SHZ 336 - Gerontolojik Sosyal Hizmet

Dersin Amacı: Bu ders, öğrencilere gerontolojik sosyal hizmetin kavramsal çerçevesini sunarak, yaşlılığın bireysel ve toplumsal boyutlarını ele almayı amaçlamaktadır. Mikro düzeyde "Psiko-Sosyal Yaşam" ve makro düzeyde "Yaşlılık ve Sosyal Politika" bağlamında ders işlenerek, yaşlı refahı, sosyal hizmet ve sosyal politika alanlarında disiplinlerarası bir bakış açısı kazandırılması hedeflenmektedir. Ders kapsamında, "Yaşlı Refahı" kuramlarına dayalı sosyal politikalar, eko-sistem ve exo-dinamik ilişkiler bağlamında ele alınarak, küresel ve ulusal ölçekte yaşlıların demografik özellikleri incelenecektir. Bu kapsamda, Türkiye'de yaşlılık olgusuna ilişkin temel veriler analiz edilerek, T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından oluşturulan yaşlılara yönelik Ulusal Eylem Planları hakkında öğrencilere bilgi verilecektir.

Ayrıca, gerontoloji disiplininin bir bileseni olarak **"Yaşlanma Sücrecinde Dini ve Manevi Sosyal Hizmet Yaklaşımları"**nın önemi vurgulanacak ve bu yaklaşımlar holistik/bütüncül sosyal hizmet perspektifi çerçevesinde ele alınacaktır. Ders boyunca, insan hakları bağlamında yaşlılara yönelik sosyal hizmet uygulamaları incelenecek olup, dini ve manevi değerlerin bireysel anlamdaki rolü evrensel temel insan hakları, anayasal haklar ve temel yasa metinleriperspektifinde tartışılacaktır.

Bu ders, yaşlı bireylerle çalışan sosyal hizmet uzmanlarının kuramsal bilgi birikimini geliştirmek ve uygulamalı sosyal hizmet pratiğine ilişkin düşünme becerilerini arttırmak amacıyla tasarlanmıştır.

Bu ders, gerontolojik sosyal hizmet bağlamında yaşlılığın tanımı ve yaşlılığa ilişkin kuramsal açıklamaları ele almakta; hızla değişen ve dijitalleşen dünyada yaşlılığın anlamlarını mikro (bireysel), mezzo (aile) ve makro (toplumsal) düzeyde incelemektedir. Ders kapsamında, yaşlı refahı alanında sosyal hizmetin rolü, yaşlılara yönelik ekolojik sistem içerisinde sosyal hizmet uygulamaları ve gerontolojik sosyal hizmet uzmanının profesyonel süreçleri ele alınacaktır. Yaşlı bireylerle sosyal hizmet uygulamaları, yaşlının ailesi, yakınları ve sivil toplum örgütleri (sosyal destek kurumları) ile çalışma süreçleri detaylı bir şekilde işlenecektir. Ayrıca, yaşlılara yönelik sosyal hizmetler kapsamında kurumsal destek ve bakım hizmetleri, yaşlılara yönelik uluslararası ve ulusal sosyal politikalar, mevzuat ve sosyal hizmet uygulamaları ele alınarak, yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin desteklenmesi ve iyileştirilmesine yönelik yaklaşımlar tartışılacaktır. Ders kapsamında ayrıca, yaşlı bireylerin karşı karşıya kaldığı psikolojik, fiziksel, duygusal ve sağlıkla ilgili sosyal sorunlar ele alınacak; yaşlılıkla baş etme stratejileri ve sosyal hizmetin bu süreçteki rolü akademik bir perspektiften incelenecektir. Öğrencilerin, gerontolojik sosyal hizmet alanında teorik bilgiyi uygulama becerileriyle bütünleştirmeleri hedeflenmektedir.

Zorunlu Kaynaklar

Ersanlı, K., & Kalkan, M. (2008). Psikolojik, sosyal ve bedensel açıdan yaşlılık. Pagem Akademi.

Ceylan, H. (2015). Yaşlılık ve refah devleti. Açılım Kitap.

Gedik, M. (2021). AHSEN-Sosyal hizmet modeli: İslâmi sosyal hizmet yaklaşımı. Efe Akademi Yayınları.

Gencer, T. E., & Cılga, İ. (2017). Sosyal hizmeti yeniden düşünmek: Sosyal çalışmalar üzerine eleştirel tartışmalar. Nika Yayınları.

