İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Halk ve halk bilimi kavramlarını kavramak, halk bilimi tarihçesini ve kaynaklarını incelemek, halk bilgisi ürünlerini ve özelliklerini tanımak, halk bilimi inceleme ve derleme yöntemlerini öğrenmek.
Ders İçeriği
Halk biliminin sınırlarının belirlenmesi; halk ve halk bilimi kavramları ile ilgili terimlerin öğrenilmesi, halk bilimi inceleme ve derleme yöntem ve kuramlarının bilinmesi.
Zorunlu Kaynaklar
Alangu, T. (2020). Türkiye Folkloru El Kitabı. İstanbul: YKY.
Artun, E. (2018). Türk Halkbilimi. Adana: Karahan Kitabevi.
Bascom, W. R. (2005). “Folklorun Dört İşlevi”. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2. Ankara: Geleneksel Yayıncılık, ss. 125-151.
Ben-Amos, D. (2003). “Şartlar ve Çevre İçinde Folklorun Yeni Bir Tanımına Doğru”. Çev.: Metin Ekici. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar. Ankara: Geleneksel Yayıncılık, ss. 31-55.
Çobanoğlu, Ö. (2020). Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
Dorson, R. M. (2006). Günümüz Folklor Kuramları. Çev.: Selcan Gürçayır, Yeliz Özay. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Dundes, A. (1998). “Halk Kimdir?”. Çev.: Metin Ekici. Milli Folklor, 37, ss. 139-153.
Dundes, A. (2003). “Doku, Metin ve Konteks”. Çev.: Metin Ekici. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar. Ankara: Geleneksel Yayıncılık, ss. 67-90.
Ekici, M. (1998). “Halk Bilimi Çalışmalarında Metin (Text), Doku (Texture), Sosyal Çevre ve Şartlar İlişkisinin Önemi”, Milli Folklor, S. 39, ss. 25-34.
Ekici, M. (1999). “Halk, Halk Bilgisi ve Halk Bilimi Üzerine Bir Deneme”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, S. 3, ss. 183-191.
Ekici, M. (2007). Halk Bilgisi (Folklor) Derleme ve İnceleme Yöntemleri. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Goldstein, K. S. (1977). Sahada Folklor Derleme Metodları. Çev.: Ahmet E. Uysal, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Gürçayır Teke, S. (2020). Türk Halk Biliminde Derleme Çalışmalar, Tartışmalar. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Lord, A. B. (1960). The Singer of Tales. Cambridge: Harvard University Press.
Oğuz, M. Ö. (1999). “Türk Halkbilimi Çalışmalarında Eş Metin (Varyant) ve Benzer Metin (Versiyon) Sorunu”, Milli Folklor, S. 42, ss. 2-6.
Oğuz, M. Ö. vd. (2008). Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 1. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Oğuz, M. Ö. vd. (2005). Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Oğuz, M. Ö. vd. (2009). Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 3. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Oğuz, M. Ö. vd. (2015). Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 4. Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Örnek, S. V. (2000). Türk Halk Bilimi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Tan, N. (2000). Folklor (Halk Bilimi) Genel Bilgiler. İstanbul: Artmedia.
Önerilen Kaynaklar
-Öğrencinin derste tuttuğu notlar.
Kurallar
--Öğrenciye derleme ödevi verilir, bununla ilgili bilgilendirme dönem başında yapılır.
--Dönem başında verilen ödevlerle ilgili dönem sonunda (13. veya 14. haftada) sınıf içerisinde öğrencilerle tartışma çalışması yapılır. Bu sebeple söz konusu ödevin en geç 12. hafta bitmiş olması gerekmektedir. Ödev teslimi de 12. hafta (30 Kasım 2026) yapılır. Sonraki haftalarda yapılan ödev teslimleri kabul edilmeyecektir.
--Derslerde, o haftanın konusuyla ilgili tartışma sorusu verilir; konuyla ilgili ders esnasında öğrencilerin yazma çalışması yapması istenir. Sonrasında konu öğrencilerle tartışılır. Bu sebeple derslere kağıt, kalem gibi hazırlıklar tam olarak gelinmelidir.
