SHZ 529 - İnsan Haklarının Güncel Sorunları

Bu dersin amacı, yüksek lisans öğrencilerinin insan haklarının tarihsel, felsefi, hukuksal ve toplumsal temellerinden hareketle günümüzde ortaya çıkan insan hakları sorunlarını sosyal hizmet ve sosyal politika perspektifinden ileri düzeyde incelemelerini ve eleştirel olarak değerlendirmelerini sağlamaktır.

Ders kapsamında öğrencilerin; insan hakları, sosyal adalet, eşitlik ve insan onuru temelinde güncel toplumsal sorunları analiz etmeleri; insan hakları ihlallerinin birey, aile, grup ve toplum üzerindeki etkilerini mikro, mezzo ve makro düzeylerde değerlendirmeleri amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda sosyal hizmetin hak temelli, koruyucu-önleyici ve savunuculuk odaklı yaklaşımları güncel insan hakları sorunlarıyla ilişkilendirilecektir.

Ders ayrıca öğrencilerin; göç ve mültecilik, yoksulluk ve sosyal dışlanma, dezavantajlı grupların haklara erişimi, ayrımcılık, dijitalleşme ve yapay zekâ, mahremiyet ve veri güvenliği, afet ve krizler ile kültürel ve toplumsal çeşitlilik gibi güncel insan hakları sorunlarını ulusal ve uluslararası gelişmeler çerçevesinde değerlendirebilmelerini hedeflemektedir.

Bu çerçevede öğrencilerin ulusal ve uluslararası insan hakları belgelerini ve koruma mekanizmalarını güncel sorunlarla ilişkilendirmeleri; farklı ülke uygulamalarını karşılaştırmaları ve insan hakları sorunlarına yönelik hak temelli sosyal hizmet ve sosyal politika yaklaşımlarını eleştirel ve akademik bir bakış açısıyla değerlendirmeleri amaçlanmaktadır.

Bu ders; insan haklarının tarihsel, felsefi, hukuksal ve toplumsal temellerinden hareketle 21. yüzyılda ortaya çıkan güncel insan hakları sorunlarını ele almaktadır. Ders kapsamında insan hakları sorunları; sosyal hizmet ve sosyal politika perspektifiyle, mikro, mezzo ve makro düzeylerde incelenmekte; ulusal ve uluslararası insan hakları mekanizmaları, dezavantajlı grupların haklara erişimi, göç, yoksulluk, dijitalleşme, yapay zekâ, afet ve krizler gibi güncel konular hak temelli ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla değerlendirilmektedir.

·     İnsan Haklarının Tarihsel, Felsefi, Hukuksal ve Toplumsal Temelleri

·     21. Yüzyılda İnsan Haklarının Değişen Niteliği ve Güncel Sorunları

·     İnsan Hakları, Sosyal Hizmet ve Sosyal Politika Arasındaki İlişkiler

·     Ulusal ve Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri, Sözleşmeleri ve Koruma Mekanizmaları

·     Hak Temelli, Lütuf Temelli ve Yükümlülük (Vecibe) Temelli Yaklaşımların Güncel İnsan Hakları Sorunları Açısından Değerlendirilmesi

·     Sosyal Adalet, Eşitlik, İnsan Onuru, Ayrımcılık ve Sosyal Dışlanma

·     İnsan Hakları Sorunlarının Ekosistem Yaklaşımıyla Mikro, Mezzo ve Makro Düzeylerde Analizi

·     İnsan Hakları Bağlamında Etik Sorunlar ve Mesleki Sorumluluk

·     Kültürel ve Dinî Çeşitlilik, Kültürlerarası Etkileşim ve İnsan Hakları

·     Göç, Sığınmacılık, Mültecilik ve Zorunlu Yerinden Edilme Bağlamında Güncel İnsan Hakları Sorunları

·     Çocuklar, Kadınlar, Yaşlılar, Engelliler ve Diğer Dezavantajlı Grupların Haklara Erişim Sorunları

·     Yoksulluk, İstihdam, Sosyal Dışlanma ve Sosyal Korumanın İnsan Hakları Boyutu

