Eğitim Fakültesi · Sınıf Öğretmenliği · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı sınıf öğretmeni adaylarına ilköğretim Sosyal Bilgiler dersinin amaçlarını ve önemini kavratmak, Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanabilecekleri öğretim yöntem ve teknikleri ile ölçme değerlendirme süreçleri hakkında teorik ve pratik etkinliklerle kazandırmaktır.
Ders İçeriği
Sosyal bilgiler alanı ve özellikleri, Sosyal Bilgiler alanının temel amaçları ve temel beceriler, Sosyal Bilgilerde okuryazarlık, Sosyal Bilgiler alanında temel temalar ve alanlar, Sosyal Bilgiler alanının ilkokul programındaki yeri ve tarihçesi, Sosyal Bilgiler Öğretim programının incelenmesi (kazanım, beceri, tema, vb.), Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılan strateji, yöntem, teknik ve materyaller, bunlarla ilgili örnek uygulamalar, Sosyal Bilgiler dersinde demokrasi, insan hakları ve değerler eğitimi, Türkiye ve diğer ülkelerdeki Sosyal Bilgiler ders kitaplarından örnekler ve kıyaslamalar.
Zorunlu Kaynaklar
Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (2018). Milli Eğitim Bakanlığı.
Turan, R., Sünbül, A. M. & Akdağ, H. (2014). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yeni Yaklaşımlar 1. Ankara: Pegem
Öztürk, C. (2015). Sosyal Bilgiler Öğretimi ve Demokratik Vatandaşlık. Ankara: Pegem
Önerilen Kaynaklar
Sever, R. (2022). Sosyal Bilgiler Eğitiminde Kavram Öğretimi. Ankara: Pegem
Değirmenci, Y. & Taşyürek, Z. (2022). Uygulama Örnekleriyle Sosyal Bilgiler Öğretimi: Strateji - Yöntem - Teknik. İstanbul: Nobel
Açıklamalar
Genel başarı notunun hesaplanmasında aşağıdaki puanlar kullanılacaktır:
- Ara sınav (Vize) %25 (çoktan seçmeli, doğru-yanlış, boşluk doldurma ve açık uçlu sorulardan oluşur)
- Öğretim sunumu %25 (ders işleniş planı hazırlama, uygun yöntem-teknik-strateji kullanma, materyal/sunum hazırlama, ders işleniş ve etkinlik süreçlerini uygun şekilde gerçekleştirme kriterleri göz önünde bulundurulur)
- Sunumların değerlendirilmesinde aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulur:
Ölçütler (Ağırlık)
Mükemmel (4 Puan)
Yeterli (3 Puan)
Geliştirilmeli (2 Puan)
Yetersiz (1 Puan)
Gelişimsel Uygunluk ve Süreç (%25)
Ders süreci ve etkinlikler, hedeflenen sınıfın bilişsel/duyuşsal özelliklerine kusursuz uyum sağlar. İçerik pedagojik bir süzgeçten geçirilmiştir.
Süreç sınıf düzeyine büyük oranda uygundur ancak bazı kavramlar/adımlar yaş grubuna göre hafif soyut veya fazla basitleştirilmiş kalmıştır.
Etkinliklerin yaş grubuna uygunluğu tartışmalıdır. Pedagojik uyarlamadan ziyade doğrudan bilgi aktarımı yapılmıştır.
Ders süreci ve içerik, hedeflenen sınıf düzeyinin (bilişsel olarak) tamamen dışında kalmıştır.
Yapılandırmacı Uyum ve Materyal (%20)
Özgün/etkili materyal hazırlanmıştır. Materyal ve etkinlikler, hedeflenen öğrenme çıktılarıyla birebir yapılandırmacı uyum (constructive alignment) içindedir.
Materyal hazırlanmıştır ve öğrenme çıktısına hizmet etmektedir ancak tasarım veya kullanım açısından sıradandır.
Materyal hazırlanmış ancak öğrenme çıktısıyla doğrudan bağlantısı zayıf kalmış veya sadece "süs" amaçlı kullanılmıştır.
Yönergenin aksine herhangi bir materyal hazırlanmamış veya kazanımla tamamen alakasız bir materyal getirilmiştir.
Öğretimsel Çeşitlilik ve Farklılaştırma (%25)
Sınıftaki hazırbulunuşluk, ilgi ve farklılıklar dikkate alınmış; çoklu katılım (görsel, işitsel, eylemsel) ve zengin anlatım yolları sunulmuştur.
Farklılaştırma çabası vardır. Ders sadece düz anlatımla geçmemiş, 1-2 farklı öğretim tekniği (ör: soru-cevap, grup çalışması) sürece entegre edilmiştir.