Özmete, E. (2017). Yaş, yaşlanma ve yaşlılık tanımları. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü.

T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (AÇSHB). (2019). T.C. AÇSHB I. Yaşlılık Şurası. T.C. AÇSHB Yayınları.

T.C. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), Başbakanlık. (2007). Türkiye’de yaşlıların durumu ve yaşlanma ulusal eylem planı. Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü.

T.C. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2011). Aile ve tüketici hizmetleri: Yaşlılık süreci. T.C. MEB Yayınları.

Tufan, İ., & Durak, M. (2017). Gerontoloji: Disiplinler arası iş birliği. Nobel Yayınları.

Paloutzian, R. F., & Park, C. L. (2013). Din ve maneviyat psikolojisi: Temel yaklaşımlar ve ilgi alanları. Phoenix Yayınevi.

Zastrow, C., & Kirst-Ashman, K. K. (2016). İnsan davranışı ve sosyal çevre-II: Yetişkinlik-yaşlılık. Nika Yayınevi.

Yardımcı Kaynaklar

Bundesamt für Migration. (n.d.). Integrationsförderung im Frühbereich. Freiburg.

Gedik, M. (2020). Sosyal hizmetlerde “hak temelli” yaklaşım. Çekmece İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 28-57.

Keskin, U. (2018). Suat Özkan’ın bakış açısından yaşlılık olgusu. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi.

Klavuz, M. A. (2005). Yaşlanma sürecinin dinî gelişime etkileri. Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi.

Mandıracıoğlu, A. (2010). Dünyada ve Türkiye’de yaşlıların demografik özellikleri. Ege Tıp Dergisi.

Stamm, M., & Burger, K. (2011). Integrationsförderung im Frühbereich: Was frühkindliche Bildung, Betreuung und Erziehung (FBBE) benötigt, damit sie dem Anspruch an Integration gerecht werden kann.

Sınav yerine ödev olması durumunda;

“SHZ 336 / Gerontolojik Sosyal Hizmet“ dersinin vize sınavları bağlamında dönemin 2. hafrasında belirlenen ödev başlıkları üzerinden gerçekleştirilecektir.  9.Hafta – 14.Hafta arasında final notları, vizede belirlenen ödevlerin PowerPoint bireysel ve grup sunmları üzerinden belirlenecektir. Konu ilk ders günü (1. Hafta) öğrenciler ile görüşülerek kararlaştırılacaktır.

Derse hatılım %70 olarak dikkate alınacak ve sınav notlarında değerlendirilecektir.

“SHZ 336 / Gerontolojik Sosyal Hizmet“ derslerine; bir sonraki hafta için belirtilmiş olan “Ön Hazırlık“ başlıkları altında verilmiş olan içerikler dikkate alınarak öğrenciler derse ön hazırlıklı olarak geleceklerdir.

“SHZ 336 / Gerontolojik Sosyal Hizmet“ dersleri her dersin işlenmesi sonrasında KBS’den (Kampüs Bilgi Sistemi) “Materyal” bölümünden ulaşılabilecektir.

“SHZ 336 / Gerontolojik Sosyal Hizmet“ derslerine; Bir sonraki hafta için belirlenmiş olan “Ön Hazırlık“ başlıkları altında verilmiş olan konular hakkında öğrencilerin bir ön hazırlık yapmaları beklenmektedir.

• Bu derse %70 devam zorunluluğu vardır.
• Bu ders bağlamında hazırlanması gereken bireysel ve grup ödevleri yazılı (Word-Dosya) ve sunumlar (PowerPoint) bütün öğrencilerden gerek çıktısı (basılı) ve gerekse dijital ortamda alınacaktır.
• Vize/Ara Sınav ve Final Sınavları bireysel veya grup ödevleri olarak yapılacaktır.
  • Grup ödevleri en az 2 ve en fazla 3 kişi ile yapılacaktır.
  • Vize/Ara Sınav notu grup ödevi Word-Dosya üzerinden ödeve katkı sağlayan öğrenciler dikkate alınarak verilecektir.
  • Final Sınav notları; PowerPoint grup sunumları üzerinden verilecektir. Gruplar içerisinde yer alan öğrencilerin notları farklı olabilecektir. Her öğrencinin sunum performansı dikkate alınarak notlar değerlendirilecektir.