Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · Din Hizmetlerinde İletişim ve Tebliğ · Lisansüstü
Dersin Amacı
Dersimizin temel amacı günümüz İslam dünyasının mezhebi, fikri ve cemâî oluşumlarını yakından tanımaktır.
Ders İçeriği
Bu gayeye binaen İslam dünyasındaki temel etnik yapılar, konuşulan büyük diller, mensup olunan büyük mezhepler öncelikle tanıtılacaktır. Azınlık halindeki müslüman toplumları tanımanın yanında, İslam dünyasında azınlık olan İslam dışı büyük dini toplumlar da dersin konusuna dahildir.
Ders daha sonra çağdaş İslami akımlar üzerine yoğunlaşacaktır. Çağdaş dönemde müslümanların fikir dünyası ve bu dünyanın yol açtığı pratikler farklı İslami akımlar esas alınmak suretiyle işlenecektir. Gerektiğinde bir düşünce veya akımı en iyi yansıtan metin seçkileri okunacak ve üzerinde tartışılacaktır. Konunun seyri esas olarak gelenekçilik, ıslahatçılık ve modernizm akımları üzerinden gidecek, ancak bunların farklı iç tezahürleri de karşılaştırmalı olarak gündeme gelecektir.
Zorunlu Kaynaklar
- Resulullah ve Bağlayıcılığı (Makale, Hayrettin Karaman)
- İslam Hukukunun Bugünkü Meseleleri (Erol Güngör)
- Kolaylık Prensibinin Hukuki Hayata Yansıma Biçimi (Recep Cici)
- Vahiy-Akıl Dengesi Açısından Sünnet (Mehmet Erdoğan)
- İslam Hukukunda Zaruret Hali (Mustafa Baktır)
- Fetva ve Değişim (Ahmet Yaman)
- Günümüz Fıkıh Problemleri (H. Mehmet Günay)
- Güncel bazı meseleler (zekât nisabı, rü’yet-i hilal, organ nakli…)
- Hayrettin Karaman, İslam’ın Işığında Günümüz Meseleleri
- Hayrettin Karaman, Yeni Gelişmeler Karşısında İslam Hukuku
- Saffet Köse, İslam hukuku Açısından Din ve vicdan Hürriyeti
- Toshihiko İzutsu, Kur’ân’da Allak Ve İnsan (çev. Süleyman Ateş)
- Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Açısından Veda Hutbesi ve Medine Vesikası
- Hayrettin Karaman, Ebediyet Yolcusunu Uğurlarken
Önerilen Kaynaklar
Talip Türcan (ed.) - İslam Hukuku El Kitabı, Ahmet Yaman - Halit Çalış - İslam Hukuku, Halil İbrahim Acar - Ana Hatlarıyla İslam Aile Hukuku, Hayrettin Karaman - İslam ve Kadın
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Çağdaş zamanda öne çıkan kavramlar, meseleler, çözümler, metodolojiler ve yöntemleri anlamak, bunları mukayese etme becerisi kazanmak,
- Fikri alanlarda sembol ve model sayılabilecek önemli şahsiyetleri tanımış olmak
- farklı fikri alanları temsil edecek temel metinlerden haberdar olmak
- İslam dünyasında mevcut fikri, kültürel ve siyasi organizasyonlar hakkında bilgi sahibi olmak
- Günümüz müslümanlarının çeşitliğini, zenginliğini, güçlü yanlarını, ihtilaf ve zaaflarını farkettirecek bir perspektifi kazanmak
- Çağdaş durumu tanımanın ötesinde, karşılıklı önyargıları aşmada, ihtilaf ve çatışmaların çözümünde, birlik-beraberlik projelerinde gerekli olan sağlam ve tarafsız bilgi zeminini sağlamak, bu konuda insiyatif alacaklara yardımcı olacak bir arka plan
- İslam dünyasının geleceğine dair tutarlı tespit ve değerlendirmeleri mümkün kılacak temel donanım için bir alt yapıyı oluşturmak.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 2 | 30 | 60 |
| Ara Sınav | 1 | 30 | 30 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 25 | 25 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 30 | 30 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | İslam ve Fıkhın çerçevesi ve kaynağı | Okuma, Araştırma |
| 2 | Vahiy-insan ve akıl ilişkisi | Okuma, Araştırma |
| 3 | Kitap-Sünnet ilişkisi (günümüze taşınması) | Okuma, Araştırma |
| 4 | Fıkhın kapsamı (ibâdât, muamelât, ukûbât) | Okuma, Araştırma |
| 5 | Fıkhın problemleri çözme gücü | Okuma, Araştırma |
| 6 | Fıkıh problemleri ve fıkıh mezhepleri | Okuma, Araştırma |
| 7 | Fetva ve değişim | Okuma, Araştırma |
| 8 | Ara Sınav | Sınava hazırlık |
| 9 | Bağlayıcılık bakımından Resulullah’ın tasarrufları | Okuma, Araştırma |
| 10 | Fıkıh problemleri ve kolaylık prensibi | Okuma, Araştırma |
| 11 | Fıkıh problemleri (sebepler, yöntemler, yaklaşımlar) | Okuma, Araştırma |
| 12 | Hükümler kategorisi (diyânî-kazâî, fetva-kaza…) | Okuma, Araştırma |
| 13 | Helaller-haramlar | Okuma, Araştırma |
| 14 | Fıkıh ve Ahlak ilişkisi (Kur’ân ve Hz. Peygamber örneği) Din ve insan ilişkisi (insanın dine olan ihtiyacı) Rehberlik ve insanın yetişmişliği (donanımı) Güncel meseleler (ölü ve hasta için ibadet, Kuran okuma, dua; ibadetlerin telafisi/ikame; hasta mahkûm, yaşlı ziyaretleri ve izlenecek yol | Okuma, Araştırma |
| 15 | Final Haftası | Final Haftası |