--Dersle ilgili güncel makaleler okuma listesine eklenebilir. Bu durumda derse en az 3 gün kala makale bilgisi öğrencilerle paylaşılır.
--İlgili ders; tartışma, örnek olay, uygulama gibi öğrencinin katılımının beklendiği bir derstir. Bu sebeple öğrencinin derslere hazırlıklı gelmesi gerekmektedir.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Halk ve halk bilimi kavramlarının öğrenilmesi
- Halk bilgisi ürünlerinin özelliklerinin öğrenilmesi
- Halk bilimi ile ilgili kültür, gelenek, görenek gibi terimlerin öğrenilmesi
- Halk bilimi çalışmalarının tarihçesinin öğrenilmesi
- Halk biliminin kaynaklarının öğrenilmesi
- Derleme terimlerinin öğrenilmesi
- Derlemenin planlanmasının öğrenilmesi
- Alanda kullanılan anket, görüşme, gözlem gibi derleme yöntemlerinin öğrenilmesi
- Derleme çalışmasından sonra yapılması gerekenlerin öğrenilmesi
- Halk bilgisi ürünlerini inceleme kuram ve yöntemlerinin öğrenilmesi
- Halk bilgisi türlerini tanımlamanın öğrenilmesi
- Halk bilgisi ürünlerini sınıflandırmanın öğrenilmesi
- Halk bilgisi ürünlerinin korunması ve yaşatılmasının öğrenilmesi
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | 1. Dersin konusu, işleniş şeklinin açıklanması ve ilgili kaynakların tanıtılması 2. Ders kapsamında verilecek derleme ödeviyle ve değerlendirme ölçütleriyle ilgili bilgilendirme yapılması 3. Ders kapsamında izlenecek belgesellerle ilgili bilgilendirme yapılması (Verilen ödevin teslim tarihi, 2026-2027 eğitim dönemi için 30 Kasım 2026'dır. Bu tarihten sonra teslim edilen ödevler kabul edilmez.) | Ders Bilgi Formu |
| 2 | 1. Halk, halk bilgisi ve halk bilimi kavramları 2. Türkiye’de halk bilimi çalışmalarının kısa tarihçesi ve halk biliminin kaynakları | Dundes, A. (1998). “Halk Kimdir?”. Çev.: Metin Ekici. Milli Folklor, 37, ss. 139-153. Ekici, M. (2007). Halk Bilgisi (Folklor) Derleme ve İnceleme Yöntemleri. Ankara: Geleneksel Yayıncılık. |
| 3 | 1. Halk bilgisi ürünlerinin özellikleri 2. halk bilimiyle ilgili terimler (kültür, gelenek, görenek vs.) | Ekici, M. (2007). Halk Bilgisi (Folklor) Derleme ve İnceleme Yöntemleri. Ankara: Geleneksel Yayıncılık. |
| 4 | Derleme ve planlanması | Metin Ekici, Halk Bilgisi (Folklor) |
| 5 | Halk Bilgisi ürünlerini derleme yöntemleri | İlgili kitap ve makaleler. |
| 6 | Halk Bilimi İnceleme Konuları | Sedat Veyis Örnek, Türk Halkbilimi. |
| 7 | Halk Bilimi İnceleme Konuları | İlgili kitap, makale ve belgeseller. |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Halk Bilimi inceleme konuları | İlgili kitap, makale ve belgeseller |
| 10 | 1. Halk Bilgisi Ürünleri İnceleme Kuram ve Yöntemleri 2. Metin Merkezli Kuram ve Yöntemler | İlgili kitap ve makaleler. |
| 11 | Bağlam Merkezli Kuram ve Yöntemler | İlgili kitap ve makaleler. |
| 12 | Bağlam Merkezli Kuram ve Yöntemler | İlgili kitap ve makaleler. |
| 13 | Derleme ödevlerinin tartışılması | İlgili kitap ve makaleler. |
| 14 | Genel değerlendirme | İlgili kitap ve makaleler. |
| 15 | Final Sınavı | Final Sınavı |