Sağlık Bilimleri Fakültesi · Beslenme ve Diyetetik · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, egzersiz sırasında enerji metabolizması ve besin öğelerinin kullanımını, sporcularda performans ve toparlanmayı etkileyen beslenme stratejilerini, makro ve mikro besin ögelerinin egzersiz performansına etkisini, egzersiz-sağlık ilişkisini öğretmek, öğrencilere çeşitli egzersiz türlerine özgü beslenme önerileri geliştirme becerisini kazandırmaktır.
Ders İçeriği
Bu ders, egzersiz ve sağlık ilişkisi, enerji metabolizması ve makro besin ögelerinin performansa etkileri, egzersizde makro ve mikro besin ögeleri gereksinimleri, sıvı-elektrolit dengesi ve hidrasyon stratejileri, egzersiz öncesi, sırası ve sonrasında beslenme ilkeleri, dayanıklılık ve kuvvet sporlarında beslenme yaklaşımları, sporcularda kullanılan ergojenik destekler, spor yaralanmalarında beslenme ilkeleri, sporcularda vücut kompozisyonunun değerlendirilmesi, beslenme durumunun saptanması, sporcularda ağırlık yönetimi ve menü planlama konularını ele alır.
Zorunlu Kaynaklar
Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018)
Önerilen Kaynaklar
Dunford, M., & Doyle, J. A. (2022). Nutrition for sport and exercise (5th ed.). Cengage.
Şanlıer, N., & Göbel, P. (Ed.). (2025). Spor beslenmesinde temel ilkeler ve sistemler. Vize Yayıncılık.
Şanlıer, N., & Göbel, P. (Ed.). (2025). Spor beslenmesinde özel gruplar ve klinik yaklaşımlar. Vize Yayıncılık.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Egzersizin sağlık ve hastalıklarla ilişkisi, hastalıkların önlenmesi ve tedavideki yeri ile ilgili temel bilgileri tanımlar.
- Fiziksel uygunluk ve beslenme ile ilgili temel kavramları açıklar.
- Profesyonel düzeyde spor yapan sporcular ve amatörce sporla uğraşan kişilerin beslenmelerinde dikkat edilmesi gereken hususları ayırt eder.
- Sporcuların vücut kompozisyonunu değerlendirir.
- Amatör ve profesyonel sporculara yönelik yeterli ve dengeli beslenme ile ilgili müsabaka öncesi, sırası ve sonrası için uygun beslenme önerileri sunar.
- Sporcuların menüsünü planlar.
- Sporcuların kullandığı ergojenik destekleri değerlendirir.
- Sporcularda farklı durumlara özgü beslenme stratejileri sağlar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 4 | 4 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 15 | 15 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Sporcu Beslenmesinin Önemi, Sporcu Beslenmesi Tarihi, sporcu diyetisyeni görev ve sorumlulukları | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 2 | Spor, egzersiz, fiziksel aktivite ile ilgili temel kavramlar, Egzersiz, sağlık ve beslenme ilişkisi | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 3 | Egzersiz Fizyolojisine Giriş, Enerji Sistemleri, İskelet Kasları ve Egzersiz | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 4 | Sporcularda Enerji Gereksiniminin Hesaplanması | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 5 | Egzersizde Makro ve Mikro Besin Ögeleri | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 6 | Egzersizde Sıvı Alımı ve Sporcu İçecekleri | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 7 | Kuvvet ve Dayanıklılık Antrenmanları ve Beslenme | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Sporcularda Müsabaka Öncesi, Sırası ve Sonrası Beslenme | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 10 | Sporcularda Vücut Kompozisyonu ve Sporcuların Beslenme Durumunun Saptanması | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 11 | Sporcularda Ağırlık Yönetimi ve Sporcularda Menü Planlama | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 12 | Spor Yaralanmalarının Önlenmesi ve Tedavisinde Beslenme | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 13 | Sporcularda Özel Durumlar (Kadın Sporcu Triadı ve Sporda Göreceli Enerji Eksikliği, Vejetaryen Sporcular vs.) | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 14 | Ergojenik Destekler | Fink, H. H., & Mikesky, A. E. (2021). Spor beslenmesi: Pratik uygulamalar (G. Ersoy & G. Eskici, Çev. Ed.; 5. baskı). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018) |
| 15 | Genel Tekrar | Genel Tekrar |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |