İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Tarih · Lisans
Dersin Amacı
Osmanlı tarih kaynakları içinde önemli yere sahip olan hanedan tarihi olan kronikleri eleştirel kaynak analizi ile bu eserleri derste okuyarak Osmanlı tarihçilerin eserlerinde kullandıkları anlatı üslubu, inşa tarzı, eserin yazılma nedeni, kullandığı dilin kültürü ve ruhu, yazarı kimliği ve hakkında bilinenler (sosyal statüsü, ait olduğu zümre ve kültür dünyası, menfaati ve tarafgirliği) gibi bazı noktalar incelenecektir. Uygulamalı bir ders niteliğinde olarak derste kronik ve bazı siyasetname eserlerini iç ve dış tenkit süzgecinden geçirerek bu eserler üzerinde analiz ve yorumlar geliştirelecektir.
Ders İçeriği
Tarih yazımında yorumlama ve kanıt sorunsalı anlayışı bağlamında, kaynakları belirleyip bir araya getirip, teknik incelemeden geçirdikten sonra eldeki belgelerin yorumlanması yani ham maddenin işlenmesi gerekmektedir. Kaynakların yorumlanması işleminde tarihçilerin belgelere ne tür sorular sordukları ve bu yaklaşımda kanıtlarını nasıl ve hangi açıdan ele aldıklarını derste eserler üzerinden inceleyeceğiz.
Osmanlı tarihçeleri olan kronikler, özellikle erken döneme dair olanlar çok az sayıda ve içerik bakımından yetersizdirler. Ancak yeni kaynaklar ortaya çıkmadığı sürece Osmanlı tarihi ne olursa olsun bu kroniklere dayanır. Burada yapılması gereken kaynakları sadece konuşturmakla yetinmeyip, yeni yaklaşımlar geliştirerek mevcut bu kaynakların tekrar okunmasıdır. Osmanlı tarihçilerinin eserlerine eleştirel sorular sorarak anlamlı cevaplar elde etmeye çalışılacaktır. Dolayısıyla yeni konulara açılarak evvelce gözden kaçan veriler ihtiva edip etmediklerine bakılarak sahada geliştirilen yeni anlatım biçimleri ve yeni yorumlar öğrencilere tanıtılacaktır.
Zorunlu Kaynaklar
Ahmedi'den Neşri'ye kadar Osmanlı kroniklerinin yayınlanmış tenkitli metinleri ve incelenen konuyla ilgili makaleler öğrencilerle paylaşılacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Osmanlı tarih yazımının temel kaynaklarından biri olan kronik türü eserlerinden seçme metinleri orijinal dilinde okumak
- Kroniklerle araştırma ve analiz yapma becerilerini - kaynak tenkidi becerisini geliştirmesi
- kaynak inceleme yöntemlerine dair bilgi ve beceri
- eleştirel söylem analizi modelini uygulama becerisi
- Osmanlı kroniklerine dair bilimsel literatüre hakimiyet kazanması ve bu bilgileri inceleme içinde kullanabilmek
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 13 | 3 | 39 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 13 | 2 | 26 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Aşıkpaşazade Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 2 | Aşıkpaşazade Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 3 | Neşri Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 4 | Neşri Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 5 | Anonim Osmanlı Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 6 | Anonim Osmanlı Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 7 | Oruç Beg Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 8 | Oruç Beg Tarihi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 9 | Kaynak metinlerini karşılaştırmalı incelemesi | ilgili bölümlerin okunup ve soruların cevaplanması |
| 10 | Kaynak metinlerini karşılaştırmalı incelemesi | konu odaklı ilgili bölümler ve sorular |
| 11 | Tursun Beg Tarihi | ilgili bölümlerin okunması |
| 12 | Sadeddin Tarihi - Tacüt-tevarih | ilgili bölümler ve mukayese |
| 13 | Peçevi Tarihi | ilgili bölümlerin okunması |
| 14 | Naima Tarihi | ilgili bölümlerin okunması |
| 15 | Gelibolulu Mustafa Ali - Nüshatüs-selatin | ilgili bölümler |
| 16 | Bedri-Dilşad - Muradname | ilgili bölümler |


