Eğitim Fakültesi · Özel Eğitim Öğretmenliği · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; özel eğitimde tanılama ve değerlendirme sürecinin tarihsel, felsefi ve yasal temelleri ile basamaklarını kavratmaktır. Öğrencilerin; formal ve informal değerlendirme araçlarını karşılaştırabilme, zeka, uyumsal davranış, duygu-davranış, dil, okuma-yazma ve matematik gibi alanlarda uygun değerlendirme yöntemlerini seçip yorumlayabilme yetkinliği kazanmaları amaçlanmaktadır. Ayrıca erken çocukluk döneminde gelişimsel değerlendirme yapabilme, aile gereksinimlerini belirleme modellerini açıklama ve mesleki/geçiş becerilerini değerlendirme becerileri kazandırılması hedeflenmektedir.
Ders İçeriği
Bu derste özel eğitimde değerlendirmenin tarihi, felsefi ve yasal temelleri ile değerlendirme süreci ele alınmaktadır. Formal ve informal değerlendirme yöntemleriyle ilgili araç örnekleri ve özel gereksinimi olan bireylerin tanı ve değerlendirme işlemleri incelenmektedir. Ders kapsamında zekanın/bilişsel alanın, uyumsal davranışların, davranış ve duygusal durumun, dilin, okuma-yazmanın ve matematik becerilerinin değerlendirilmesi işlenmektedir. Ayrıca erken çocuklukta değerlendirme, aile gereksinimlerinin değerlendirilmesi ve mesleki/geçiş becerilerinin değerlendirilmesi konuları detaylı bir şekilde ele alınmaktadır.
Zorunlu Kaynaklar
Kargın, T. Ve Güldenoğlu, B. (Ed.). (2024). Özel eğitimde ölçme ve değerlendirme. Pegem Akademi.
Avcıoğlu, H. (2019). Özel gereksinimli bireylerin değerlendirilmesi. Vize Akademik.
Önerilen Kaynaklar
Kargın, T. (2007). Baş makale: Eğitsel değerlendirme ve bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama süreci. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8 (1), 1-13.
Diken, Ö. (Ed.). (b.t.). Gelişimsel Destek Programı (GEDEP): Değerlendirme formu. Gelişimsel Destek Programı. https://www.gedep.org/resources/assets/site/pdf/degerlendirme-formu.pdf
Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE)
Denver II Gelişimsel Tarama Testi
Portage Erken Eğitim Modeli / Portage Erken Çocukluk Dönemi Eğitim Rehberi
Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TİGE)
İVO-ODS (Otizm Spektrum Bozukluğu Kapsamlı Değerlendirme Seti / Ölçeği)
Metropolitan Okul Olgunluğu Testi
Frostik Görsel Algı İdrak Gelişme Testi
Açıklamalar
Dersin İşleyiş Yöntemi: Dersler teorik temellerin aktarılmasının yanı sıra formal ve informal değerlendirme araçlarına yönelik uygulama örnekleri, vaka çözümlemeleri ve sınıf içi tartışmalar eşliğinde yürütülecektir.
Materyal ve Kaynak Takibi: Haftalık ders konusu önceki hafta paylaşılacak, öğrencilerin derslere ilgili haftanın okumalarını tamamlayarak katılması beklenmektedir.
Kurallar
Devam Zorunluluğu: Üniversite mevzuatı uyarınca teorik derslere devam zorunluluğu bulunmakta olup, öğrencilerin ders süreçlerini düzenli takip etmeleri beklenmektedir.
İletişim Kanalları: Dersle ilgili duyurular ve bilgilendirmeler resmi sistemler (Microsoft Teams-Eposta) üzerinden yapılacak olup, öğrencilerin kurumsal e-postalarını düzenli kontrol etmeleri önem arz etmektedir.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Özel eğitimde tanılama ve değerlendirme sürecinin basamaklarını analiz eder.
- Formal ve informal değerlendirme yaklaşımlarını karşılaştırır
- Özel gereksinimli bireylerin bilişsel özelliklerini, uyumsal davranışlarını ve duygu/davranış durumlarını uygun değerlendirme yöntemleriyle yorumlar.
- Özel gereksinimli bireylerde dil, iletişim, okuma, yazma ve matematik gibi temel alanların değerlendirme süreçlerini kavrar ve bu alanlara yönelik veri toplama yöntemlerini ayırt eder.
- Aile gereksinimlerini belirlemede kullanılan değerlendirme modellerini ana hatlarıyla açıklar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 2 | 32 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 20 | 20 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Değerlendirme: Tarihi, Felsefi ve Yasal Temelleri | İlgili kaynağa erişim |
| 2 | Değerlendirme Süreci | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 3 | Formal Değerlendirme | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 4 | İnformal Değerlendirme Yöntemleri 1 | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 5 | İnformal Değerlendirme Yöntemleri 2 | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 6 | Zekanın–Bilişsel Alanın Değerlendirilmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 7 | Uyumsal Davranışların Değerlendirilmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Davranışların ve Duygusal Durumun Değerlendirilmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 10 | Dilin Değerlendirilmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 11 | Okuma–Yazmanın Değerlendirilmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 12 | Matematik Becerilerinin Değerlendirmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 13 | Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Tanı ve Değerlendirme İşlemleri | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 14 | Aile Gereksinimlerinin Değerlendirilmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 15 | Mesleki/Geçiş Becerilerinin Değerlendirilmesi | İlgili kaynaktan haftalık konunun okunması |
| 16 | Final sınavı | Final sınavı |


