Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · İslam Ekonomisi ve Finansı (İngilizce) · Doktora
Dersin Amacı
Bu ders öğrencilere İslâm iktisadının temelini teşkil eden ve kapsamını belirleyen Hz. Peygamber Efendimiz (sav) ve Hulefâ-yi Râşidîn (ra) döneminde iktisadi hayata dair vaz edilen hükümlerin ışığında, İslâm iktisat tarihini günümüze kadar Müslümanlar tarafından klasik ve çağdaş dönemde iktisadi meselelere ilişkin ortaya çıkan temel yazın türleri, eserler ve uygulamalarla birlikte ele almaktadır.
Ders İçeriği
Bu ders öğrencilere İslâm iktisadının temelini teşkil eden ve kapsamını belirleyen Hz. Peygamber Efendimiz (sav) ve Hulefâ-yi Râşidîn (ra) döneminde iktisadi hayata dair vaz edilen hükümleri ve 19. yüzyılın yarısına kadar bu hükümler üzerine bina edilen uygulamaları temel yazın türleri ve eserleriyle ele almaktadır. Klasik dönem kapsamında İslâmî ilimler geleneği şemsiyesi altında yer alan fıkıh, hadis, tefsir, akaid ve zühd gibi temel yazın türlerinde kaleme alınan eserlerin incelenmesinin yanında, özellikle fıkıh ve ahlak gibi sahaların alt yazın türlerini teşkil eden harâc, emvâl, hisbe, kesb, edeb, ticâret, ahkâmu's-sultâniyye, nukûd, siyâsetnâme gibi yazınlarda çerçevesinde yazılmış eserlerin de incelenmesi hedeflenmektedir. Bununla birlikte İslâm ilim geleneğinden kopuşların tecrübe edildiği 19. yüzyılda yaşanan değişimlerin etkisiyle oluşan ilm-i servet, politik iktisat gibi yazın türlerinin yanında, çağdaş dönemde ortaya İslâm iktisadı, İslâmî finans, İslâm iktisat tarihi ve Müslüman iktisat düşüncesi tarihi gibi yazın türlerinin de incelenmesini konu almaktadır. Ders nihai olarak, kavram, yöntem ve ele alınan temalar açısından klasik ve çağdaş yazın türleri arasındaki temel farklılıkları ortaya koyarak tartışılmasını kapsamaktadır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Öğrencilerin klasik dönemde İslam iktisadına ilişkin yazılan eserleri, yazın türlerini ve bunların içeriklerini genel anlamıyla tanıması ve bilgi sahibi olması amaçlanır.
- Öğrencilerin çağdaş dönemde İslam iktisadına ilişkin yazılan eserleri, yazın türlerini ve bunların içeriklerini genel anlamıyla tanıması ve bilgi sahibi olması amaçlanır.
- Öğrencilerin klasik ve çağdaş dönemlerde yazılan İslam iktisadına ilişkin eserlerin kavram, yöntem ve temalar açısından arz ettikleri farklılıkları anlaması amaçlanır.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 6 | 6 |
| Kısa Sınav | 2 | 2 | 4 |
| Ödev | 1 | 11 | 11 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 8 | 8 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Hz. Peygamber Efendimiz (sav) ve Hulefâ-yi Râşidîn Devrinde İktisadi Hükümler ve Uygulamalar I | Kallek, Sosyal Servet, Bölüm I. Erkal, İslâm'ın İlk Dönemlerinde Vergi Hukuku Uygulamaları, Bölüm I. |
| 2 | Hz. Peygamber Efendimiz (sav) ve Hulefâ-yi Râşidîn Devrinde İktisadi Hükümler ve Uygulamalar II | Kallek, Sosyal Servet, Bölüm II. Erkal, İslâm'ın İlk Dönemlerinde Vergi Hukuku Uygulamaları, Bölüm II. |
| 3 | Hz. Peygamber Efendimiz (sav) ve Hulefâ-yi Râşidîn Devrinde İktisadi Hükümler ve Uygulamalar III | Kallek, Sosyal Servet, Bölüm III Erkal, İslâm'ın İlk Dönemlerinde Vergi Hukuku Uygulamaları, Bölüm III |
| 4 | İslam iktisat yazın türleri, kapsamı ve tarihçesi. | Orman, S. (1999). Başlangıcından Osmanlı'ya İktisadi Düşünce Tarihinin İslâmî Kaynakları. Divan Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, C. 4, No. 6, ss. 9-48. |
| 5 | Fürû-i Fıkıh Yazını | Ders Notları, ilgili bölüm. |
| 6 | Tefsir ve Hadis Yazınları | Ders Notları, ilgili bölüm. |
| 7 | Harâc ve Emvâl Yazınları | Kallek, İslam İktisat Düşüncesi Tarihi, ilgili bölümler. |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Kesb ve Edeb yazınları | Ders Notları, ilgili bölüm. |
| 10 | Hisbe ve Nukûd yazınları | Ders Notları, ilgili bölüm. |
| 11 | Ahkâmu's-Sultâniyye ve Siyâsetnâme yazınları | Ders Notları, ilgili bölüm. |
| 12 | Ferâiz ve Vakıf yazınları; Müstakil Eserler I | Ders Notları, ilgili bölüm. |
| 13 | Müstakil Eserler II; 19. yüzyıldaki değişimler ve İlm-i Servet Yazını | Ders Notları, ilgili bölümler. |
| 14 | İslam İktisadı ve İslami Finans yazınları | Ders Notları, ilgili bölüm. |
| 15 | Klasik ve çağdaş İslam iktisat yazınlarının karşılaştırılması | Ders Notları, ilgili bölümler |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |


