Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · İslam Tarihi ve Sanatları · Lisansüstü
Dersin Amacı
Katılımcıların Türk ve İslam sanatının tarihi branşının başlangıç noktası olarak İslamın Erken Döneminde ortaya konulmuş olan Mescid-i Nebevî yapısı ve bu yapı örneği yoluyla üretilmiş olan ilk Mimari yapılar olan ilk mescitler ile başlayıp, 661-750 arasındaki Emeviler Devri ile ve 750-900 yılları arasındaki Abbasilerin erken dönemin de ortaya konulmuş olan dini, askeri ve siyasi yapılar hakkında genel bilgi sahibi olmalarını sağlamak. Daha sonra da erken dönem Türk İslam sanatları alanın en önemli branşı olan Mimarinin gelişimi ve yapılar açısından Büyük Selçuklular, Anadolu Selçukluları, Beylikler Dönemi, Osmanlı Dönemi ve Batılılaşma Dönemi Mimarileri konularında plan çizimleri ve görseller üzerinden okuma ve araştırmalar yapacaklardır.
Ders İçeriği
Bu bölümde 2 dönem eğitim alacak öğrenciler, Prof. Dr. Abdülkadir Dündar'ın editörlüğünde hazırlanmış olan TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019-2020) kitabı yoluyla:
1.Dönem de:
* Erken Dönem İslam Sanatı (Kâbe Yapısı Dahil) İslamın İlk 300 Yılında Ortaya Konulmuş Mimari Yapılar,
*Büyük Selçuklular,
*Anadolu Dışında Asya’da Kurulan Müslüman Türk Ve İslam Devletlerinin Mimari Yapıları,
*Anadolu Selçuklu Mimarisi,
*Beylikler Dönemi Mimarisi,
*Erken Dönem Osmanlı Mimarisi,
*Klasik Dönem Osmanlı Mimarisi
*Osmanlı Batılılaşma Dönemi Mimarisi ,
Konularıyla ilgili detaylı bilgilere sahip olacaklardır.
. . . .
Zorunlu Kaynaklar
ANA KAYNAK: PROF. DR. ABDULKADİR DÜNDAR'IN EDİTÖRLÜĞÜNDE HAZIRLANMIŞ OLAN TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI
Diğer KAYNAK-1:
1a-Türk İslam Sanatları Tarihi El Kitabı, Editör Abdulkadir Dündar, Grafiker Yayınları, 3. Baskı, Ağustos 2020, Ankara
1b- K.A.C. Creswell’e Göre Erken islam Mimarisi (2 cilt), Fettah Aykaç, MMG Yayınları, 2020, İstanbul
1c-Yetkin, S. K. (1954). İslam Sanatı Tarihi, Ankara: Güven Basımevi.
1d-Yetkin, S. K. (1965). İslam Mimarisi, Ankara: Ankara Üniversitesi Matbaası.
1e-Yetkin, S. K. (1984). İslam Ülkelerinde Sanat, İstanbul: Cem Yayınevi.
1f-Ülken, H. Z. (1948). İslam Sanatı, İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Matbaası.
Diğer KAYNAK-2
2a-Bozkurt, N.-Küçükaşçı, M S. (2004). “Mescid-i Harâm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XXIX, 273-277).
Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi.
2b-Ünal, S. (2001). “Kâbe” . Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XXIV, 14-21). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı
Yayınevi.
2c-Bozkurt, N.-Küçükaşçı, M S. (2004). “Mescid-i Nebevî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XXIX, 281-290).
Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi.
2d-Can, Y. – Gün, R., (2006). Ana Hatlarıyla Türk İslam Sanatları ve Estetiği, İstanbul: Kayıhan Yayınları.
2e- Beksaç, A. E. (1995). “Emeviler-Sanat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XI, 104-108). İstanbul: Türkiye
Diyanet Vakfı Yayınevi.
2f-Yazıcı, T. (1995). “Emeviyye Camii”Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XI, 108-109). İstanbul: Türkiye
Diyanet Vakfı Yayınevi.
2h-Küçüksipahioğlu, B. (2003). “Medînetü’zzehrâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XXVIII, 320-322).
Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi.
2i-Özdemir, M (1995). “Elhamra Sarayı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XI, 29-31). İstanbul: Türkiye
Diyanet Vakfı Yayınevi.
2j- Pektaş, K., (2009). “Sîdî Ukbe Camii”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. (XXXVII, 149-151). İstanbul:
Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi.
2k- Burckhardt, Titus(2005), İslam Sanatı Din ve Anlam, (Çev. T.Koç), İstanbul: Klasik Yayınları.
2L-Cansever, Turgut(2010), İslamda Şehir ve Mimari, İstanbul: Timaş Yayınları
2m- Delius, P.- Hattstein, M.(2007), İslam Sanatı ve Mimarisi, (Çev. N. Elhüseyni), İstanbul.
2n- Dündar, Abdulkadir(2018),“Bulunduğu Şehir İnşa Edildiği Alan, Mimarisi ve Süslemeleri Bakımından
Kubbetü’s-Sahra”, Dinî, Târihî ve Edebî Açısından Kudüs, İstanbul: Dün Bugün Yarın Yayınları, s. 261-297.
2o- Dündar, Abdulkadir(2018), “Fonksiyonu ve Mimari Unsurlarıyla Mescid-i Nebevî’nin İslam Sanatı
ve Kültüründeki Yeri ve Önemi”, Uluslararası Cami Sempozyumu (Sosyo-Kültürel Açıdan) 08- 09 Ekim 2018 Malatya Bildiriler Kitabı, I. Cilt, Yay. Haz: Fikret Karaman, Editörler: Fikret Karaman, Emine Güzel, Fethullah Zengin, Ömer Tozal, Ankara: İnönü Üniversitesi Yayınları No: 39, 299-321.
2p-Turani, Adnan (1995), Dünya Sanat Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi, İstanbul.
2r-Yakut, Şihabüddin Yakut b. Abdullah (1957), Mu’cemu’l-Buldan, Beyrut.
2s-Yetkin, Şerare(1988), “Abbasiler / Medeniyet Tarihi / Sanat”, TDV İslam Ansiklopedisi 1, İstanbul.
= =
Bazı fotoğraf ve çizimler için bkz. http://archnet.org
= =
Önerilen Kaynaklar
İslam Sanatı ve Mimarisi (2007). (Ed.: M Hattstein – P. Delius), Italy: Könemann
Rice, T. T. (1993). Islamic Art, Singapore: C. S. Graphics.
Hoag, J. D. (1987). Islamic Architecture, London: British Library Cataloguing In Publication Data.
Islam Art and Architecture (2000). (Ed.: M Hattstein – P. Delius), France: Könemann.
Muhammed, S. M (1971). Mesâcidu Mısr ve Evliyâuhâ’s-Sâlihûne, I, el-Kâhira: Metâbi’u’l-Ehrâmi’t-Ticâriyyeti.
Williams, C. (1985). Islamic Monuments In Cairo A Practical Guide, Cairo: The American University In Cairo Press.
Creswell, K. A. C. – Allan, J. W. (1989). A Short Account of Early Muslim Architecture, Cairo: Cairo American University Press.
Creswell, K. A. C. (1932-40). Early Muslim Architecture, I-II, Oxford: Oxford University Press.
Creswell, K.A.C. (1968). A Short Account of Early Muslim Architecture, Beirut: Lebanon Bookshop.
Bazı fotoğraf ve çizimler için bkz. http://archnet.org
Açıklamalar
Bu ders konularını Ana Kaynaklar ve Yardımcı kaynaklar yoluyla okuyup, araştırıp yakından takp eden öğrencilerin üzerinde detaylı çalışmak veya Tez hazırlamak istedikleri konular hakkında detaylı bilgi görsel ve kaynklara ulaşacaklardır.
Kurallar
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği
MADDE 19 /(4) Dersin bir AKTS kredisi, öğrencinin yirmi beş saatlik iş yüküne karşılık gelir. Öğrenci iş yükü, ders saatlerinin yanı sıra laboratuvar, atölye, klinik çalışması, ödev, uygulama, proje, seminer, sunum, sınava hazırlık, sınav, staj, işyeri eğitimi ve benzeri eğitim-öğretim faaliyetlerinde harcanan zamanları ifade eder.
Derse devam zorunluluğu
MADDE 21 – (1) Üniversitede öğrenciler; bir yarıyıl içinde, teorik derslere %70, uygulamalı derslere %80 oranında devam etmekle yükümlüdür. Her öğretim elemanı, derslere devam mecburiyetini bu esaslara göre kontrol eder.
