Sağlık Bilimleri Fakültesi · Sosyal Hizmet · Lisans
AKTS: 3 T+U+L: 2+0+0 Zorunlu
Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Burcu SAĞLAM SARIKAYA
Dersin Amacı
Bu ders, Türkiye’nin toplumsal ve kültürel yapısını tarihsel, siyasal ve kültürel bağlamlarıyla ele almayı amaçlar. Modernleşme, devlet-toplum ilişkileri, kimlikler, gündelik hayat, toplumsal eşitsizlikler ve kültürel çatışmalar Türkiye örneği üzerinden tartışılır. Öğrencilerin Türkiye’yi “tekil ve sabit” bir yapı olarak değil, tarihsel olarak dönüşen ve çok katmanlı bir toplumsal formasyon olarak kavramaları hedeflenir.
Ders İçeriği
Türkiye’nin ekonomik, siyasi, kültürel, nüfusbilimsel, tarihsel olarak oluşmuş toplumsal yapılarını ve bu yapısal özelliklere dair tartışmaların incelenmesi.
Zorunlu Kaynaklar
- Mardin, Ş. (2006). “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez-Çevre İlişkileri.” İçinde M. Türköne ve T. Önder (Der.), Türkiye’de Toplum ve Siyaset. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Kadıoğlu, A. (2008). “Türkiye’de Vatandaşlığın Anatomisi.” İçinde A. Kadıoğlu (Der.), Vatandaşlığın Dönüşümü: Üyelikten Haklara (ss. 167–184). İstanbul: Metis Yayınları.
- Özatalay, C. (Der.). (2024). Toplumsal Yapı: Türkiye’de Eşitsizlik, Tahakküm, Değişim. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Şentürk, Ü. (Ed.). (2022). Türkiye’nin Toplumsal Yapısı. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları.
- Zürcher, E. J. (2019). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi (Çev. Y. Saner). İstanbul: İletişim Yayınları.
Önerilen Kaynaklar
Ders slaytları, Görseller
Açıklamalar
Sınavlar Katılım Katılım zorunludur. Vize %35 Kısa sınavlar %15 (Her kısa sınav %5) Final %50 |
Kurallar
Bir sonraki hafta için verilmiş olan “Ön Hazırlık“ başlıkları altında verilmiş olan konulara ilişkin araştırmalar yapılarak ön hazırlıklı gelinmelidir.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Türkiye’nin toplumsal ve kültürel yapısının temel dinamiklerini açıklar
- Modernleşme, merkez-çevre, laiklik, kimlik ve sınıf gibi kavramları Türkiye bağlamında kullanır
- Kültürel pratikleri ve kurumları (aile, gündelik hayat, medya, mekân vb.) sosyolojik olarak analiz eder
- Türkiye’de toplumsal çatışma ve uzlaşma alanlarını tarihsel bağlamıyla tartışır
- Akademik metinleri eleştirel biçimde okur ve yorumlar
Temel Alan Dağılımı
(22) Beşeri Bilimler%50 (31) Sosyal ve Davranış Bilimleri%20 (72) Sağlık%10 (76) Sosyal Hizmetler%20
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
AnlatımSoru-CevapTartışmaGösterimBenzetimBeyin FırtınasıÖrnek OlayBireysel ÇalışmaProblem Çözme
Ölçme ve Değerlendirme
Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 2 | 32 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 3 | 1 | 3 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 7 | 7 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş: Toplumsal Yapı ve Kültür Nedir? | Cem Özatalay, “Toplumsal Yapı Nedir?”, s. 19–42 |
| 2 | Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Toplumsal Miras | Zürcher, Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, “On Dokuzuncu Yüzyılın Başında Osmanlı İmparatorluğu” ve Tanzimat/merkezileşme kısmı |
| 3 | Türkiye’de Modernleşme Deneyimine Bakışlar | Zürcher, “Jön Türkler Dönemi” ile erken Cumhuriyet’in kuruluşunu ele alan bölümlerden seçki Niyazi Berkes, Türkiye’de Çağdaşlaşma, “Çağdaşlaşma Kavramı” veya sonuç bölümünden seçki |
| 4 | Merkez–Çevre İlişkileri | Şerif Mardin, “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez-Çevre İlişkileri” |
| 5 | Devlet ve Vatandaşlık | Kadıoğlu, Ayşe Gülden (2008) Türkiye'de vatandaşlığın anatomisi. In: Kadıoğlu, Ayşe Gülden, (ed.) Vatandaşlığın Dönüşümü: Üyelikten Haklara. Metis Yayınları, İstanbul, pp. 168-184. |
| 6 | Türkiye Ekonomisi ve Küreselleşme | Özatalay, “Türkiye’de Sermaye Birikimi, Sınıflar ve Kültürler”, seçilmiş kısımlar: s. 89–122 Çağlar Keyder, Türkiye’de Devlet ve Sınıflar, sonuç bölümü |
| 7 | Kimlikler: Etnisite, Ulus Din, Mezhep ve Kültür | Özatalay kitabında ilgili bölümlerden seçki: “Toplumsal Yapı, Irkçılık ve Irksallaştırma” ile dinsel tahakküm ilişkilerini ele alan bölüm Tanıl Bora, Türk Sağının Üç Hali, “Milliyetçilik, Muhafazakârlık, İslâmcılık” giriş bölümü |
| 8 | Vize | Vize Sınavı Hazırlıkları |
| 9 | Toplumsal Sınıflar ve Eşitsizlik | Özatalay, “Toplumsal Yapının Sömürüleni Olarak İşçi Sınıfı ve Dönüşümleri”, s. 301’den itibaren |
| 10 | Göç, Kentleşme ve Mekân | Didem Danış, “Nüfusun Değişimleri ve Toplumsal Yapı”, özellikle “Köyden Kente Göç ve Kentleşme” ile “Yeni Göçler”, s. 125–152 Özatalay kitabında Jean-François Pérouse’un kent, kentsel dönüşüm ve mutenalaştırma bölümü, s. 225–245 |
| 11 | Eğitim ve Toplumsal Hareketlilik | Özatalay, “Toplumsal Yapı Nedir?” içindeki “başarı”, “kültürel sermaye” ve “eğitime erişim” kısımları, s. 28–37 ve 47–54 |
| 12 | Medya, Popüler Kültür ve İdeoloji | Karataş, Ş., & Binark, M. B. (2016). Yeni medyada yaratıcı kültür: Troller ve ürünleri ‘caps’ ler. TRT akademi, 1(2), 426-448. |
| 13 | Aile, Toplumsal Cinsiyet ve Kültür | Alanur Çavlin, “Ailenin Dönüşümü ve Ailede Tahakküm”, s. 157–177 (Özatalay içinde) |
| 14 | Genel Değerlendirme | Tüm materyaller |
| 15 | Tartışma | Tüm materyaller |
| 16 | Final Sınavı | Tüm materyaller |