KMH 616 - Ceza ve Ceza Muhakemesinde Alternatif Çözüm Yolları

CMK' da uzlaşma kapsamına giren suçlarda kamu davası açılmasını, tarafların uzlaşmaması veya uzlaşamaması koşuluna bağlamış, bu suretle yeni bir dava şartı düzenlenmiştir. Bu derste de özellikle uzlaşma kurumunun ana hatlarıyla ele alınması amaçlanmıştır.

Türk Ceza Muhakemesi Kanunu’nda kamu davasının açılması bakımından, geniş ölçüde kovuşturma mecburiyeti (kamu davasının mecburiliği) ilkesi benimsenmiştir. Bu ilke mucibince öncelikle bir suç şüphesi varsa gerekli araştırma yapılmalı ve araştırma sonucunda Cumhuriyet Savcısı yeterli şüphenin varlığı kanaatine vardığı takdirde kamu davasını açmalıdır. Kovuşturma mecburiyeti ilkesini benimseyen ülkelerde, bu ilkenin istisnası olarak görülen maslahata uygunluk ilkesi ise esasen savcıya belli hallerde yeterli şüphenin varlığına ve failin de belli olmasına rağmen kamu davasını açmama yetkisi veren hükümlerin temelini teşkil etmektedir. Alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri olarak adlandırılan ve uyuşmazlığın mahkeme önüne getirilmeden ya da yargılama sırasında taraflar arasında seçimlik veya zorunlu bir yolla çözülmesi kovuşturma mecburiyetinin istisnai hallerini oluşturmaktadır. Bu yöntemlerin ceza hukukunda çeşitli görünümleri mevcuttur. Bunlar, uzlaşma, önödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesidir. Bu yöntemlerle, savcılık makamına, uyuşmazlığın bizzat mahkeme önüne getirilmeden çözüme ulaştırma yetkisi tanındığı gibi aralarında uyuşmazlık bulunan tarafları ortaklaşa bir çözüme ulaşmaları için bir araya getirerek iletişim kurmalarını ve bu yolla sorunlarının çözümü sağlanmaktadır.