Rektörlüğe Bağlı Bölümler · İZÜ Seçmeli Dersler · Lisans
Dersin Amacı
İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti’nin kaynaklarını, temel özelliklerini ve değerlerini tanıtmak
İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti’nin diğer medeniyetler üzerindeki etkilerini ortaya koymak
Dünya medeniyetleri arasındaki yerini, özellikle onlara referans olması ve kaynaklık etmesi yönünü tespit etmek
İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti başlı başına bir araştırma konusu olup, oldukça geniş bir çerçeveye sahiptir. Düşünce ile uygulamayı, medeniyet merkezli ortaya koyma gayreti ile yaşanılır bir sosyal hayat oluşur. Hayatın tamamına yansıması ve her halimizin gıpta edilecek seviyede olması için, bu medeniyetin ana kaynağından kaynaklanarak yola çıkmak
Yapı medeniyeti ile karakter medeniyeti arasındaki bağlantıyı ortaya koymak
Ders İçeriği
İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti’nin ne olduğu ve doğduğu ortam
İslâm Düşünce ve Medeniyeti’nin kaynakları, gelişim aşamaları ve temel özellikleri ile manevi dinamikleri
Dîni, itikadî, fıkhî, fikrî, siyasî, sosyal, idarî, ilmî, eğitim ve öğretim, sanat ve mimarî, ekonomik, şehircilik, vakıfçılık yönleri
Îmân-İslâm-İhsân kavramları ana başlıkları altında İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti
Düşüncenin kişilik ve medeniyete yansıması
Yapısal medeniyetten ziyade ahlâk ve davranış medeniyeti
Zorunlu Kaynaklar
Âdem Saraç, İslâmî Düşünce ve İrfân Medeniyeti, Erkam Yayınları, İstanbul, 2020.
Önerilen Kaynaklar
İbrahim Sarıçam, Seyfettin Erşahin; İslâm Medeniyeti Târihi; Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2016
Ziya Kazıcı; İslâm Medeniyeti ve Müesseseleri Târihi; Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul 2016
Cahid Baltacı; İslâm Medeniyeti; Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul 2019
İsmail Raci ve Luis Lamia Faruki, İslâm Kültür Atlası; çev. M. Okan ve Zerrin Kibaroğlu, İnkılâb Yayınları, İstanbul 2014
Açıklamalar
İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti başlıbaşına bir araştırma konusudur. Oldukça da geniş bir çerçeveye sahiptir. Düşünce ile uygulamayı, medeniyet merkezli ortaya koyma gayreti ile yaşanılır bir sosyal hayat oluşur. Hayatın tamamına yansıması ve her halimizin gıpta edilecek seviyede olması için, mutlaka Kur'ân ve Sünnet kaynağından kaynaklanarak yola çıkmak gerektiğini ısrarla vurguluyoruz.
الفكر والحضارة الإسلامية موضوع بحث في حد ذاته لديها إطار واسع جدا تتشكل الحياة الاجتماعية بجهد من وضع الحضارة على الفكر والممارسة نحن نصر على ضرورة البدء من مصدر القرآن والسنة من أجل أن تعكس الحياة كلها وتحسد عليها على جميع المستويات
Islamic Thought and Civilization is a research topic in itself. It has a very wide frame. With the effort to put forth thought and practice in the center of civilization, a livable social life is formed. We insist on the necessity of starting from the source of the Qur'an and Sunnah in order to reflect all of life and to be enviable at all levels.
Kurallar
Yaşanmış hayattan vereceğimiz canlı örneklerle bütün hayatımıza ışık tutmayı hedefliyoruz
نحن نهدف إلى تسليط الضوء على جميع حياتنا مع أمثلة حية من الحياة الحية
We aim to shed light on all our lives with live examples from the lived life
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Gelenek ile din arasındaki ilişkiyi algılar
- İslam düşüncesi ve medeniyeti tanım ve muhtevalarını kavrar
- Konunun kaynaklarını tanıma ve kullanmayı kavrar
- Tarihi süreçteki İslam düşüncesi ile günümüz Müslüman dünyasını mukayese edebilir
- İslâm Düşüncesi ile İslâmî Düşünce Arasındaki Farkı Ortaya Koyar
- İslâmî Düşünce ile İnsanî Oluşuma Ciddi Katkı Sağlar
- Önce Kişiye Sonra da Topluma Özel Düşünce Yöntemini Geliştirir
- Düşünce ile Davranış Arasındaki Asıl Bağı Açıklar
- İnsanlar Arası İlişkiyi En Güzel Bir Şekilde Düzenler
- Kaynakları Tanımayı ve Kaynaklardan Kaynaklanmayı Öğretir
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 8 | 8 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 14 | 14 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | İSLÂM DÜŞÜNCESİ VE MEDENİYETİNDE KAVRAMLAR VE TANIMLAR İslâm, Düşünce, Medeniyet İslâm Düşüncesi ve İslâm Medeniyeti Medîne’den Medeniyete Din ve Medeniyet | İslâm, Düşünce, Medeniyet kavramları açılarak, İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti hakkında genel malumat verilecek. Bütün zamanlar için bu dersin ehemmiyeti ve hayati önemi vurgulanacak. Bütün derslerin sonunda, gelecek haftanın konusu ile ilgili ön bilgi verilecek |
| 2 | İSLÂM DÜŞÜNCESİ VE MEDENİYETİNİN TÂRİHİ GELİŞİMİ Doğuşu ve Doğduğu Ortam Gelişmesi ve Geliştiği Ortam Yayılması ve Yayıldığı Ortam Duraklaması ve Durakladığı Ortam Gerilemesi ve Gerilemesinde Etkili Olan Faktörler Târihi Yorumlamada İslâmî Düşünce | Mümkün olduğunca her hafta ilk önce, geçen hafta işlenen konular ile bağlantı kurulacak ve yeni konuya bu bağlantılarla girilecek |
| 3 | MEDENİYETİ OLUŞTURAN TEMEL ETKENLER İnsanlık ve Medeniyet Geçmişten Gelen Miras Diğer Medeniyetlerden Alınanlar Toplumun Kendi Ürettikleri Gelecek Nesle Bırakılanlar İslâm Düşüncesi ve Medeniyetinde Sorumluluk | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 4 | İSLÂM DÜŞÜNCESİ VE MEDENİYETİNİN KAYNAKLARI Bütün Kaynaklara Kaynaklık Eden Ana Kaynaklar Kur’ân-ı Kerîm Sünnet-i Nebeviyye Yazılan Temel Eserler Başka Dillerden Çevriler Üretilen Sanatlar ve Yapılan Eserler | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 5 | İNSANLIK VE MEDENİYET İnsan, İslâm ve Müslüman İlk İnsan ve İlk Peygamber İlk Kitâb İlk Aile ve İlk Medeniyet | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 6 | PEYGAMBERLER TÂRİHİ VE MEDENİYETİ Peygamberler Târihi ve Medeniyeti Hayvan Değil İnsansınız Kur’ân-ı Kerîm’de Adları Verilen Peygamberler Suhuf İndirilen Peygamberler Kitâb İndirilen Peygamberler | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 7 | ASR-I SAÂDET VE MEDENİYETİ Vahyin Oluşturduğu Asr-ı Saâdet Peygamber Efendimiz’in Tebligat ve Talimatı Ashâb-ı Kirâm’ın Çalışmaları Asr-ı Saâdet Medeniyeti | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 8 | ARA SINAVI | Öncesinde vize sınavı hakkında malumat vermek, sonrasında vize sınavını kısa hatlarla değerlendirmek |
| 9 | İSLÂM DÜŞÜNCESİ VE MEDENİYETİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Vahiy-Akıl-Duygu Uyumu Bir Medeniyettir İlim-Amel-Hoşgörü-Denge Medeniyetidir Sadece Belli Zamanlı Değil Evrensel Bir Medeniyettir Fıkıh/Hukûk Düşüncesi ve Medeniyetidir Vakıf Düşüncesi ve Medeniyetidir | Önce vize sınavı değerlendirilecek, sonra vize öncesi ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat verilecek |
| 10 | ALLAH VE RASÛL SEVGİSİ Allah ve Kur’ân Sevgisi Peygamber ve Sünnet Sevgisi Sahâbe Sevgisi ve Örneklikleri Kur’ân Sünnet Bütünlüğü | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 11 | AHLÂK, SEVGİ VE MUHABBET MEDENİYETİ Ahlâk, Sevgi, Sevgili ve Muhabbet Aile Sevgisi Hısım Akraba Sevgisi Bütün Yaratılmışların Sevgisi Muhabbetten Davranışa Medeniyet | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 12 | DÜŞÜNCEDEN DAVRANIŞA DEĞERLER Değerler ve Değerlerimiz Bir Şeyi Değerli Kılan Şeyler Gerçek Değerle Değerlenmek | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 13 | VAKIF MEDENİYETİ Vakıf-İnfâk-Hizmet İnsanlık Onur ve Şerefi Olarak Vakıflar Doğuşundan Günümüze Vakıflar | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 14 | İSLÂM DÜŞÜNCESİ-DÜŞÜNÜRLERİ-MEDENİYETİ İslâm Düşünürleri Adıyla Yaygın Olan Tasnif Doğuşundan Günümüze İslâm Düşünürleri Tasnifi Peygamberler Medeniyeti Asr-ı Saâdet Medeniyeti Hulefâ-i Râşidîn Medeniyeti Şam Emevîleri Medeniyeti Endülüs Emevîleri Medeniyeti Abbâsîler Medeniyeti Karahanlılar Medeniyeti Gazneliler Medeniyeti Selçuklular Medeniyeti Memlûkler Medeniyeti Osmanlılar Medeniyeti Medeniyet Mirasımız | Dönemin değerlendirilmesi ve final sınavı hakkında malumat verilmesi |
| 15 | Başlangıcından Günümüze İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti | İslâm Düşüncesi ve Medeniyeti’nin Hayatımızdaki Yeri ve Önemi |
| 16 | FİNAL SINAVI | Öncesinde final sınavı hakkında malumat vermek, sonrasında da başarılı bir hayat ile veda etmek |


