İslami İlimler Fakültesi · İslami İlimler (%30 Arapça) · Lisans
AKTS: 5 T+U+L: 4+0+0 Zorunlu
Koordinatör: Prof. Dr. Recep CİCİ
Dersin Amacı
İslam hukukunun kaynakları, şerî hükümler ve hükümleri elde etme yolları konusunda öğrencilerin bilgilendirilmesi
Ders İçeriği
İslâm hukukunun başından günümüze gelişmesi ile birlikte bugün gelinen nokta ve bu alanda verilen eserler hakkında bilgi sahibi olacaktır.
Zorunlu Kaynaklar
Zekiyyüddin Şaban, İslam Hukuk İlminin Esasları (çev. İbrahim Kafi Dönmez), Ankara 2005
Önerilen Kaynaklar
Muhammed Ebû Zehra, Usûlü’l-Fıkh, İstanbul 1974
Muhammed Hudari Bey, Usûlü’l-Fıkh, Mısır 1969
Abdülvehhab Hallaf, İlmu Usûli’l-Fıkh, Kuveyt 1968
Abdülkerim Zeydan, el-Vecîz fî usûli’l-fıkh, Bağdat 1985
Kurallar
Derse devam zorunludur.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Fıkıh usulünün mahiyetini ve fıkıh ilmine nispetle fonksiyonunu kavrayabilme
- Fıkıh usulünün temel kavramlarını ve tarihi süreçteki gelişimini tanıyabime
- Fıkıh usûlü ilminin verilerinden hareketle İslamî epistemolojiyi kavrayabilme
Temel Alan Dağılımı
(22) Beşeri Bilimler%30 (38) Hukuk%70
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
AnlatımSoru-CevapTartışma
Ölçme ve Değerlendirme
Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 20 | 20 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 25 | 25 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Fıkıh Usulünün tarifi, doğuşu, tedvin edilmesi, tarihi gelişimi ve temel literatürü Fıkıh usûlünün mâhiyeti ve gayesi | okuma |
| 2 | Şer'î hükümlerin delilleri: Kitab'ın tarifi, özellikleri, kaynak değeri ve kaynaklar arasındaki yeri Sünnet'in tarifi, nevileri ve kaynaklık değeri Haber-i vahid ve Hz. Peygamberin fiilleri | okuma |
| 3 | İcma'nın tarifi, gerçekleşme şartları, nevileri ve hükmü Kıyasın tarifi, kaynaklık değeri, rükünleri, şartları. | okuma |
| 4 | İlletin tarifi, şartları, illeti belirleme yöntemleri, ta'lil ve hikmet kavramları | okuma |
| 5 | Mesalih-i mürsele İstihsan | okuma |
| 6 | Örf, sedd-i zerâyî, Şer'u men kablenâ ve sahabî kavli | okuma |
| 7 | İstıshab ve ilgili örnekler Deliller arasındaki sıralama ve bağlayıcılığı | okuma |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Hükmün Tarifi. Teklifi hükümlerden farz, vacip ve mendup | okuma |
| 10 | Teklifi hükümlerden haram, mekruh ve mubah. Azimet ve ruhsat | okuma |
| 11 | Vazi hükümler Hâkim, hüsun-kubuh teorisi, mahkûmun fîh Mahkûmun aleyh | okuma |
| 12 | Kaynaklardan hüküm çıkarma (İstinbat Metotları) Vaz' olunduğu mana bakımından lafızlar: Has, mutlak, mukayyed | okuma |
| 13 | Emir ve nehiy Âm ve müşterek | okuma |
| 14 | Kullanıldığı mana bakımından lafızlar. Manaya delaletinin açıklığı bakımından lafızlar Manaya delaletinin kapalılığı bakımından lafızlar Manaya delâletin şekli bakımından lafızlar | okuma |
| 15 | Hükümlerin gayeleri Delillerin teâruzu ve nesih İctihad ve taklid | okuma |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |