İslami İlimler Fakültesi · İslami İlimler (%30 Arapça) · Lisans
AKTS: 3 T+U+L: 2+0+0 Bölüm Seçmeli
Koordinatör: Prof. Dr. İzzet ER
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, toplumsal iki kurum arasındaki ilişkilerin analiizini yapabilmektir.
Ders İçeriği
Din ve siyaset ilişkisi.
Zorunlu Kaynaklar
Barbier, Maurice, Modern Batı Düşüncesinde Din ve Siyaset, (çev. Ö.Gözel), İst.,1999, Kaknüs Y.
Bayet, Albert, Dine Karşı Düşüncenin Tarihi, (çev. C. Süreyya), İst., 1970, Varlık Yay.
Köktaş, M. Emin, Din ve Siyaset, Ank., 1997, Vadi Yay.
Robert, Jacques, Batı’da Din Devlet İlişkileri, (çev. İzzet Er), İst., 1998, İz Yay.
Önerilen Kaynaklar
Rosenthal, Erwin I. J. Ortaçağ’da İslam Siyaset Düşüncesi, (çev. A. Çaksu), İst. 1996, İz. Yay.
Mert, Nuray, Laiklik Tartışmasına Kavramsal Bir Bakış, İst., 1994, Bağlam Yay. (seminer)
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Tarih boyunca doğuda ve batıda din siyaset ilişkileri hakkında bilgi kazandırmak.
- Modern uygulama ve düşüncelere eleştirel yaklaşımda bulunmalarını sağlamak.
- Din ve siyasetle ilgili mevcut problem ve tartışmaları kavramalarını temin etmek.
Temel Alan Dağılımı
(22) Beşeri Bilimler%100
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
AnlatımSoru-CevapTartışmaÖrnek OlayProblem Çözme
Ölçme ve Değerlendirme
Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 3 | 42 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 3 | 3 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Temel kavramlar: Din, devlet, laiklik, din hürriyeti. | Kaynak: İzzet Er, “Sosyal Bilimlerde ve İslam’da Din Anlayışı”, UÜİFD, sayı:7, 1998, ss.1-12. Karl Doehring, Genel Devlet Kuramı (Genel Kamu Hukuku), (çev. A.Mumcu), İst., 2002, ss.17-48. Jacques Robert, Batı’da Din Devlet İlişkileri, (çev. İzzet Er), İst., 1998, ss.9-12. Okuma Önerisi: J. A. Hall-G. J. Ikenberry, Devlet, (çev. O. Alibeygil), Ank., 2000. Çetin Özek, Devlet ve Din, İst., trs. |
| 2 | Batı’da din-devlet ilişkisine yönelik düşünceler I. Calvin: Dinsel yaklaşım ve Montesquieu: Araçsal yaklaşım | Kaynak: Maurice Barbier, Modern Batı Düşüncesinde Din ve Siyaset, (çev. Ö.Gözel), İst.,1999, ss. 41-52, 117-126. Okuma Önerisi: Batı’da Siyasal Düşünceler Tarihi: Yeni Çağ, (der. Mete Tunçay), İst., 2002. Montesquieu, Kanunların Ruhu Üzerine, (çev. F. Baldaş), İst., 1998. |
| 3 | Batı’da din-devlet ilişkisine yönelik düşünceler II. Locke: Liberal yaklaşım ve Gramsci: Eleştirel yaklaşım | Kaynak: Maurice Barbier, Modern Batı Düşüncesinde Din ve Siyaset, (çev. Ö.Gözel), İst.,1999, ss.187-196, 337-347. Okuma Önerisi: John Locke, Hoşgörü Üstüne Bir Mektup, (çev. M. Yürüşen), Ank. 1995. Antonio Gramsci, Hapishane Defterleri, (çev. M. Belge), İst., 1975. |
| 4 | Batı’da dinin gerilemesi: Rönesans ve Reformla birlikte dine bakışta meydana gelen değişim, Aydınlanma Felsefesi ve Fransız Devrimi’nin etkisi | Kaynak: Albert Bayet, Dine Karşı Düşüncenin Tarihi, (çev. C. Süreyya), İst., 1970, ss. 68-126. Okuma Önerisi: Norman Hampson, Aydınlanma Çağı, (çev. J. Parla), İst., 1991. |
| 5 | Kur’an-ı Kerim’in devlet anlayışı ve Hz. Muhammed’in siyasi uygulamaları | Kaynak: Muhammed Hamidullah, İslam Peygamberi, (çev. S. Tuğ), İst., 1991, ss. 186-211, 871-907. Okuma Önerisi: Ma’ruf Devalibi, İslam’da Devlet ve İktidar, (çev. M. S. Hatiboğlu) İst., 1985. |
| 6 | İslam’da din-devlet ilişkisi çerçevesinde temel kavram ve kurumlar: Devlet, anayasa, imamet, biat, ehlü’l-hal ve’l akd. İslam’ın yönetim anlayışı üzerine bir değerlendirme. | Kaynak: Süleyman Uludağ, İslam Siyaset İlişkileri, İst., ss. 90-105. Hayrettin Karaman, Mukayeseli İslam Hukuku, İst., 1986, c.1, ss. 81-84. M. Akif Aydın, “Anayasa”, İslam Ansiklopedisi, TDV Yay., İst., 1991, c.6, ss. 153-164. A. İsmail, el-Ensari, “Ehlü’l-Hal ve’l-Akd”, İslam Ansiklopedisi, TDV Yay., İst., 1994, c.10, ss. 539-541. Cengiz Kallek, “Biat”, İslam Ansiklopedisi, TDV Yay., İst., 1992, c.6, ss. 120-124. Okuma Önerisi: Hasan Gümüşoğlu, İslam’da İmamet ve Hilafet, İst., 1999. |
| 7 | Ortaçağ İslam düşüncesinde siyasetname geleneği, Maverdi, Gazzali ve İbn Cemaa’nın görüşleri. | Kaynak: Montgomery Watt, İslam’da Siyasal Düşüncenin Oluşumu, (çev. U.M. Kılavuz), İst., 2001, ss. 159-163. Erwin I. J. Rosenthal, Ortaçağ’da İslam Siyaset Düşüncesi, (çev. A. Çaksu), İst., 1996, ss. 41-75. Okuma Önerisi: Ebu’l-Hasan el-Maverdi, Ahkamu’s-Sultaniye, (çev. A. Şafak), İst., 1994. Gazzali, Batıniliğin İçyüzü, (çev. A. İlhan), Ank. 1993. |
| 8 | Vize Sınavları | Vize Sınavları |
| 9 | İbn Teymiye ve İbn Haldun’un din ve siyaset üzerine düşünceleri. | Kaynak: Erwin I. J. Rosenthal, Ortaçağ’da İslam Siyaset Düşüncesi, ss. 75-89, 123-159. Okuma Önerisi: İbn Teymiyye, Siyaset, (çev. V. Akyüz), İst., 1985. Satı el-Husri, İbn Haldun Üzerine Araştırmalar, (çev. S. Uludağ), İst., 2001. |
| 10 | Modern çağda din-devlet ilişkileri çerçevesinde uygulanan devlet modelleri ve laiklik anlayışı | Kaynak: Jacques Robert, Batı’da Din Devlet İlişkileri, (çev. İzzet Er), İst., 1998, ss. 17-40. M. Emin Köktaş, Din ve Siyaset, Ank., 1997, ss. 45-63. |
| 11 | 20. yüzyılın başında İslam düşüncesindeki yönetim anlayışına yönelik eleştiriler ve tartışmalar | Kaynak: Ali Abdürrazık, İslam’da İktidarın Temelleri, (çev. Ö.R. Doğrul), İst., 1995, ss. 41-54. Hayrettin Karaman, “İslam’da Din-Devlet İlişkisi”, Türkiye Günlüğü, sayı:13, Kış 1990, ss. 13-23. Okuma Önerisi: Abdülvahab el-Efendi, Nasıl Bir Devlet, (çev. H.T. Kösebalan), İst., 1994. |
| 12 | İslam’ın laiklik ve demokrasiye yaklaşımı ve Müslüman ülkelerdeki uygulamalar üzerine tartışmalar. | Kaynak: Reinhard Schulze, “Günümüz Batı ve İslam Toplumlarında Laiklik ve Din”, İslam ve Demokrasi, TÜSES Yay., İst., 1994, ss. 51-68. Mehmet S. Aydın, “Din, Siyaset ve Demokrasi”, İslam ve Demokrasi, İSAV Yay., İst., 2000, ss. 39-52. Okuma Önerisi: Lokman Tayyib, Modern Çağda İslam’ın Politik Sistemi, (çev. M.. Çiftkaya), İst., 1996. |
| 13 | Genel Değerlendirme | Genel Değerlendirme |
| 14 | Final Sınavı | Fşnal Sınavı |