SHZ 439 - Sosyal Hizmet Uygulaması I

Bu dersin amacı, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü öğrencilerinin eğitimleri süresince edindikleri kuramsal bilgi, mesleki değer, etik ilke ve sosyal hizmet müdahale becerilerini uygulama ortamlarında kullanabilmelerini ve kuram ile uygulama arasında bütünlük kurabilmelerini sağlamaktır.

Ders kapsamında öğrencilerin farklı sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarının yapısını, işleyişini, hizmet modellerini ve hedef gruplarını tanımaları; birey, aile, grup, örgüt ve toplum düzeyinde yürütülen sosyal hizmet uygulamalarını gözlemlemeleri ve uygun durumlarda mesleki uygulama süreçlerine katılmaları amaçlanmaktadır. Öğrencilerin sosyal inceleme ve değerlendirme, mesleki görüşme, vaka analizi, raporlama, kayıt tutma, müdahale planlama, yönlendirme ve kurumlar arası iş birliği gibi temel sosyal hizmet uygulamalarında bilgi ve beceri kazanmaları hedeflenmektedir.

Uygulama sürecinde öğrencilerin sosyal hizmetin etik ilke ve değerlerine, müracaatçı haklarına, mahremiyet ve gizlilik ilkelerine uygun hareket etmeleri; uygulama deneyimlerini düzenli olarak raporlamaları ve karşılaştıkları vakaları kuramsal yaklaşımlar çerçevesinde değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır.

Ders sorumlusu tarafından uygulama yapılan kurum ve kuruluşlara gerçekleştirilecek ziyaretler ve kurum danışmanlarıyla yapılacak değerlendirmeler aracılığıyla öğrencilerin derslerde edindikleri kuramsal bilgileri uygulamaya ne ölçüde aktarabildikleri, mesleki rol ve sorumlulukları yerine getirme düzeyleri ve mesleki gelişimleri izlenecektir. Bu süreçte öğrencilere uygulama deneyimleri hakkında geri bildirim verilerek güçlü yönlerini geliştirmeleri ve geliştirilmesi gereken mesleki becerilerini fark etmeleri desteklenecektir.

Sonuç olarak ders, öğrencilerin sosyal hizmet uzmanlığına hazırlık sürecinde kuram-uygulama bütünlüğünü sağlayabilen, mesleki ve etik sorumluluklarının farkında olan, farklı müracaatçı grupları ve sosyal sorunlar karşısında uygun sosyal hizmet kuram, yaklaşım ve müdahale yöntemlerinden yararlanabilen genelci ve bütüncül bir sosyal hizmet uygulama yetkinliği geliştirmelerini amaçlamaktadır.

Bu ders, öğrencilerin sosyal hizmet eğitimi süresince edindikleri kuramsal bilgi, mesleki değer, etik ilke ve müdahale becerilerini uygulama ortamlarında kullanmalarına yönelik mesleki uygulama süreçlerini kapsamaktadır. Ders kapsamında öğrenciler, uygulama yaptıkları sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarının yapısını, işleyişini, görev ve sorumluluklarını, hizmet modellerini, hedef gruplarını ve kurumlar arası iş birliği süreçlerini incelemekte; sosyal hizmet uzmanının kurumsal yapı içerisindeki mesleki rol ve sorumluluklarını gözlemlemektedir.

Uygulama sürecinde öğrenciler, İZÜ Sosyal Hizmet Bölümü Uygulamalı Dersler Yönergesi ile uygulama kapsamında kullanılan rapor ve formlar hakkında bilgilendirilmektedir. Bu doğrultuda öğrenciler; EK 1-Haftalık Uygulama Devam Fişi, EK 2-Kuruluş Tanıtma Raporu, EK 3-Sorun Alanı Değerlendirme Raporu, EK 4-Haftalık Faaliyet Raporu, EK 5-Bireylerle Sosyal Hizmet Uygulaması Önbilgi Formu, EK 6-Grubu ve Üyeleri Tanıtma Raporu, EK 7-Bireylerle Sosyal Hizmet Uygulaması Süreç Raporu, EK 8-Grup Süreç Raporu, EK 9-Bireylerle Sosyal Hizmet Uygulaması Müracaatçı Değerlendirme Raporu, EK 10-Grubu ve Üyeleri Değerlendirme Raporu, EK 11-Anlaşma (Kontrat) Örneği, EK 12-Dönem Sonu Öğrenci Değerlendirme Raporu ve EK 13-Kurum Danışmanları İçin Öğrenci Değerlendirme Formunun hazırlanması ve kullanılması konusunda uygulamalı çalışmalar yürütmektedir.

