AES 001 - Alan Eğitimi Seçmeli Ders

Eğitimde Program Dışı Etkinlikler dersi, "geçmişini bilmeyen geleceğe yön veremez" düsturundan hareketle öğretmen adaylarının mesleki yetkinliklerini formal eğitim ortamlarının ötesine taşıyarak tarihî, kültürel ve medenî miras alanlarında deneyimsel öğrenme süreçleri aracılığıyla geliştirmelerini amaçlamaktadır. Bu ders; öğrencilerin İstanbul'un çok katmanlı medeniyet havzasını pedagojik bir laboratuvar olarak keşfetmelerini, yerinde öğrenme (site-based learning), akran öğretimi (peer teaching) ve deneyimsel öğrenme (experiential learning) yaklaşımları çerçevesinde araştırma, sunum, rehberlik ve eleştirel analiz becerilerini sahada pekiştirmelerini hedeflemektedir. Aynı zamanda ders, Mehmet Âkif Ersoy'un "Asım'ın Nesli" mefkûresinde tasavvur edilen; tarihine vâkıf, medeniyetinin mirasını özümsemiş, manevî değerlerine sahip çıkan, bedenen güçlü, ahlaken yüksek ve ilmen donanımlı öğretmen profili yetiştirme idealini müfredat dışı etkinlikler aracılığıyla somutlaştırmayı gaye edinmektedir.

Bu amaç doğrultusunda ders, geçmişi bilmeyenin geleceği olmayacağı bilinciyle öğretmen adaylarını yalnızca alan bilgisi ve öğretim becerileri bakımından değil; millî kültür bilinci, medeniyetler arası farkındalık, somut ve somut olmayan kültürel mirası tanıma, koruma duyarlılığı ve toplumsal sorumluluk bilinci boyutlarında da donatmayı hedeflemektedir. Osmanlı külliye geleneğinden Bizans mirasına, sahabe makamlarından Boğaz yalılarının sivil mimari estetiğine, tarihî kütüphanelerden modern sanat müzelerine uzanan on farklı rotada gerçekleştirilecek yapılandırılmış saha deneyimleri vasıtasıyla öğrencilerin "kökü mazide olan âti" idealini içselleştirmeleri, öğretmenlik mesleğini salt bilgi aktarımının ötesinde bir karakter inşası ve değerler eğitimi süreci olarak kavramsallaştırmaları ve geleceğin nesillerine medeniyet bilinciyle rehberlik edebilecek donanıma sahip olmaları amaçlanmaktadır.

Eğitimde Program Dışı Etkinlikler dersi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü müfredatında yer alan ve öğretmen adaylarının mesleki gelişimlerini sınıf dışı öğrenme ortamlarına taşımayı amaçlayan uygulamalı bir derstir. Ders, Mehmet Âkif Ersoy'un "Asım'ın Nesli" mefkûresinde idealize edilen; tarihine, medeniyetine ve manevî değerlerine hâkim, bedenen güçlü, ahlaken yüksek ve ilmen donanımlı bireylerin yetiştirilmesi felsefesini pedagojik bir çerçeveye oturtmaktadır. Bu doğrultuda İstanbul'un kadim medeniyet havzası, açık hava müzesi niteliğindeki tarihî dokusu ve çok katmanlı kültürel mirası bir öğrenme laboratuvarı olarak konumlandırılmıştır.

Ders kapsamında on farklı rota üzerinden saha çalışmaları gerçekleştirilmektedir: Kariye ve Balat Turu, İstiklal ve Galata Turu, Zeyrek ve Vefa Turu, Süleymaniye Turu, Gülhane ve Sultanahmet Turu, Beşiktaş Turu, İstanbul'un Sahabeleri Ziyaret Turu, Topkapı Sarayı ve Yedikule Turu, Üsküdar ve Kanlıca Turu ile Boğazın İncileri Turu. Her bir rota, tam gün süren yapılandırılmış bir alan deneyimi olarak tasarlanmıştır. Metodolojik açıdan yerinde öğrenme, akran öğretimi ve deneyimsel öğrenme yaklaşımları bütünleşik biçimde uygulanmaktadır. Bu çerçevede her ziyaret noktası için bir öğrenci görevlendirilerek ilgili mekânın tarihî, kültürel ve mimari bağlamını kapsayan bir sunum hazırlaması ve akranlarına aktarması sağlanmaktadır. Böylece öğretmen adayları hem araştırma ve sunum becerilerini geliştirmekte hem de rehberlik yetkinliklerini sahada deneyimlemektedir.

Rotalar; Osmanlı külliye geleneğinden Bizans mirasına, sahabe makamlarından Boğaz yalılarının sivil mimari estetiğine, tarihî kütüphanelerden modern sanat müzelerine uzanan geniş bir medeniyet yelpazesini kapsamaktadır. Ayrıca her rotada, ziyaret edilen bölgenin gastronomi kültürünü yansıtan sokak lezzetlerinin tadımı yapılarak somut olmayan kültürel miras deneyimi de programa entegre edilmektedir. Bu bütüncül yapı, öğrencilerin medeniyetler arası diyalog farkındalığını, millî kültür bilincini ve Asım'ın Nesli vizyonunun öngördüğü "kökü mazide olan âti" idealini içselleştirmelerini hedeflemektedir.

Dersin değerlendirme süreci, çok boyutlu ve süreç odaklı bir yapıda tasarlanmıştır. Bu çerçevede öğrencilerin öğrenme yönetim sistemine yükleyecekleri kitap inceleme ödevleri, yansıtıcı düşünme raporları ve haftalık gezi sunum raporları dönem boyunca sistematik olarak takip edilecektir. Bunlara ek olarak, dersin sorumlu öğretim üyesi tarafından sisteme yüklenen ilgili yönetmelik, yönerge ve federasyon ana statüleri kapsamında vize ve final dönemlerinde sözlü quiz uygulaması gerçekleştirilecektir. Sözlü quizler, öğrencilerin hem saha deneyimlerinden elde ettikleri kazanımları hem de mevzuat bilgilerini bütünleştirme düzeylerini ölçmeye yönelik olarak yapılandırılmıştır. Öte yandan, gezi veya okuma grubu faaliyetlerinde aktif rol almanın yanı sıra alan yazına bilimsel katkı sağlayacak nitelikte proje çalışmaları yürüten öğrenci veya öğrenciler, söz konusu akademik üretkenliklerinin karşılığı olarak vize ve final dönemlerinde gerçekleştirilecek sözlü quizlerden muaf tutulacaktır. Bu muafiyet uygulaması, öğrencilerin araştırmacı kimliklerini güçlendirmelerini teşvik etmek ve bilimsel üretkenliği ödüllendiren bir akademik kültür oluşturmak amacıyla dersin değerlendirme politikasına entegre edilmiştir.

1. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM KURUMLARI SOSYAL ETKİNLİKLER YÖNETMELİĞİ

2. Erdoğan, KÖSE. (2013). Eğitim kurumlarında gerçekleştirilen ders dışı etkinliklerin sınıflandırılmasına yönelik bir öneri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 2(2).

3. Ali Kocayiğit – Necla Ekinci. (2020) Ortaöğretim Okullarında Uygulanan Program Dışı Etkinliklerin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi.

Bilgi, Z. (2016). Nasıl Fatih oldu? Kaldırım Yayınları. ISBN: 9786054467075.

Bilgi, Z. (2025). İsmail Saib Sencer: Ayaklı kütüphane. Mihrabad Yayınları. ISBN: 9786056725180.

Bilgi, Z. (2022). 66 adımda Ayasofya: Adım adım Ayasofya’yı keşfedin. Mihrabad Yayınları. ISBN: 9786057471666.

Belge, M. (2020). İstanbul gezi rehberi. İletişim Yayınları.

Hürel, H. (2014). İstanbul nasıl gezilir. Kapı Yayınları

Uğurluel, T. (2018) Osmanlı'nın Kalbini Bekleyenler. Timaş Yayınları

Yiğit, Yavuz (2023) Okuldışı Bir Gençlik Manifestosu. Vadi Yayınları