İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Dil biliminin temel kavramları, dile yaklaşım şekilleri, dil bilimine yön veren şahsiyetler ve bunların çalışmaları, dilin betimsel boyutu ve kullanım özellikleri hakkında bilgi edinmelerini sağlamak.
Ders İçeriği
Dinamik bir sistem olarak dil konusunda bilinçlendirme; dilin bileşenlerini anlama; dilbilimsel çözümlemede temel kavramlar; dilbilim ile dil öğretimi ve edebiyat çalışmaları arasındaki ilişkiyi anlama. Dil edinimi işlemlerini anlama; dil edinimi kuramları ile dil öğretimi yöntemleri arasındaki ilişkiyi ve dilin toplumsal işlevini anlama; dilin temel düzeylerini oluşturan yapıtaşları (sesbilgisi, biçimbilim, sözdizimi, edimbilim, sözcükbilim, anlambilim) ile ilgili bilgiler aktarma.
Zorunlu Kaynaklar
Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi.
Kerimoğlu, Caner. (2016). Genel Dilbilime Giriş. Ankara: Pegem.
Aksan, Doğan. (2000). Her Yönüyle Dil: Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: TDK Yayınları.
Karaağaç, Günay. (2013). Dil Bilimi Terimleri Sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları.
Vardar, Berke. (1982). Dilbilimin Temel Kavram ve İlkeleri. Ankara: TDK Yayınları.
Yaman, E., Selvi, C., Gedik, S. (2023) Yeni Türk Dili. Ankara: Akçağ Yayınları.
Önerilen Kaynaklar
Başkan, Özcan. (2003). Lengüistik Metodu. İstanbul: Multilingual Yabancı Dil Yayınları.
Martinet, Andre. (1985). İşlevsel Genel Dilbilim. Ankara: Birey ve Toplum Yayınları.
Bright, William. (1992). International Encyclopedia of Linguistics. New York: Oxford University Press.
Jackson, Howard. (2016) Sözcükbilime Giriş. Çev. Mehmet Gürlek -Ellen Patat. İstanbul: Kesit Yayınları.
Yaylagül, Özen. (2015). Göstergebilim ve Dilbilim. Ankara: Hece Yayınları.
Chomsky, Noam. (2002). Dil ve Sorumluluk. Ankara: Ekin Yayınevi.
Uzun, Nadir Engin. (2000). Ana Çizgileriyle Evrensel Dilbilgisi ve Türkçe. İstanbul: Multilingual.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Dilbiliminin temel kavramlarını öğrenir.
- Dilbilimin kapsamını ve alt alanlarını açıklar.
- Dilin tanımlarını öğrenir.
- Dilbilim kuramlarını açıklar.
- Dilbilim ile geleneksel dil bilgisi ve filoloji arasındaki farkları ayırt eder.
- Dilbilim çalışmalarına yön veren şahsiyetleri tanır.
- Dil ailelerini sınıflandırır.
- Dilbilimin dallarını sınıflandırır.
- Başlıca dilbilim okullarını tanır.
- Dilbilim ve çeviri arasındaki bağıntıyı fark eder.
- Dilbilimin uygulama alanlarını tanır ve tanımlar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 16 | 1 | 16 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Ders içeriği hakkında bilgilendirme. Dil nedir? | Ders notları. |
| 2 | Dillerin doğuşu ile ilgili teoriler ve dillerin sınıflandırılması. | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s.29-41 |
| 3 | Dilbilim nedir? Dilbilimin temel kavramları | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 47-54, 121-144. |
| 4 | Dilbilimin dalları: Ses Bilgisi ve Morfoloji | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 330-336. |
| 5 | Dilbilimin dalları: Leksikoloji | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 334-336. |
| 6 | Dilbilimin dalları: Semantik | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 338-348. |
| 7 | Edimbilim | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 297-324. |
| 8 | Göstergebilim ve Dilbilim | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 421-437. |
| 9 | Psikolojik Dilbilim | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 376-381. |
| 10 | Ara sınav | . |
| 11 | Toplumsal Dilbilim | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 363-375. |
| 12 | Uygulamalı Dilbilim | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 386-389. |
| 13 | 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü | . |
| 14 | Dilbilim ve Çeviri | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 519-532. |
| 15 | Başlıca Dilbilim Okulları | Kıran, Zeynel; Kıran, Ayşe Eziler. (2018). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 201-215. |
| 16 | Genel değerlendirme | . |