Ders kapsamında ayrıca sosyal inceleme ve değerlendirme, mesleki görüşme, gözlem, vaka analizi, sosyal inceleme raporu (SİR) hazırlama, kayıt ve raporlama, müracaatçı gereksinimlerinin belirlenmesi, müdahale planının oluşturulması, yönlendirme, izleme ve değerlendirme süreçleri ele alınmaktadır. Bireylerle ve gruplarla sosyal hizmet uygulamalarına ilişkin süreçler örnek vakalar ve öğrencilerin uygulama deneyimleri üzerinden değerlendirilerek kuramsal bilgi ile uygulama arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Uygulama süresince mesleki etik, müracaatçı hakları, mahremiyet, gizlilik, kişisel verilerin korunması, mesleki sınırlar ve kurum içi ve kurumlar arası iş birliği konuları üzerinde durulmaktadır. Öğrencilerin uygulama deneyimleri ders ortamında vaka analizleri, rapor incelemeleri, tartışmalar ve geri bildirimler yoluyla değerlendirilmektedir. Ders sorumlusunun uygulama kuruluşlarına gerçekleştirdiği ziyaretler ve kurum danışmanlarıyla yapılan değerlendirmeler aracılığıyla öğrencilerin mesleki gelişimleri, uygulamaya katılımları ve kuramsal bilgilerini uygulamaya aktarabilme düzeyleri izlenmektedir.

·     SHZ 439 Sosyal Hizmette blok uygulama dersi kapsamında kullanılacak rapor ve formlar

·     SHZ 439 Sosyal Hizmette blok uygulama dersi kapsamında kullanılacak rapor ve formlar

·     Ed. Hakan Acar, Nilüfer Cengiz, Elvettin Akman. Sosyal Politika ve Kamu Bileşenleriyle Sosyal Hizmet: Temelleri ve Uygulama Alanları, Maya Akademi, 2013.

·     Acar, H., Cengiz, N., & Akman, E. (Eds.). (2013). Sosyal politika ve kamu bileşenleriyle sosyal hizmet: Temelleri ve uygulama alanları. Maya Akademi.

·     Birkenmaier, J., & Berg-Weger, M. (2017). The practicum companion for social work: Integrating class and field work (4th ed.). Pearson.

·     Cournoyer, B. R. (2017). The social work skills workbook (8th ed.). Cengage Learning.

·     Doel, M. (2012). Social work: The basics. Routledge.

·     İZÜ Sosyal Hizmet Bölümü. (2026). Uygulamalı dersler yönergesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.

·     İZÜ Sosyal Hizmet Bölümü. (2026). Sosyal hizmet uygulaması kapsamında kullanılacak rapor ve formlar. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.

·     Kirst-Ashman, K. K., & Hull, G. H., Jr. (2018). Empowerment series: Understanding generalist practice (8th ed.). Cengage Learning.

·     Miley, K. K., O’Melia, M., & DuBois, B. (2017). Generalist social work practice: An empowering approach (8th ed.). Pearson.

·     Payne, M. (2020). Modern social work theory (5th ed.). Bloomsbury Academic.

·     Reamer, F. G. (2018). Social work values and ethics (5th ed.). Columbia University Press.

·     Sheafor, B. W., & Horejsi, C. J. (2015). Sosyal hizmet uygulaması: Temel teknikler ve ilkeler. Nika Yayınevi.

·     Shulman, L. (2016). The skills of helping individuals, families, groups, and communities (8th ed.). Cengage Learning.

·     Teater, B. (2015). Sosyal hizmet kuram ve yöntemleri: Uygulama için bir giriş. Nika Yayınevi.

·     Thompson, N. (2016). Kuram ve uygulamada sosyal hizmeti anlamak (3. bs.; B. Yıldırım, Çev.). Dipnot Yayınları.