·     Dijitalleşme ve Yapay Zekâ Çağında İnsan Hakları: Dijital Eşitsizlik, Mahremiyet, Etik ve Veri Güvenliği

·     Afet, Kriz ve Travma Durumlarında Güncel İnsan Hakları Sorunları

·     İnsan Haklarının Korunmasında Savunuculuk, Katılım, Kurumlararası İşbirliği ve Çok Disiplinli Yaklaşımlar

·     Ulusal ve Uluslararası Sosyal Politikaların İnsan Hakları Perspektifinden Analizi

·     Uluslararası ve Karşılaştırmalı Perspektiften Güncel İnsan Hakları Sorunlar

·     Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi. (t.y.). Sosyal politika. Anadolu Üniversitesi Yayınları.

·     Ankara Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi. (t.y.). Sosyal politika. Ankara Üniversitesi.

·     Aysan, M. F. (2020). Geleceğin Türkiye’sinde sosyal politikalar. İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı.

·     Canatan, K. (2014). İnsan fenomeni: İnsan doğası hakkında dini ve felsefi soruşturmalar. Açılım Kitap.

·     Carvalho, M. I., & Albuquerque, C. (2025). Human rights-based social work perspective, ethics, and practice: An exploratory literature review. Journal of Human Rights and Social Work, 10, 647–661. https://doi.org/10.1007/s41134-025-00393-9

·     Gedik, M. (2021). AHSEN-Sosyal hizmet modeli: İslâmi sosyal hizmet yaklaşımı. Efe Akademi Yayınları.

·     Gencer, T. E., & Cılga, İ. (2017). Sosyal hizmeti yeniden düşünmek: Sosyal çalışmalar üzerine eleştirel tartışmalar. Nika Yayınevi.

·     Gómez-Ciriano, E. J., Martínez-Herrero, I., & Cummins, I. (2026). Human rights in social work: Key themes for an emerging paradigm in education, practice and research. Policy Press.

·     Güngör, F. (2019). Hakkın elinden tutmak: İnsan haklarını yeniden düşünmek. Nobel Akademik Yayıncılık.

·     Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (1994). Human rights and social work: A manual for schools of social work and the social work profession (Professional Training Series No. 1). United Nations.

·     Thompson, N. (2016). Kuram ve uygulamada sosyal hizmeti anlamak (B. Yıldırım, Çev.; 3. bs.). Dipnot Yayınları.

·     Tokol, A., & Alper, Y. (2013). Sosyal politika (4. bs.). Dora Yayıncılık

·     Ahn, E., Choi, M., Fowler, P., & Song, I. H. (2025). Artificial intelligence (AI) literacy for social work: Implications for core competencies. Journal of the Society for Social Work and Research, 16(1), 9–26. https://doi.org/10.1086/735187

·     Cummins, I., Gómez-Ciriano, E. J., & Martínez-Herrero, I. (2026). Human rights and the challenges of digital social work. In E. J. Gómez-Ciriano, I. Martínez-Herrero, & I. Cummins (Eds.), Human rights in social work: Key themes for an emerging paradigm in education, practice and research (pp. 157–171). Policy Press. https://doi.org/10.56687/9781447374145-012

·     Lee, J. Y., Pace, G. T., Cha, H., Rao, S., Hahm, H. C., An, R., & Denby-Brinson, R. (2026). Commentary: ETHICS—An ethical framework for artificial intelligence (AI) use in social work research. Journal of the Society for Social Work and Research, 16(4), 699–711. https://doi.org/10.1086/739116

·     Mabefam, M., Meribe, N., & Archibong, E. (2025). Human rights perspectives in social work practice with African immigrants in Australia: ‘It starts with respecting them and making them feel like humans’. The British Journal of Social Work, 55(5), 2541–2559. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcaf060

·     Martínez-Herrero, I., Cummins, I., & Gómez-Ciriano, E. J. (2026). An intersectional approach to human rights in social work. In E. J. Gómez-Ciriano, I. Martínez-Herrero, & I. Cummins (Eds.), Human rights in social work: Key themes for an emerging paradigm in education, practice and research (pp. 95–110). Policy Press. https://doi.org/10.56687/9781447374145-008

·     Nyahunda, L., & Ncube, E. M. (2025). Positioning social work roles in disaster and climate resilience endeavours in South Africa. Journal of Human Rights and Social Work, 10, 265–277. https://doi.org/10.1007/s41134-025-00378-8

·     Ricciardelli, L. A., Loy, A., & Bantry-White, E. (2026). Preserving the integrity of evidence-based social work in the age of AI: A proposed ethical framework. Journal of Evidence-Based Social Work, 23(1), 1–20. https://doi.org/10.1080/26408066.2025.2587092

·     Temel Ulusal ve Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri

·     Avrupa Konseyi. (1950). İnsan haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşme (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi).

·     Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi.

·     Birleşmiş Milletler. (1966). Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme.

·     Birleşmiş Milletler. (1966). Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme.

·     Birleşmiş Milletler. (1979). Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi.

·     Birleşmiş Milletler. (1989). Çocuk Haklarına Dair Sözleşme.

·     Birleşmiş Milletler. (2006). Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme.

·     Türkiye Cumhuriyeti. (1982). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Kurallar ve Hatırlatmalar

• Bu derse %70 devam/katılım zorunludur.

• Ara sınava kadar (8. hafta) katılım oranı %70’in altında olan öğrencilerin ders notundan %10 kesinti yapılacaktır.

• Final sınavına kadar (16. hafta) toplam katılım oranı %70’in altında kalan öğrencilerin ödevleri geçersiz sayılacaktır. Bu durumda öğrencinin grup çalışmasına katılmış olması tek başına yeterli kabul edilmeyecektir.

Ödevlere İlişkin Hatırlatmalar

• Grup ödevi yapılması durumunda, öğrenciler grup içinde farklı notlar alabilir. Notlandırma, öğrencilerin ödeve katkı düzeyi ve sunum sırasındaki performansları (konuya hâkimiyetleri) dikkate alınarak yapılacaktır.

• Bu ders kapsamında hazırlanacak ödevler:

  • Ara sınav (vize) yerine yazılı rapor (Word dosyası),

  • Final sınavı yerine sunum (PowerPoint dosyası) şeklinde dijital ortamda teslim edilecektir.

  • Basılı teslimin gerektiği özel durumlar öğrencilerle görüşülerek kararlaştırılacaktır.

• Vize yerine teslim edilecek bireysel ve/veya grup ödevleri, belirtilen tarih ve saate kadar Word formatında dijital dosya olarak sunulmalıdır.

• Ödevlerin hazırlanmasında İZÜ Tez Yazım Kılavuzu esas alınacaktır. (İkinci sınıf öğrencileri ayrıca Bilgisayar Okuryazarlığı dersinde kazandıkları becerileri dikkate almak durumundadır.)

İntihal Kontrolü

• Teslim edilen tüm ödevler TURNITIN intihal programı üzerinden kontrol edilecektir.

• %20’nin altında intihal oranına sahip ödevler değerlendirmeye alınacaktır.

• %20’nin üzerinde intihal oranına sahip ödevlerde, oran dikkate alınarak puanlama çizelgesinde belirtilen kriterlere göre not kesintisi yapılacaktır.

• Ayrıntılı bilgi için şu kaynak incelenebilir: Turnitin İntihal Değerlendirme Videosu.

• Ders kapsamında ara sınav (vize) ve final değerlendirmeleri, dersin yürütücüsü tarafından belirlenen bireysel ve/veya grup ödevleri üzerinden gerçekleştirilebilir.
• Ara sınav (vize) kapsamında hazırlanacak bireysel ve/veya grup ödevleri, akademik yazılı rapor biçiminde Word dosyası olarak hazırlanacak ve belirtilen tarih ve saate kadar dijital ortamda teslim edilecektir.
• Final değerlendirmesi kapsamında öğrencilerden bireysel ve/veya grup çalışmasına dayalı PowerPoint sunumu hazırlamaları ve belirlenen ders programı doğrultusunda sunmaları istenebilir.
• Grup çalışması yapılması hâlinde grup üyelerinin aynı notu alması zorunlu değildir. Değerlendirmede öğrencilerin çalışmaya bireysel katkıları, görev ve sorumluluklarını yerine getirme düzeyleri, konuya hâkimiyetleri, akademik içerik oluşturma becerileri ve sunum performansları ayrı ayrı dikkate alınacaktır.
• Ödevlerin hazırlanmasında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nin ilgili lisansüstü akademik yazım kuralları ve tez yazım kılavuzu esas alınacaktır. Öğrencilerin akademik dil, kaynak gösterme, atıf yapma ve kaynakça oluşturma kurallarına uygun hareket etmeleri beklenmektedir.
• Ödevlerde yararlanılan tüm kaynakların akademik etik ilkelerine ve APA 7 yazım ve kaynak gösterme kurallarına uygun biçimde belirtilmesi gerekmektedir.
• Ders kapsamında hazırlanan ödevler dijital ortamda teslim edilecektir. Gerekli görülmesi hâlinde basılı nüsha talep edilmesine dersin yürütücüsü tarafından karar verilebilir.
• Teslim edilen ödevler Turnitin benzerlik tespit sistemi üzerinden kontrol edilebilir. Benzerlik raporu, çalışmanın akademik özgünlüğünün değerlendirilmesinde kullanılan ölçütlerden biridir.
• Turnitin benzerlik oranının %20’nin altında olması beklenmektedir. %20’nin üzerinde benzerlik oranı bulunan çalışmalar; benzerliğin niteliği, kaynak gösterme biçimi, doğrudan alıntılar ve akademik etik ilkeleri dikkate alınarak ayrıca değerlendirilecek ve gerektiğinde puan kesintisi uygulanabilecektir.
• İntihal, kaynak göstermeden alıntı yapma, başka bir öğrenciye ait çalışmayı kullanma, kaynakları yanıltıcı biçimde gösterme ve akademik etik ilkelerine aykırı diğer uygulamalar kabul edilmeyecektir.
• Ödevlerin belirlenen tarih ve saate kadar teslim edilmesi öğrencinin sorumluluğundadır. Geç teslim edilen çalışmalar, geçerli ve belgelendirilebilir bir mazeret bulunmadığı sürece dersin değerlendirme esasları çerçevesinde değerlendirilecektir.
• Öğrencilerin ödev ve sunumlarında güncel bilimsel literatürden, ulusal ve uluslararası insan hakları belgelerinden ve ders kapsamında belirtilen zorunlu ve yardımcı kaynaklardan yararlanmaları beklenmektedir.

Ödevlere İlişkin Hatırlatmalar:

• Ödevler grup ödevi yapılması durumunda; grup içerisinde yer alan öğrencilerin farklı notlar alabilmeleri olasıdır. Öğrencilerin grup içerisinde ödeve katılımları ve sunumlar noktasında göstereceği performans (konuya vakıflığı) dikkate alınarak notlar verilecektir.
• İlgili bu ders bağlamında hazırlanması gereken bireysel ve/veya grup ödevleri “Ara Sınav – Vize” yazılı (Word-Dosya) ve “Final Sınavı” olarak da (PowerPoint) sunumlar bütün öğrenci gruplarında dijital ortamda alınacaktır. Basılı alınması gerektirecek bir durum olduğunda bu konu öğrenciler ile görüşülerek kararlaştırılacaktır.
• Vize (Ara Sınav) notu yerine alınacak olan bireysel ve/veya grup ödevleri WORD dijital dosya olarak belirlenen gün ve saate kadar teslim alınacaktır.
•  İZÜ’nün tez yazım kılavuzu dikkate alınacaktır. (2. sınıf öğrencileri aynı zamanda Bilgisayar Okuryazarlığı dersinde almış oldukları ders bilgilerini de dikkate almak durumundadırlar.
• Teslim alınan bütün ödevler “TURNİTİN İntihal Programı” üzerinden kontrol edilecektir. İntihal oranları %20’nin altında olan ödevler değerlendirmeye alınacak, %20’nin üstünde olan ödevlerden intihal oranları dikkate alınarak; not belirleme çizelgesinde belirtilen oranlarda puanlamalarda kesinti yapılacaktır. İntihal değerlendirmelere ilişkin şu linkten: (https://www.youtube.com/watch?v=f-aP2Xwske4) bakılabilir.