Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi · Mimarlık · Lisans
Dersin Amacı
İstanbul’un kentsel kimliğini oluşturan en önemli katmanlardan biri olan 1800-1922 arası mimari mirasın tarihsel, teknik ve estetik açılardan derinlemesine kavranmasını sağlamaktır. Bu kapsamda; dönemin yerli, Levanten ve yabancı mimarlarının yaklaşımlarını analiz etmek, değişen yapı tipolojilerini (kamu binaları, konutlar, sanayi yapıları vb.) tanımak ve bu yapıların günümüz kentsel dokusu içindeki koruma sorunlarına dair eleştirel bir bakış açısı geliştirmek amaçlanmaktadır.
Ders İçeriği
19. yüzyıl İstanbul mimarlığının Tanzimat öncesinden Cumhuriyet’in ilanına kadar olan gelişim süreci; Batılılaşma etkisindeki üslup değişimleri (Ampir, Neoklasik, Seçmeci, Art Nouveau ve I. Ulusal Mimarlık Akımı), yeni malzeme ve yapım teknolojilerinin (demir, döküm, betonarme) kullanımı ele alınmaktadır. Ayrıca Galata, Pera ve Boğaziçi gibi önemli kentsel odaklardaki yapılaşma pratikleri; mimar ailelerin (Balyanlar, Fossatiler vb.) rolleri ve anıtsal yapılardan sivil mimarlık örneklerine kadar geniş bir yelpazede analitik çözümlemeler ve koruma odaklı saha değerlendirmeleri dersin içeriğini oluşturmaktadır.
Zorunlu Kaynaklar
Ders Notları
Önerilen Kaynaklar
Çelik, Z. (1996). Değişen İstanbul: 19. yüzyılda Osmanlı başkenti (S. Deringil, Çev.). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Kuban, D. (2026). Osmanlı mimarisi. YEM Yayın.
Açıklamalar
1.Ara sınav günü, saati ve yeri Dekanlık tarafından ilan edilecektir.
- Uygulamalar belirtilen ders anlatımın konusu kapsamında yapılacaktır. Uygulama teslim tarihi ayrıca duyurulacaktır.
- Kısa sınavlar, sınavdan bir hafta önce öğrencilere ilan edilecektir. Kısa sınavların hangi konuyu kapsadığı bu duyuruda belirtilecektir.
- Final teslimi dönem içerisinde yapılan 6 uygulamanın, dönem içerisinde yapılan proje dersi kapsamında yer alan proje üzerinden uygulanmış 6 konu başlığını içeren kapsamda, uygulamanın teorik çerçevesi ve uygulamanın projedeki yeri ifade edilerek her bir uygulama konu başlığı için 1 adet A3/B2 pafta olacak şekilde yapılacaktır. Teslimler hem dijital hem de fiziki olarak alınacaktır.
- Final teslimi ödev olduğundan ve teslim proje gibi olduğundan dersin bütünlemesi yoktur.
Kurallar
- Devam: Yönetmeliğe göre bir öğrenci toplam ders saatinin % 70’ine devam etmemesi halinde dersten devamsızlık alır (DZ) ve başarısız olur.
- Geç Gelme: Sınıfa sadece gelmeniz değil vakitlice saatinde ders katılmanız beklenmektedir. Unutmayın ki 3 derse geç gelme 1 tam devamsızlık olarak sayılacaktır. Derse geç gelme şöyle tanımlanmaktır: Ders hocasının sınıf yoklamasını alması ve dersin ilk 10 dakikasından sonra derse katılmak
- Yardım Almak: Ders esnasında ya da görüşme saatlerinde dersle ilgili sorularınızı sorup konuyu vaktinde öğrenmeniz eğitiminiz için önemlidir. Öğrencilerimizin, gerektiği hallerde, yardım almalarını tavsiye ediyoruz.
- Akademik dürüstlük: Dersin notuna konu olacak çalışmalarda tamamen kendi gayret ve eseriniz olması beklenmektedir. İntihal, kopyalama gibi gayri ahlaki durumlarda İZÜ’nun ilgili yönetmeliği gereği disiplin soruşturması açılıp gerekli cezai müeyyidelere tabii olursunuz
- Bu izlencede belirtilen değerlendirmeler sabit olup, not yükseltme amaçlı herhangi bir ekstra telafi ölçme yapılmayacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- 19. yüzyıl yapılarının üslup, malzeme ve yapım tekniklerini öğrenir
- İstanbul’da 19. yüzyıldaki kültür ortamını ve Tanzimat öncesi mimarlık uygulamalarını kavrar
- Yerli, yabancı ve Levanten mimarların Osmanlı mimarlık ortamına katkılarını ve geliştirdikleri söylemleri öğrenir
- Dönemin başlıca anıtlarının mimari özelliklerini tanır ve yapı tiplerini mekânsal ve işlevsel açıdan analiz eder.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 15 | 2 | 30 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 6 | 6 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 6 | 6 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 6 | 6 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | İstanbul’da 19. yüzyılda kültür ortamı, Tanzimat öncesi mimarlık uygulamaları, | Okuma |
| 2 | İstanbul’da 19. yüzyılda kültür ortamı, Tanzimat öncesi mimarlık uygulamaları, | Okuma |
| 3 | Avrupa’yı model alan değişim istekleri, Tanzimat’la birlikte gereksinim duyulan yeni yapı programları, | Okuma |
| 4 | Avrupa’yı model alan değişim istekleri, Tanzimat’la birlikte gereksinim duyulan yeni yapı programları, | Çalışma |
| 5 | Yerli, yabancı ve Levanten mimarlar | Çalışma |
| 6 | Yerli, yabancı ve Levanten mimarlar | Çalışma |
| 7 | Yerli, yabancı ve Levanten mimarlar | Çalışma |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Mesleki formasyonlar, Osmanlı mimarlık ortamına katkılar | Okuma |
| 10 | Mesleki formasyonlar, Osmanlı mimarlık ortamına katkılar | Okuma |
| 11 | Mesleki formasyonlar, Osmanlı mimarlık ortamına katkılar | Okuma |
| 12 | Dönem yapılarının üslup, malzeme ve yapım teknikleri özellikleri | Çalışma |
| 13 | Dönem yapılarının üslup, malzeme ve yapım teknikleri özellikleri | Çalışma |
| 14 | Dönem yapılarının üslup, malzeme ve yapım teknikleri özellikleri | Çalışma |
| 15 | Dönem yapılarının üslup, malzeme ve yapım teknikleri özellikleri | Çalışma |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |


