İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Farklı yüzyıl ve dönemlere ait Osmanlı Türkçesi matbu metinlerini doğru okuyup anlayabilme ve günümüz Türkçesine aktarabilme becerisi kazanma.
Ders İçeriği
Bu dersin içeriğini, ilk aşamada daha ziyade Yeni Türk Edebiyatı (İlk örnekler Cumhuriyet döneminden olmak üzere Tanzimat ve sonrası) ikinci aşamada ise Eski Türk Edebiyatı kapsamında değerlendirilebilecek farklı yüzyıllara ilişkin (örneğin 15-19. yüzyıl ) matbu Osmanlı Türkçesi edebi manzum veya mensur metinlerin doğru okunması, bilinmeyen kelimelerinin önerilen sözlükler yardımıyla bulunması, bazılarının gramer özelliklerinin belirtilmesi ve metinlerin doğru anlaşılması çalışmaları içermektedir.
Zorunlu Kaynaklar
- Hayati Develi, Osmanlı Türkçesi Kılavuzu, I-II, Kesit Yayınları, İstanbul 2021.
- Fahir İz, Eski Türk Edebiyatında Nesir, Akçağ Yayınları, Ankara, 2018.
- Fahir İz, Eski Türk Edebiyatında Nazım I, Akçağ Yayınları, Ankara, 2019.
- Fahir İz, Eski Türk Edebiyatında Nazım II, Akçağ Yayınları, Ankara, 2018.
-Fatma Çelik, Osmanlı Türkçesine Giriş Metinler Kitabı, Fenomen Yayıncılık, Erzurum 2024.
- Şemsettin Sâmî, Kamûs-ı Türkî, Kapı Yayınları, İstanbul, 2009.
-Önerilen online sözlükler (Kubbealtı lugatı-lugatim.com vd.)
Kurallar
Sevgili öğrenciler,
Hepiniz hoş geldiniz.
Lütfen dersimize, dersin ana kaynak kitabıyla birlikte geliniz.
Dersimize %70 katılım zorunludur. Devamsız olan öğrenci dönem sonunda dersten kalır ve final sınavına giremez.
Derse geç kalmamaya ve dersten erken çıkmamaya (özel durumlar dışında) özen gösteriniz.
Lütfen dersime hazırlıklı ve görevlerinzii yapmış olarak geliniz. Bu çerçevede ders planına göre okunması gereken metinleri dersten önce bir kez okuyunuz ve bilinmeyen kelimelerini önerilen sözlükler yardımıyla bulunuz.
Yeni döneminizde başarılar dilerim.
Sevgilerimle...
Dersin Öğrenme Çıktıları
- 13. yy'dan 19. yy'a kadar çeşitli şiir ve nesir örneklerini matbu olarak okur ve anlar.
- 13. yy'dan 19.yy'a kadar şiir ve nesirde kullanılan yeni kelimeleri öğrenir ve anlar.
- 13. yy'dan 19.yy'a kadar şiir ve nesirde görülen dilbilgisi kurallarını sezer.
- 13. yy'dan 19. yy'a kadar çeşitli şiir ve nesir örnekleri aracılığıyla dönemin sanat anlayışına ve sosyal hayatına dair bilgiler edinir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 1 | 14 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 13 | 1 | 13 |
| Uygulama | 12 | 1 | 12 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin kaynakları ve işleniş tarzı ile ilgili bilgilendirme. Seyredilmesi yararlı olan bir kayıt: Prof. Dr. Mustafa İsen-Prof. Dr. Hayati Develi, Osmanlıca mı Osmanlı Türkçesi mi? https://www.youtube.com/watch?v=ixSoHMhgiIk Mehmet Akif Ersoy-İstiklal Marşı, Necip Fazıl Kısakürek-Anneciğim-Orhan Seyfi Orhon-Diyorlar, Reşat Nuri Güntekin-Çalıkuşu adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Dersin kaynak kitabı olan Prof. Dr. Hayati Develi’nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu’nun temel okuma, yazma, gramer vs. birinci sınıfta öğretilen bölümleri bir kez daha incelenip çalışılacak. Böylece birinci sınıfta öğretilenler hatırlanmaya veya pekiştirilmeye çalışılacak. Dersin haftalık planında yer verilen matbu okuma parçaları sınıfta sırasıyla ve birlikte okunup anlaşılmaya çalışılacak. Sorumlu olunan tüm metinlerdeki bilinmeyen kelimeler kaynakları belirtilen sözlüklerden bulunup yazılacak, seçilen bazı kelimelerin gramer özellikleri (örneğin kelimenin kökü, vezni vs.) hakkında bilgi verilecek. |
| 2 | Ziya Gökalp-Deli Dumrul, Ömer Seyfettin-Diyet, Faruk Nafiz Çamlıbel-Çoban Çeşmesi adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 3 | Mehmet Akif Ersoy-Hakkın Sesleri, Arif Nihat Asya-Fetih Marşı, Ahmet Muhip Dıranas-Fahriye Abla, Tevfik Fikret-Âveng-i Şuhûr, Nisan, Mayıs adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 4 | Namık Kemal-Şair Nedir, Ahmet Haşim-Kelimelerin Hayatı, Yahya Kemal-Mehlika Sultan, Necip Fazıl Kısakürek-Kaldırımlar I-II adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 5 | Rıza Tevfik-Divan, Ahmet Haşim-Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar, Orhan Seyfi Orhon-Peri Kızıyla Çoban Hikâyesi, Necip Fazıl Kısakürek-Sakarya Türküsü adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 6 | Ahmet Haşim-O Belde, Yollar, Orhan Seyfi Orhon-Nasrettin Hoca ile Leylek, Mustafa Kemal Atatürk-Nutuk, Cahit Sıtkı Tarancı-Otuz Beş Yaş Şiiri adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 7 | Namık Kemal-Cezmi’den, Ahmet Haşim-Sinema, Yahya Kemal Beyatlı-Süleymaniye’de Bayram Sabahı, Mehmet Akif Ersoy-Seyfi Baba adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 8 | ARA SINAV | ARA SINAV |
| 9 | Ziya Paşa-Şiir ve İnşâ, Tevfik Fikret-Mai Deniz, Halid Ziya-Mai ve Siyah’dan, Mithat Sadullah-Çalışmak Dâima Çalışmak adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 10 | Ziya Paşa-Terkîb-i bendden, Recaizade Mahmud Ekrem-Makber, Samipaşazâde Sezai-Pederimin mezarında, Abdülhak Hamid Tarhan-Tecellî yâhut Teselli adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 11 | Namık Kemal-İttihad-ı İslam, Cenap Şahabettin-Hac Yolunda, Cenap Şahabettin-Eyyâm-ı Şühedâya, Nâbizâde Nâzım- Anadolu Hisarında Mezarlık adlı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 12 | Kâtip Çelebi-Cihannümâ-Fatih Sultan Mehmed, Taşlıcalı Yahya-Şehzade Mustafa Mersiyesi, Nedim-Gazeller, Şeyh Galib-Şiir örnekleri başlıklı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 13 | Hayâlî, Hayretî, Fuzȗlî, Bâkî-Gazel/Şiir örnekleri başlıklı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 14 | Latifi-Ahmet Rȗmî, Şeyhî, Evliya Çelebi-Seyahatname’den Kasımpaşa semti, Nedim-İstanbul Kasidesi başlıklı matbu metinlerin işlenmesi. | Verilen metinlerin önceden okunması ve bilinmeyen kelimelerinin ilgili sözlüklerden bulunması. |
| 15 | DÖNEM SONU SINAVLARI. | GENEL TEKRAR. |
| 16 | DÖNEM SONU SINAVLARI. | GENEL TEKRAR. |