(2) Dersi veren öğretim elemanı, derse devam mecburiyetini yerine getirememiş öğrencilere ait listeyi, akademik takvimde belirtilen derslerin bitiş tarihinde Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinden ilan eder. Bu öğrenciler, belirtilen dersten devamsız sayılır ve o dersin dönem sonu sınavı ile bütünleme sınavına giremez. Başarısız sayılan bu öğrencilere dersi veren öğretim elemanı tarafından DZ notu verilir. Bir dersten DZ notu alarak başarısız olan öğrencilerin ders tekrarında derse devamları zorunludur. Öğrenciler, ilgili yönetim kurulu tarafından belirlenen esaslar doğrultusunda ders, uygulama, laboratuvar çalışmalarına devam etmek ve dersi veren öğretim elemanının yapacağı diğer yarıyıl içi sınav ve çalışmalara katılmak zorundadır.
(3) Milli takım ve üniversitelerarası spor karşılaşmalarında veya kültürel etkinliklerde Üniversite yönetimi tarafından görevlendirilen sporcu ve öğrencilerin, bu etkinliklere ve bunların hazırlık çalışmalarına katılmak zorunda olmaları sebebiyle öğrenimlerine devam edemedikleri süreler, devam süresinin hesabında dikkate alınmaz; öğrenciler bu süreler içinde giremedikleri sınavlara, dersi veren öğretim elemanı tarafından ilan edilen gün ve saatte girer.
(4) Ders tekrarı durumunda, daha önce devam şartı yerine getirilmiş olan teorik derslere devam şartı aranmaz. Ancak; ders tekrarı yapan öğrenci, dersi veren öğretim elemanı tarafından belirlenen diğer şartlara uymak zorundadır.
Öğrenciler derse katılmalı başka şeylerle ilgilenmemelidir (Cep telefonu, uyuklama v.b.)
Dersi alttan alan ve devam zorunluluğu bulunmayan öğrenciler dersle ilgili çalışmalardan sorumludur (Araştırma ödevi, sunum, kitap ve makale okumaları)
Kopya ve İntihal: Ders kapsamında kopya çekmek ya da intihal yapmak kesinlikle yasaktır. Kopya çektiği ya da intihal yaptığı tespit edilen öğrenci hakkında yasal işlem başlatılır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Erken Dönem İslam Sanatı (Kâbe Yapısı Dahil) İslamın İlk 300 Yılında Ortaya Konulmuş Mimari Yapılar,
- Büyük Selçuklu Mimarisi
- Asya’da Kurulan Müslüman Türk Ve İslam Devletlerinin Mimari Yapıları
- Anadolu Selçuklu Mimarisi,
- Beylikler Dönemi Mimarisi
- Erken Dönem Osmanlı Mimarisi
- Klasik Dönem Osmanlı Mimarisi
- Osmanlı Batılılaşma Dönemi Mimarisi
- Milli Mimari dönemi 1890-1930
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 8 | 112 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 28 | 28 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | ERKEN DÖNEM İSLAM SANATI, 608-907 arası ilk 300 yıl | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 6 |
| 2 | BÜYÜK SELÇUKLULAR | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 8, s.183-189 |
| 3 | ANADOLU DIŞINDA ASYA’DA KURULAN MÜSLÜMAN TÜRK VE İSLAM DEVLETLERİNİN MİMARİ YAPILARI | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 8 |
| 4 | ANADOLU SELÇUKLU MİMARİSİ | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 9 |
| 5 | ANADOLU BEYLİKLERİ DÖNEMİ MİMARİSİ | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 10 |
| 6 | ERKEN DÖNEM OSMANLI MİMARİSİ | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 11 |
| 7 | KLASİK DÖNEM OSMANLI MİMARİSİ | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 12 |
| 8 | VİZE SINAVI | VIZE SINAVI |
| 9 | OSMANLI BATILILAŞMA DÖNEMİ MİMARİSİ | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm 13 |
| 10 | TÜRK TEZYÎNÎ SANATLARI + OSMANLI RESİM SANATI | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm:14 -15 |
| 11 | HAT SANATI VE EKOLLERİ, | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 16 |
| 12 | TEZHİP SANATI, | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm:18 |
| 13 | EBRU SANATI + CİLT SANATI + *CAM SANATI | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 19, 20, 21 |
| 14 | TÜRKİYE’DE SELÇUKLU’DAN OSMANLIYA TÜRK– İSLAM MEZAR- MEZAR TAŞLARI, | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm:22 |
| 15 | TÜRK İSLAM SANATLARI TERMİNOLOJİSİ VE MİMARİ TERİMLERİ | TÜRK İSLAM SANATLARI TARİHİ (2019) EL-KİTABI Bölüm: 25 |
| 16 | FİNAL SINAVI | FİNAL SINAVI |


