İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Türk dilinin birbirini izleyen tarihsel çağları içinde meydana getirilen dil yadigarlarını her yönüyle tanıma; dönemleri ve dil özelliklerini mukayese edebilme birikimi kazanma.
Ders İçeriği
Türk dilinin sözlü, yazılı kaynakları kaynaklarını tanır. Türk dili üzerine çalışmalar yürüten araştırmacılar ve onların eserleri hakkında bilgi sahibi olur. Türkçenin etimoloji sözlükleri, gramer kitapları, Türk dili üzerine yazılmış makaleler, Türk diliyle ilgili çıkarılan dergileri bilir.
Zorunlu Kaynaklar
´AKAR, Ali, Türk Dili Tarihi, Ötüken Yay., İst. 2010.
´AKSAN, Doğan, En Eski Türkçenin İzlerinde, Muttiliangual Yay., İst. 2007.
´DEMİR, Nurettin- YILMAZ, Emine, Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yay., Ank. 2010.
´ERCİLASUN, Ahmet B., Türk Dili Tarihi, Akçağ Yay., Ank. 2008.
´ERGİN, Muharrem, Orhun Abideleri, Boğaziçi Yay., İst. 2008.
´GABAİN, Eski Türkçenin Grameri, (Çev. Mehmet Akalın), Türk Dil Kurumu Yay. 2007.
´KORKMAZ, Zeynep, Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi, TDY Yay., Ank. 2003.
´PAÇACIOĞLU, Burhan, Orta Türkçe, Dilek Ofset Yay., Sivas 2007.
´SERTKAYA, Osman Fikri, Göktürk Tarihinin Meseleleri, Ankara 1995
´TEKİN, Talat, Orhun Türkçesi Grameri, Türk Dilleri ve Araştırmaları Dizisi, İst. 2003.
´TEKİN, Talat, Orhun Yazıtları, Türk Dil Kurumu Yay., Ank. 2010.
´TEKİN, Talat, Tarih Boyunca Türkçenin Yazımı, Simurg Yay., Ank. 1997.
´V. THOMSEN, Orhun Yazıtlarının Çözümü, Helsingfors 1896
´TOPARLI, Recep, VURAL, Hanifi, Harezm Türkçesi, Tokat 2007.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Bibliyografya tanımını ve özelliklerini bilir.
- Evrensel ölçütlere göre kaynak tarama yollarını ve kaynak gösterme biçimlerini öğrenir.
- Bibliyografya çalışmaları yapar.
- Türk dilinin tarihî kaynaklarını öğrenir.
- Türk dilinin çağdaş kaynaklarını öğrenir.
- Dünyada Türk dili üzerine eser ortaya koymuş Türkologları tanır.
- Türkiye'de Türk dili üzerine eser ortaya koymuş Türkologları tanır.
- Türk dili bibliyografyasını öğrenir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 1 | 16 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 16 | 3 | 48 |
| Final | 1 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Bibliyografinin tanımı ve tarihî gelişimi. Bibliyografya türleri: İçerikleri bakımından bibliyografyalar, Zamansal açıdan bibliyografyalar, Kapsamları bakımından bibliyografyalar, Örnek künye çıkarma uygulamaları ve bilimsel atıf yöntemleri | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 2 | Türk dilinin kaynakları: Sözlü kaynaklar, yazılı kaynaklar, Türk dili üzerine çalışmalar yürüten araştırmacılar ve onların eserleri (Etimoloji sözlükleri, Gramer kitapları, Makaleler, Dergiler, Web siteleri) | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 3 | Türk dilinin sözlü kaynakları: Destan metinlerinin incelenmesi | Ögel, Bahaeddin (2010). Türk Mitolojisi I-II. Cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. |
| 4 | Türkçenin En Eski Yazılı Belgeleri: Avarların Dili ve Janoshid İğneliği, Doğu Avrupa’da Türk Oyma Yazılı Kitabeler, Hunların Dili , Topaların Dili, Hunca Beyit, Sümerler, İskitler-Sakalara Ait Dil Yadigarları, Altın Elbiseli Adam | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 5 | Eski Türkçe Dönemiyle İlgili Temel Başvuru Kaynakları: Yenisey yazıtları, Kırgızistan yazıtları, Bugut (Mahan Kağan) Yazıtı, Çoyren Yazıtı, Hoytu Tamir, Ongin Yazıtı, Köl İç Çor Yazıtı, İhe- Aşete Yazıtı, Nalayha Yazıtı, İhe Nur Yazıtı, Hangiday Yazıtı, Talas Yazıtları, Köktürk Yazıtları | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 6 | Köktürk Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tonyukuk Yazıtı | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 7 | Uygur Yazıtları: Köktürk Harfli Uygur Yazıtları: Taryat (Terhin) Yazıtı, Tes Yazıtı, Şine Usu Yazıtı, Kara Balasagun Yazıtı, Gülbelcin Yazıtı, Somon-Tes Yazıtı, Somon-Sevrey Yazıtı | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 8 | Uygur Dönemi Eserleri: Manici Çevreye Ait Metinler, Burkancı Çevreye Ait Metinler, Hıristiyan Çevreye Ait Metinler, Müslüman Çevreye Ait Metinler | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 9 | Resmî tatil | . |
| 10 | Ara Sınav | . |
| 11 | Karahanlı Türkçesi ile Yazılmış Eserler: Kutadgu Bilig, Divanü Lügati’t Türk, Atabetü’l Hakayık, Divan-ı Hikmet, Kur’an Türcümeleri | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 12 | Harezm Türkçesiyle Yazılmış Eserler: Kısasü’l Enbiya, Mu’inü’l Mürid, Muhabbetname, Nehcü’l- Feradis, Mukaddimetü’l Edep, Muhabbetname | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 13 | Çağatay Türkçesi Dönemi Yazarları (Nevâyî, Hüseyin Baykara, Babür vs.), Çağatayca Yazılmış Sözlükler | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 14 | Kıpçak Türkçesiyle Yazılmış Eserler: Codex Cumanicus, Ermeni Kıpçakcası Eserleri, Altınordu ve Memlük Kıpçakçasına Ait Eserler (Sözlük ve Gramerler, Fıkıh Eserleri, Okçuluk ve Atlarla İlgili Eserler, Edebî Eserler) | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 15 | Batı Türkçesi (Oğuzca): Selçuklu Dönemi Türkçesi, Karışık Dilli Eserler Meselesi (Behçetü’l Hadayık fi Mev’izeti’l Hakayık, Feraiz Kitabı, Kıssa-i Yusuf), Dönemin Başlıca Yazarları ve Eserleri, Beylikler Döneminin Başlıca Yazarları ve Eserleri, Osmanlı Türkçesi Döneminin Başlıca Yazarları ve Eserleri | Konu ile ilgili ön araştırmaların yapılması. |
| 16 | Final Sınavı | Genel tekrarların yapılması. |