İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, Klasik Türk edebiyatı metinlerini şerh etmeye yönelik kazanılan bilgilerin daha ileri düzeyde uygulanması ve öğrencilerin şerh yetkinliğini geliştirmesidir. Metin inceleme ve tahlili alanında derinlikli analiz becerileri kazandırarak, Klasik Türk şiirinin estetik ve anlam dünyasına ilişkin bir farkındalık oluşturmak hedeflenmektedir.
Ders İçeriği
Metin şerhi, açıklaması, incelemesi ve tahliline yönelik teorik bilgilerin derinleştirilmesi. Azmizâde Hâletî, Şeyhülislam Yahya, Nef’î, Nâilî Çelebî, Neşâtî, Nâbî, Seyyid Vehbî, Koca Râgıb Paşa, Fıtnat Hanım, Nedim ve Şeyh Gâlib gibi Klasik Türk edebiyatının önde gelen şairlerinden beyit ve şiir örneklerinin şerhi. Ders boyunca şairlerin üslup özellikleri, dil yapıları ve dönemin edebî anlayışı metinler üzerinden incelenecektir. Genel değerlendirmelerle öğrenciler, metin şerhi sürecinde karşılaşabilecekleri farklı edebî yaklaşımları uygulama fırsatı bulacaktır.
Zorunlu Kaynaklar
Prof. Dr. Bayram Ali Kaya’nın metin şerhi ders notları.
Prof. Dr. İsmail Hakkı Aksoyak, Metin Şerhi, Eski Türk Edebiyatı El kitabı, (Grafiker Yayıları, Ankara); Prof. Dr. Ömür Ceylan, Tasavvufî Şiir Şerhleri (Kitabevi Yayınları, İstanbul); Prof. Dr. Mehmed Çavuşoğlu, Divanlar Arasında (Akçağ Yayınları, Ankara); Prof. Dr. Haluk İpekten, Gazel Şerhi Örnekleri II, Türk Dili Dergisi, Divan Şiiri Özel Sayısı II) (Ankara, C/LII S.415-416-417, 1986, s.260-290); Prof. Dr. Ömür Ceylan vd. Beyitler arasında, Kesit Yay.; Prof. Dr. Ahmet Atilla Şentürk, Osmanlı Şiiri Antolojisi, YKY Yay.
Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Metin Şerhi Set
Yazar: Nihat Öztoprak, Sebahat Deniz, H. İbrahim Demirkazık, Hasan Kaya, Ümran Ay, Bünyamin Ayçiçeği.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Klasik Türk şiirine ait ileri düzey şerh yöntemlerini öğrenir ve uygular.
- Azmizâde Hâletî, Şeyhülislam Yahya, Nef’î, Nâbî, Nedim ve Şeyh Gâlib gibi önemli şairlerin beyit ve şiirlerini yorumlayabilir.
- Klasik Türk edebiyatındaki estetik ve edebî değişimleri farklı yüzyıllardan örneklerle analiz eder.
- Şairlerin kullandığı dil ve edebî sanatları eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir.
- Beyit ve şiirlerin içeriği, tarihi ve edebî bağlamını irdeleyerek metin şerhi sürecinde bir bütünlük oluşturur.
- Klasik Türk edebiyatı metinlerinin şerh edilmesinde karşılaşılan problemlere yönelik çözüm yolları üretebilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Metin şerhi, metin açıklaması, metin incelemesi, metin tahliline ilişkin tanımlar, özellikleri ve aralarındaki farklara ilişkin bilgiler. Klâsik Türk şiiri metinlerinin şerhi için bilinmesi gereken temel hususlar. Derse giriş mâhiyetinde örnek beyitlerin işlenmesi. | Metin şerhi, metin açıklaması, metin incelemesi, metin tahliline ilişkin tanımlar, özellikleri ve aralarındaki farklara ilişkin bilgiler. Klâsik Türk şiiri metinlerinin şerhi için bilinmesi gereken temel hususlar. Derse giriş mâhiyetinde örnek beyitlerin işlenmesi. |
| 2 | Azmizâde Hâletî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Azmizâde Hâletî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 3 | Şeyhülislam Yahya Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Şeyhülislam Yahya Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 4 | Nef’î Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Nef’î Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 5 | Nâilî Çelebî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Nâilî Çelebî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 6 | Neşâtî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Neşâtî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 7 | Nâbî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Nâbî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 8 | Seyyid Vehbî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Seyyid Vehbî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 9 | VİZE | VİZE |
| 10 | Seyyid Vehbî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Seyyid Vehbî Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 11 | Koca Râgıb Paşa Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Koca Râgıb Paşa Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 12 | Fıtnat Hanım Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Fıtnat Hanım Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 13 | Nedim Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Nedim Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 14 | Şeyh Gâlib Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. | Şeyh Gâlib Divanı’ndan beyit/şiir örneklerinin şerhi. |
| 15 | Genel Değerlendirme | Genel Değerlendirme |
| 16 | FİNAL | FİNAL |