Süreç büyük oranda tekdüzedir (sadece düz anlatım). Farklı katılım yollarına veya öğrenci çeşitliliğine hitap edecek pedagojik esneklik yoktur.
Farklılaştırma stratejisi yoktur. Öğretim tamamen öğretmen merkezli, didaktik ve tek boyutlu (monolog) ilerlemiştir.
Sınıf Yönetimi ve Aktif Öğrenme (%15)
Öğretmen adayı 30 dakikalık süreyi harika yönetmiş, sınıfın dikkatini sürekli canlı tutmuş ve tüm öğrencileri aktif öğrenme sürecine dahil etmiştir.
Sınıf yönetimi genel olarak başarılıdır. Öğrenciler sürece katılmış ancak zaman zaman kopmalar yaşanmış veya süre yönetimi hafif aksamıştır.
Aktif katılım sınırlı kalmış, öğrenciler pasif dinleyici konumuna geçmiştir. Zaman yönetimi zayıftır (çok erken bitme veya sarktığı için toparlayamama).
Sınıf yönetimi becerisi sergilenememiş, sınıfın dikkati tamamen dağılmış ve aktif öğrenme ortamı oluşturulamamıştır.
Planın Uygunluğu ve Teslimi (%15)
Ders planı MEB/akademik standartlara tam uygundur ve sunumdan önce (belirlenen takvimde) zamanında teslim edilmiştir.
Ders planı zamanında teslim edilmiş ancak yapısal eksiklikleri (eksik bölüm, yüzeysel yazım) vardır. VEYA Plan kusursuzdur ancak geç teslim edilmiştir.
Ders planı geç teslim edilmiştir ve yapısal/içeriksel olarak ciddi eksiklikler barındırmaktadır.
Ders planı sunulmamıştır veya sunumla tamamen alakasız, baştan savma bir belge teslim edilmiştir.
- Final sınavı %50 (çoktan seçmeli, doğru-yanlış, boşluk doldurma ve açık uçlu sorulardan oluşur)
Kurallar
Derse devamlılık esastır. Öğrenci, devam durumunu izlemek ve derse katılım listesine devamlılığını gösteren imzaları atmakla yükümlüdür.
Her öğrenci, belirlenen tarihlerde sunumlarını gerçekleştirmekle yükümlüdür.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Sosyal Bilgiler dersinde öğretim etkinliklerini planlayabilme
- Sosyal Bilgiler öğretiminde teknoloji ve materyal kullanımının amaç ve önemini açıklayabilme
- Sosyal Bilgiler öğretiminde ölçme - değerlendirme yaklaşımlarını açıklayabilme
- Sosyal Bilgiler dersinde kavram, beceri ve değerler öğretimini ve aşamalarını açıklayabilme
- Sosyal Bilgiler ders kitaplarını kapsam, biçim, içerik vb. yönlerden inceleyebilme
- Sosyal Bilgiler dersinin tanımını, kapsamını ve tarihini açıklayabilme
- Sosyal Bilgiler öğretim programının gelişimini, yapısını ve temel unsurlarını tanımlayabilme
- Sosyal Bilgiler dersinde öğrenci özelliklerini ve öğrenme stillerini tanıyabilme
- Sosyal Bilgiler dersinde Yapılandırmacılık anlayışına yönelik uygulama süreçlerini tanımlayabilme
- Sosyal Bilgiler dersinde kullanılabilecek strateji, yöntem ve teknikleri tanımlayabilme
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 3 | 42 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 10 | 10 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 10 | 10 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Sosyal Bilgiler dersinin amaç, kavram ve içeriği. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 2 | Sosyal Bilgiler alanının temel amaçları. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 3 | Sosyal Bilgiler alanının temel becerileri. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 4 | Sosyal Bilgilerde okuryazarlık. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 5 | Sosyal Bilgiler alanında temel temalar ve alanlar. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 6 | Sosyal Bilgiler alanının ilköğretmdeki yeri ve tarihçesi. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 7 | Sosyal bilgiler öğretim programının temalar yönünden incelenmesi. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 8 | Arasınav | Arasınav |
| 9 | Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılan strateji, yöntem ve teknikler. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 10 | Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılan yöntem ve teknikler. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 11 | Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılan materyaller. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 12 | Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılan yöntem ve tekniklerle ilgili örnek uygulamalar. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 13 | Sosyal Bilgiler dersinde demokrasi, insan hakları ve değerler eğitimi. | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 14 | Sosyal Bilgiler dersinde ölçme ve değerlendirme, Türkiye'de Sosyal Bilgiler ders kitaplarından örnekler ve kıyaslamalar | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 15 | Genel değerlendirme | Kaynak ve yardımcı kitap |
| 16 | Final sınavı | Final sınavı |


