Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · Tarih ve Medeniyet Araştırmaları · Doktora
Dersin Amacı
Siyasetname eserleri, İslami siyaset düşüncesinin insana, topluma, devlete ve âleme dair tasavvurlarının ifade edildiği edebi ve ahlaki metinlerdir. İslam dünyası, bu bakımdan köklü ve saygıdeğer bir entelektüel geleneği günümüze miras bırakmıştır. Sahip olduğumuz bu zengin birikimin ve medeniyetimizin siyasi düşünce sistemini belirlemiş önemli düşünürlerin siyasetname eserleri derste incelenerek yorumlanacaktır. Dolayısıyla bu ders, İslami siyaset düşüncesinin temel bileşenlerini oluşturan bu büyük entelektüel mirası tekrar hatırlayarak, günümüze aktarılmasına katkıda bulunmak amacı ile tasarlanmıştır.
Ders İçeriği
Üretildikleri döneme özgün siyasi koşullar, zihniyet yapısı ve kültürü hakkında bilgi veren siyasetname ve nasihatname eserleri, İslami siyaset düşüncesinin aynası ve yapılandırıcısı özelliğini taşımaktadırlar. Süreklilik arz eden kavram ve fikirleri günümüzü de etkilemiştir. İslami siyaset düşünce geleneğinin uzun vadeli etkilerinin temel metinleridir. Siyasetname eserleri bir yönüyle toplum ve devlet tasavvurlarına dair bilgi veren temel kaynaklar olarak değerlendirilebilir. Kullandıkları kavramlar insan, toplum ve devlet tasavvuru, kurumları yorumlayışları, savundukları ilkeler ve eleştiriler paha biçilmez verilerdir. Üretildikleri dönemin siyaset anlayışını, iktisat, kültür ve sosyal koşullarını yansıtan metinlerdir ve bu bakımdan zihniyet, siyaset ve kültür okuması için de elverişli kaynaklardır.
Bu derste, bazı önemli siyasetname eserlerini kronolojik sıralamayla ele alarak, İslami düşünce yapısının tarihsel gelişim sürecinde göze çarpan süreklilik ve farkları irdelenecektir. Bu bağlamda bazı sorulara cevap aranacaktır:
- Bir toplumda siyasi otoriteye veya devlete gerek olduğu neden ileri sürülür? Bu ideolojik bir kurgu mu? Gerçekten bir ihtiyaç mı?
- Bu metinlerde ifade edilen insan, toplum ve devlet tasavvurları hangi fikirlere dayanmaktadır?
- Bu tasavvurlara dayanan siyasetname yazarlarına göre devlet ve toplum ilişkisi nasıl olmalı ve yönetilmelidir?
- İdeal hükümdar imgesi hangi vasıf ve özellikleri üzerine kurgulanmıştır?
- Devlet meşruiyetini nasıl elde edebilir? Meşruiyetinin temeli nedir?
- Devlet-toplum; devlet-din ilişkisi hangi temellere/kaidelere göre kurulmalıdır?
- Devlet kurumunun hukukî niteliği adalet idesine hangi gerekçelerle bağlanmaktadır?
Dersin Öğrenme Çıktıları
- İslami siyaset düşüncesinin yapılandırıcısı olan metinler hakkında fikir ve bilgi sahibi olmak
- Tarih, siyaset teorisi, iktisat, kültür veya sosyal yaşam araştırma ve okumaları için nasihatname türü kaynakları tanımış ve biliyor olunması
- İslami siyaset düşünce sistemindeki gelişme sürecini, olgunluğunda süreklilik ve farkları gözlemleme yetisi
- Birinci kaynaklar ile çalışmak ve bu metinlerin eleştirel okumasını ve analiz kabiliyetini geliştirmek
- bilginin teminini, tenkidini, tasnifini ve incelemesini yapabilme becerisini geliştirmek