliyye, Âlim Matbaası, İstanbul, 1313
- Hacı Reşid Paşa, Ruh’ul Mecelle, Birinci Cild, Darül Hilafetil Aliyye, 1326
- Ömer Hilmi Efendi, Miratül Mecelle, Matbaa-i Mekteb-i Sınayi-i Şahane, İstanbul, 1298
Önerilen Kaynaklar
- Abdüssettar Efendi, Mecelle Şerhi Teşrih, Mihran Matbaası, İstanbul, 1296
- Ali Ulvi, Telhis-i Kavaid-i Külliyye, Istılahat-ı Fıkhiyye, Asadoryan Matbaası, İstanbul, 1317
- Hafız Muhammed Ziyaeddin, Mecelle-i Ahkam-i Adliyye Şerhi, Bab-ı Âli Caddesi 25 Numaralı Matbaa, Dersaadet, 1312
- Muhammed Ali Bey, Rehber-i Talibin-i Mecelle, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1305
- Musa Carullah Bigiyef, Kavaid-i Fıkhiyye, Örnek Matbaası, Kazan, 1325
- Süleyman Hasbi, Tafsil Tavzih-i Kavaid-i Fıkhiyye ve Usuliyyetül Fi Evvel-i Mecelletül Ahkam-ı Adliyye, Matbaa-i Osmaniyye, İstanbul, 1299
- Kâmûs-i Türkî, Şemseddin Sami
Açıklamalar
İmtihanlarımızda talebelerden Osmanlı Türkçesi ile yazılı metinleri Latin harfleri ile yazmaları istenecektir.
Kurallar
Bu dersi almak isteyen talebelerin Osmanlı temellerinin olması tercih olunur
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Talebelerin hukuki meseleleri farklı açılardan tahlil etme kabiliyeti kazanmaları beklenir
- Talebelerin analitik düşünme kabiliyetleri kazanmaları beklenir
- Talebelerin Usûl-i Fıkha dair temel bilgilere sahip olması beklenir
- Talebeler "Usûl-i Fıkh" tabir olunan ilme dair malumata sahip olacaklardır
- Kelime kapasitelerini geliştirerek lisanı daha iyi kullanabilme imkanına sahip olacaklardır
- Osmanlı hukuk metinlerini Osmanlıca aslından okuyabilecekler
- Osmanlıca Arşiv materyallerini okuma noktasında beceri kazanacaklardır
- Osmanlıca kelimelerin manalarını anlayarak hukuki ifadelerin tabir ve tariflerini bileceklerdir
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 2 | 32 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye ve Kavaid-i Külliyye'ye Giriş | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 2 | Kaide 1 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 3 | Kaideler 2 - 5 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 4 | Kaideler 6 - 9 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 5 | Kaideler 10 - 13 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 6 | Kaideler 14 - 17 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 7 | Kaideler 18 - 21 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Kaideler 24 - 27 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 10 | Kaideler 28 - 31 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 11 | Kaideler 32 - 35 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 12 | Kaideler 36 - 39 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 13 | Kaideler 40 - 43 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 14 | Kaideler 44 - 47 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 15 | Kaideler 48 - 50 | Atıf Bey, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye’den Kavaid-i Külliyye Şerhi, İkinci Tab, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul, 1328 |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |