İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, 16. yüzyıl Osmanlı sahası Klasik Türk edebiyatının genel özelliklerini tanıtmak, dönemin önde gelen şairlerini eserleriyle birlikte öğrenmek, metin incelemeleriyle birlikte Türk edebiyatının bu dönemdeki gelişimini takip etmektir.
Ders İçeriği
Bu dönemin genel kültürel ve edebi özellikleri incelenir. Dönemin başta Zâtî, Hayâlî, Fuzûlî, Taşlıcalı Yahyâ, ve Bâkî olmak üzere, belli başlı şairlerin hayatları, eserleri ve edebi kişilikleri üzerinde durulur. Ağırlıklı olarak şiirleri olmak üzere, eserlerinden seçilmiş örnekler işlenir. Dönemin mesnevi geleneği ve mensur eserlerine dair bilgi verilir, belli başlı örnekler incelenir.
Zorunlu Kaynaklar
Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB Yayınları, İstanbul, 2004.
Ahmet Atilla Şentürk, Ahmet Kartal, Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Dergah Yay., 2007.
Bayram Ali Kaya vd., Klasik Türk Edebiyatı Temel Bilgiler, Kesit Yayınları, İstanbul 2022.
İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Kapı Yayınları, İstanbul 2022.
Ahmet Atilla Şentürk, Osmanlı Şiiri Antolojisi, YKY Yay., İstanbul 2023;
Su Kasidesi Şerhi, DBY Yay., İstanbul 2023;
Ahmet Atilla Şentürk, Taşlıcalı Yahya Beğ'in Şehzade Mustafa Mersiyesi Yahut Kanuni Hicviyesi, Büyüyenay Yay., İstanbul 2014;
Cemal Kurnaz, Hayali Bey Divanının Tahlili, Kurgan Edebiyat Yay.;
Mehmet Çavuşoğlu, Divanlar Arasında, Kitabevi Yay., İstanbul 2018;
Muhammet Nur Doğan, Fuzuli-Leyla ile Mecnun, Yelkenli Yay., İstanbul 2018;
Sabahattin Küçük, Baki Divanı, TDK Yay.;
Vildan Coşkun, Zati Divanına Göre Onaltıncı Yüzyılda Sosyal Hayat, Erdem Yay.
Kültür Bakanlığı e-kitap internet sitesi; TEİS, TEES internet siteleri.
Önerilen Kaynaklar
Ömer Faruk Akün, Divan Edebiyatı, İSAM Yay., İstanbul, 2013
İskender Pala, Ansilopedik Divan Şiiri Sözlüğü, LM Yay. İstanbul, 2003
Dersin Öğrenme Çıktıları
- 16. yüzyıl Türk edebiyatının genel özelliklerini bilir.
- 16. yüzyıl Türk edebiyatının kaynaklarını bilir.
- 16. yüzyıl Türk edebiyatının önde gelen şairlerini tanır.
- 16. yüzyıl Türk edebiyatının özelliklerini bu dönem şairlerinde bulur.
- Tezkire kavramını bilir.
- Tezkirelerin özelliklerini bilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin kaynakları ve işleniş tarzı ile ilgili bilgilendirme. 16. Yüzyıl Osmanlı sahası Türk edebiyatının genel durumu. Zâtî’nin hayatı (ö. 1546), edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden seçilmiş örneklerinin işlenmesi. | Klasik Türk edebiyatıyla ilgili edebiyat tarihleri ile KTE Nazım kitabı vb. kaynaklardan ilgili bölümlerin okunup incelenmesi. Ders planındaki tüm şairlerle ilgili olarak DİA, TEİS, TEES vb. online ansiklopedilerin yanı sıra kültür bakanlığı e-kitap gibi diğer online kaynaklardan araştırma ve inceleme yapılması. “Zâti’nin kendi dilinden macerası”, başlıklı makalenin okunması. |
| 2 | Fuzûlî’nin hayatı (ö. 1556), edebî kişiliği ve eserleri. Fuzûlî’nin Su Kasidesi’nden seçilmiş bazı beyitlerin işlenmesi. | İZÜ Kütüphanesi’nden Su Kasidesi Şerhi adlı kitabın veya kasidenin şerhiyle ilgili diğer çalışmaların incelenmesi. Kasidenin bâzı beyitlerinin yapay zekâ aracılığıyla hazırlanmış bestesinin dinlenmesi. |
| 3 | Fuzûlî’nin gazellerinden ve Leyla ile Mecnûn adlı mesnevisinden seçilmiş bazı örneklerin işlenmesi. | İZÜ Kütüphanesi’nden Fuzûlî’nin dîvânı ve Leylâ ile Mecnûn mesnevisinin incelenmesi. Bâzı gazellerinin bestelenmiş hâllerinin dinlenmesi. |
| 4 | Hayâlî Bey’in hayatı (ö. 1556-57), edebî-tasavvufî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden seçilmiş bazı örneklerin işlenmesi. | İZÜ Ktp.den Hayâlî Bey Dîvânı’nın incelenmesi. |
| 5 | Muhibbî’nin-Kanunî Sultan Süleyman’ın hayatı (ö. 1566) edebî kişiliği ve gazellerinden seçilmiş bazı örneklerin işlenmesi. | Bayram Ali Kaya-Şair Sultanlar konferans videosunun youtube kanalından izlenmesi. |
| 6 | Nev’î’nin hayatı (ö. 1566) edebî kişiliği ve gazellerinden seçilmiş bazı örneklerin işlenmesi. | İZÜ Ktp.den Nejat Sefercioğlu’nun Nev’î Dîvânı’nın Tahlili adlı eserin incelenmesi. |
| 7 | Taşlıcalı Yahyâ’nın hayatı (ö. 1582), edebî kişiliği, eserleri; Şehzâde Mustafa Mersiyesi’nden seçilmiş bazı beyitlerin işlenmesi. | Bayram Ali Kaya-Taşlıcalı Yahya videosunun youtube Vav TV arşivinden izlenmesi; Ayrıca Şehzâde Mustafa mersiyesiyle ilgili çalışmaların araştırılıp incelenmesi. |
| 8 | ARA SINAV | Tüm konular. |
| 9 | Taşlıcalı Yahyâ’nın gazellerinden seçilmiş bazı örneklerin işlenmesi. | İzü Ktp.deki Sadettin Bayrak Armağan Kitabı’ndan Kaya’nın ilgili makalesinin okunması. |
| 10 | Gelibolulu Âlî (ö. 1600), edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden örneklerin işlenmesi. | Gelibolulu Âlî (ö. 1600), edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden örneklerin işlenmesi. |
| 11 | Bâkî’nin hayatı (ö. 1600), edebî kişiliği, eserleri ve Kanunî Mersiyesi’nden seçilmiş bazı beyitlerin işlenmesi. | İzü kütüphanesinden Bâkî Dîvânı ve Kanunî Mersiyesi ile ilgili araştırma yapılması. |
| 12 | Bâkî’nin gazellerinden seçilmiş bazı örneklerin işlenmesi. | Hazan gazeliyle ilgili Yavuz Bayram-Avni Erdemir’in hazırladığı makalenin okunup incelenmesi. |
| 13 | Bağdatlı Rȗhȋ’nin hayatı (ö. 1605-6) edebî kişiliği, gazelleri ve ünlü terkîb-i bendinden den seçilmiş beyit örneklerinin işlenmesi. 16.yy.ın belli başlı mensur eserleri, tezkireler hakkında genel bilgilendirme. | Kaynaklardan Bağdatlı Rȗhȋ’nin terkib-i bendi ile ilgili araştırma yapılması. |
| 14 | Konu tekrarı ve final sınavı hakkında bilgilendirme. | Sınava hazırlanma. |
| 15 | ||
| 16 |