·     Wayne, J., Bogo, M., & Raskin, M. (2010). Field education as the signature pedagogy of social work education. Journal of Social Work Education, 46(3), 327–339. DOI: 10.5175/JSWE.2010.20090004

•Barry, J., & Said, S. (2024). Online learning and liminal spaces: An example of innovation in social work field education. The British Journal of Social Work, 54(6), 2756–2773. DOI: 10.1093/bjsw/bcae049

• Eaton, A. D. (2026). Current issues with social work field education and ideas for change. Social Work Education, 45(1), 153–162. DOI: 10.1080/02615479.2025.2484360

• Esmaeili, S., & Archer-Kuhn, B. (2025). Teaching social work paradigms through case-based learning: A framework for theory-practice integration. Social Work Education. Advance online publication. DOI: 10.1080/02615479.2025.2604167

• Jain, R., Margolin, I., Peters, H., & Jain, R. (2025). Supervising social work students in field placements during COVID-19: Recommendations for future delivery during a pandemic. Practice, 37(1), 3–22. DOI: 10.1080/09503153.2024.2404881

• Jansing, C., Ketner, M., Shaw, L., Cooper-Bolinskey, D., & Rudd, S. (2025). Social work field education and supervision: What a global pandemic taught us. Journal of Social Work in the Global Community, 9, 1–12. DOI: 10.5590/JSWGC.2025.09.1058

• Kim, S., & Lim, S. (2025). Practicum plans and logs in social work field education: Evidence from cyber university students at community child centers. Journal of Future Society, 16(3), 118–138. DOI: 10.22987/jifso.2025.16.3.118

• Pascoe, K. M. (2025). ‘I don’t think they look at this as an issue’: Exploring the training and development needs of practice educators in social work field education. The British Journal of Social Work, 55(5), 2038–2055. DOI: 10.1093/bjsw/bcaf032

• Stone, C. (2025). No one is talking to practice educators about generative artificial intelligence. The Journal of Practice Teaching and Learning. DOI: 10.1921/jpts20242434

• Turner, F. J. (Ed.). (2017). Social work treatment: Interlocking theoretical approaches (6th ed.). Oxford University Press.

• Zastrow, C., & Hessenauer, S. L. (2022). Empowerment series: Introduction to social work and social welfare: Empowering people (13th ed.). Cengage Learning.

• “SHZ 439 / Sosyal Hizmet Uygulamaları II” dersi kapsamında, öğrencilerin uygulama kurumlarında edindikleri mesleki bilgi, beceri ve deneyimlerin kuramsal bilgilerle ilişkilendirilmesine yönelik değerlendirmeler yapılacaktır.

• Dersin 9.–14. haftaları arasında öğrenciler tarafından hazırlanan staj proje ödevleri, vaka analizleri ve Sosyal İnceleme Raporları (SİR) ders kapsamında sunulabilir ve tartışılabilir. Sunumların haftalara ve öğrenci gruplarına göre dağılımı, dönemin başlangıcında öğrencilerle birlikte planlanacaktır.

• Ödev ve sunumlarda öğrencilerin uygulama alanında karşılaştıkları vakaları ve sosyal sorunları; sosyal hizmetin kuramları, mesleki müdahale yöntemleri, etik ilke ve değerleri ile mikro, mezzo ve makro düzey uygulama perspektifleri doğrultusunda değerlendirmeleri beklenmektedir.

• Ödev konuları, çalışma grupları, sunum tarihleri, değerlendirme ölçütleri ve teslim koşullarına ilişkin ayrıntılar 1. haftada öğrencilerle görüşülecek ve dersin yürütücüsü tarafından kesinleştirilecektir.

• Öğrencilerin haftalık ders programında belirtilen “Ön Hazırlık” kapsamında ilgili EK formlarını, haftalık faaliyet raporlarını, vaka çalışmalarını ve diğer mesleki kayıtlarını hazırlayarak derslere katılmaları beklenmektedir.

Derse Katılım ve Ön Hazırlık

• “SHZ 439 / Sosyal Hizmet Uygulamaları II” dersinde öğrencilerin, uygulama kurumlarındaki çalışmalarına düzenli olarak katılmaları ve ders kapsamında belirlenen akademik ve mesleki sorumluluklarını yerine getirmeleri beklenmektedir.

• Öğrencilerin, haftalık ders programında bir sonraki hafta için belirtilen “Ön Hazırlık” konularını inceleyerek; ilgili uygulama formlarını, haftalık faaliyet raporlarını, vaka çalışmalarını ve gerekli diğer mesleki kayıtları hazırlayarak derse katılmaları gerekmektedir.

• Uygulama sürecinde öğrencilerin kurum danışmanı ve ders sorumlusu tarafından verilen yönlendirmeleri dikkate almaları; mesleki etik, gizlilik, mahremiyet, kişisel verilerin korunması ve müracaatçı haklarına ilişkin ilkelere uygun hareket etmeleri beklenmektedir.

Vaka Ödevlerine İlişkin Kurallar

• Vaka ödevi bireysel olarak hazırlanacaktır. Grup ödevi niteliğinde değildir. Her öğrenci, belirlenen örnek vakayı kendi araştırması, mesleki değerlendirmesi ve çözüm önerileri doğrultusunda bağımsız olarak ele alacaktır.

• Öğrenciler aynı veya benzer vaka başlığı üzerinde çalışmaları nedeniyle literatür, kaynak ve genel yaklaşım konusunda akademik fikir alışverişinde bulunabilirler. Ancak her öğrencinin hazırladığı çalışma özgün olmalı; özellikle vaka değerlendirmesi, sorunların belirlenmesi, sosyal hizmet müdahalesinin planlanması, uygun kuram ve yaklaşımların seçilmesi ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi bölümlerinde öğrencinin kendi mesleki değerlendirmesi açık biçimde ortaya konulmalıdır.

• Vaka ödevlerinde öğrencilerin birey, aile ve sosyal çevreyi bütüncül olarak değerlendirmeleri; gerektiğinde mikro, mezzo ve makro düzeyleri dikkate almaları ve kuramsal bilgilerini uygulama süreciyle ilişkilendirmeleri beklenmektedir.

• Vaka analizlerinde müracaatçıların kimliğini ortaya çıkarabilecek gerçek ad, adres, telefon numarası ve benzeri kişisel bilgiler kullanılmamalı; gizlilik ve mahremiyet ilkelerine kesinlikle uyulmalıdır.

Ödev Teslimi

• Ödev teslim tarihi öğrencilerle birlikte belirlenecek ve İZÜ Kampüs Bilgi Sistemi (KBS) üzerinden duyurulacaktır.

• Öğrenciler, KBS “Materyal Paylaşım Sistemi” içerisinde “ÖDEVLER” bölümünde belirtilen teslim tarihi, saat ve diğer açıklamaları takip etmekle sorumludur.

• Ödevler Word (doc/docx) dosyası biçiminde hazırlanarak belirtilen tarih ve saate kadar teslim edilmelidir.

Ödevlerin Kapsamı ve Biçimsel Özellikleri

• Ödevler, kapak ve ekler hariç en az 8, en fazla 12 sayfa olarak hazırlanmalıdır.

• Yazı tipi Times New Roman olmalıdır.

• Ana metin 12 punto olarak yazılmalıdır.

• Bölüm ve alt bölüm başlıkları 12 punto ve koyu (Bold) olarak yazılmalıdır.

• Ödevin ana başlığı 14 punto, BÜYÜK HARFLERLE ve koyu (Bold) olarak yazılmalıdır.

• Başlıklar sol kenardan başlamalı ve paragraf girintisi yapılmamalıdır.

• Metinde 1,5 satır aralığı kullanılmalı; başlıklar ile metin arasında 2 satır aralık bırakılmalıdır.

• Sayfanın sol kenarında 2,5 cm; üst, alt ve sağ kenarlarında 2 cm boşluk bırakılmalıdır.

• Sayfa numaraları sayfanın alt orta bölümünde yer almalıdır.

• Ödevde kullanılan resim, şekil, grafik ve tablolar metin içerisinde uygun biçimde belirtilmeli; gerekli görülen ayrıntılı materyaller “Ekler” bölümünde sunulmalıdır.

Akademik Kaynak Kullanımı

• Metin içi atıflar ve kaynakça APA 7 kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

• Ödevde en az 10 akademik kaynak (kitap, bilimsel makale, akademik dergi vb.) kullanılmalıdır.

• Konunun niteliğine göre 5–10 arasında güvenilir dijital/web tabanlı elektronik kaynaktan yararlanılabilir.

• Kaynaklar alfabetik olarak sıralanmalı ve APA 7 kaynak gösterme kurallarına uygun biçimde hazırlanmalıdır.

• Öğrencilerin güncel bilimsel literatürden ve sosyal hizmet alanına ilişkin güvenilir akademik ve kurumsal kaynaklardan yararlanmaları beklenmektedir.

Word (doc/docx) Dosyasında Bölümlerin Sıralaması

• Kapak

• İçindekiler

• Giriş

• Vakanın Tanıtımı ve Temel Bilgiler

• Vakanın Sosyal Hizmet Perspektifinden Değerlendirilmesi

• Sorun ve Gereksinimlerin Belirlenmesi

• Uygun Sosyal Hizmet Kuram ve Yaklaşımlarının Değerlendirilmesi

• Müdahale Planı ve Mesleki Değerlendirme

• Sonuç/Tartışma ve Öneriler (en az bir sayfa)

• Kaynakça

• Ekler