Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisansüstü
AKTS: 7.5 T+U+L: 3+0+0 Bölüm Seçmeli
Koordinatör: Doç. Dr. İbrahim ÖZEN
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; hikâye ve roman türlerinin Türk ve dünya edebiyatındaki tarihsel gelişimini, kuramsal temellerini ve estetik özelliklerini öğretmek; farklı roman ve hikâye inceleme yöntemlerini tanıtmak; öğrencilerin anlatı metinlerini yapı, tema, kurgu, zaman, mekân, anlatıcı, bakış açısı, anlatım teknikleri bakımından çözümleyebilme becerisi kazanmalarını sağlamaktır.
Ders İçeriği
Bu ders kapsamında roman ve hikâye türlerinin ortaya çıkışı ve tarihsel gelişimi; Batı romanının ilk örnekleri; Türk romanının doğuşu, mesnevi geleneği ile ilişkisi ve ilk roman denemeleri; hikâye türünün tarihsel gelişimi; roman ve hikâye kuramlarına ilişkin temel eserler; anlatı kuramı çerçevesinde kurmaca, gerçeklik, zaman, mekân, anlatıcı, bakış açısı, karakter ve tip gibi temel kavramlar; metin çözümleme yöntemleri ile modern Türk edebiyatından seçilen hikâye ve romanların tematik, yapısal ve kuramsal incelemeleri ele alınmaktadır.
Zorunlu Kaynaklar
- Zekiye Antakyalıoğlu, Roman Kuramına Giriş, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2013.
- Mikhail Bakhtin, Karnavaldan Romana, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2001.
- Miguel de Cervantes, Don Kişot, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1996.
- Nurullah Çetin, Roman Çözümleme Yöntemi, Akçağ Yayınları, Ankara, 2015.
- İsmail Çetişli, Metin Tahlillerine Giriş 2: Hikâye-Roman-Tiyatro, Akçağ Yayınları, Ankara, 2009.
- Güzin Dino, Türk Romanının Doğuşu, Agora Kitaplığı, İstanbul, 2008.
- E. M. Forster, Roman Sanatı, Milenyum Yayınları, İstanbul, 2001.
- Mehmet Kahraman, Leyla ile Mecnun Romanı, Büyüyenay Yayınları, İstanbul, 2013.
- Milan Kundera, Roman Sanatı, Can Yayınları, İstanbul, 2015.
- Berna Moran, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış I, İletişim Yayınları, İstanbul, 1991.
- M. Kayahan Özgül, "Romanın Hikâyesi", Hece Roman Özel Sayısı, Hece Yayınları, Ankara, 2002.
- M. Kayahan Özgül, "Hikâyenin Romanı", Hece Öykü Özel Sayısı, Hece Yayınları, Ankara, 2005.
- Mustafa Nihat Özön, Türkçede Roman, İletişim Yayınları, İstanbul, 2013.
- Philip Stevick, Roman Teorisi, Akçağ Yayınları, Ankara, 2010.
- Mehmet Tekin, Roman Sanatı, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2001.
- Necmettin Turinay, "Klasik Romanın 'Hikâye-Gû'ları ve 'Hikâye-Nüvis'leri", Hece Roman Özel Sayısı, Hece Yayınları, Ankara, 2002.
- Necmettin Turinay, "Klasik Bir Roman: Leylâ vü Mecnûn ve İç İçe Geçmiş Üç Hikâye", Hece Roman Özel Sayısı, Hece Yayınları, Ankara, 2002.
- Ian Watt, Romanın Yükselişi, Doğu Batı Yayınları, Ankara, 2007.
- René Wellek, Austin Warren, Edebiyat Teorisi, Dergâh Yayınları, İstanbul, 2011.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Hikâye ve roman türlerinin Türk ve dünya edebiyatındaki tarihsel gelişimini açıklar.
- Türk romanının ortaya çıkış sürecini ve gelişim aşamalarını tarihsel bağlamı içinde değerlendirir.
- Hikâye ve roman inceleme yöntemlerini karşılaştırır ve uygun yöntemi seçer.
- Roman ve hikâye türündeki edebî metinlerini kurgu, tema, olay örgüsü, zaman, mekân, anlatıcı, bakış açısı ve karakter unsurları bakımından çözümler.
- Kuramsal bilgileri farklı dönemlere ait hikâye ve roman metinlerine uygular.
- Alanla ilgili kuramsal kaynakları ve bilimsel çalışmaları takip ederek akademik düzeyde metin incelemesi gerçekleştirir.
Temel Alan Dağılımı
(22) Beşeri Bilimler%100
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
AnlatımSoru-CevapTartışmaBireysel Çalışma
Ölçme ve Değerlendirme
Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Bir Edebî Türk Olarak Romanın Tarihi: Romanslar, Şövalye Anlatıları, Batıda İlk Roman Örnekleri | Metin Kayahan Özgül: “Romanın Hikâyesi”; Cemil Meriç, Kırk Ambar |
| 2 | Bir Edebî Türk Olarak Romanın Tarihi: Romanslar, Şövalye Anlatıları, Batıda İlk Roman Örnekleri | Binbir Gece Masalları, Mesnevi, Canterbury Tales, Decameron Örnek Okuma Metinleri |
| 3 | Romanın Doğuşu: Donkişot; Cervantes’in Don Kişot Romanının İncelenmesi; Don Kişot’u Önceki Metinlerden Ayıran Unsurlar | Miguel de Cervantes, Don Kişot |
| 4 | Türk Romanının Doğuşu ve Tarihsel Gelişim Süreci, Mesnevi Geleneği ve Roman İlişkisi | Mehmet Kahraman, Leyla ve Mecnun Romanı; Necmettin Turinay: Klasik Romanın “Hikâye-Gû”ları ve “Hikâye-Nüvis”leri; Necmettin Turinay: Klasik Bir Roman: Leylâ Vü Mecnûn ve İç İçe Geçmiş Üç Hikâye; Mustafa Nihat Özön: Türkçede Roman |
| 5 | Türk Romanında İlk Denemeler | Ahmet Cüneyt Issı, “Türk Edebiyatının Romanla Tanışması"; Berna Moran, “Türk Romanı ve Batılılaşma Sorunu”; Berna Moran, “Âşık Hikâyeleri, Hasan Mellah ve İlk Romanımız”; Güzin Dino, Türk Romanının Doğuşu |
| 6 | Hikâye Türünün Tarihsel Gelişimi | Hüseyin Su, “Öykümüzün Hikâyesi"; M. Kayahan Özgül, “Hikâyenin Romanı”; Bülent Aksoy, Hikâye Sanatı Üzerine Yazılar |
| 7 | Roman ve Hikâye Türüne Yönelik Teorik Kaynak Okumaları | Zekiye Antakyalıoğlu, Roman Kuramına Giriş; P.Stevick, Roman Teorisi; Milan Kundera, Roman Sanatı |
| 8 | Roman ve Hikâye Türüne Yönelik Teorik Kaynak Okumaları | Rene Wellek- Austin Warren, Edebiyat Teorisi; E. M. Forster, Roman Sanatı; Mikhail Bakhtin, Karnavaldan Romana |
| 9 | ARA SINAV | |
| 10 | Roman ve Hikâye İnceleme Yöntemleri | Selçuk Çıkla, “Romanda Kurmaca ve Gerçeklik”; Şaban Sağlık, “Kurmaca Âlemin Kurmaca Sözcülerinden Romanda ZAMAN-Mekan- Tasvir”; Mehmet Tekin, Bir Kurgu Sorunu Olarak Bakış Açısı”; Hasan Boynukara, “Karakter ve Tip”; Hayrettin Orhanoğlu, “Anlatıcılar Açısından Romanın Gelişimi” |
| 11 | Roman ve Hikâye İnceleme Yöntemleri | Şerif Aktaş, Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş; İsmail Çetişli, Metin Tahlillerine Giriş 2; Nurullah Çetin, Roman Çözümleme Yöntemi; Mehmet Tekin, Roman Sanatı |
| 12 | Modern Türk Edebiyatına Dair Örnek Metin İncelemeleri | |
| 13 | Modern Türk Edebiyatına Dair Örnek Metin İncelemeleri | |
| 14 | Modern Türk Edebiyatına Dair Örnek Metin İncelemeleri | |
| 15 | Genel Değerlendirme | |
| 16 | FİNAL |