Ana içeriğe atla

TAR 301 - Toplumsal Tarih Araştırmaları

İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Tarih · Lisans

AKTS: 5 T+U+L: 3+0+0 Zorunlu
Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Ali DEMİREL
Öğretim Üyeleri: Dr. Öğr. Üyesi Ali DEMİREL

Dersin Amacı

Tarihsel sosyoloji alanını tanıtmak, toplumsal tarih alanının içeriği ve kapsamın ile ilgili bilgi vermek, ayrıca Türk toplumunun yapısını teorik, tarihsel, siyasi, iktisadi, kültürel ve dinî gibi çeşitli açılardan ele alarak bu alandaki literatürü eleştirel bir analize tabi tutmaktır.

Ders İçeriği

Derste Türk toplumunun yapısı çeşitli açılardan ele alınacaktır. Öncelikle toplumsal yapı kuramları tanıtılacak, kısaca Türk toplumunun tarihsel boyutu incelenecektir. Daha sonra Türk toplumunun siyaset, iktisat, din, etnisite ve mekânsal dağılım gibi açılardan tanınmasına yönelik okuma ve tartışmalar yapılacaktır. Son olarak demografik dağılım ve göç, istatistik veriler, isim koyma davranışları, günlük hayat taktikleri, kadın-erkek ilişki ve rolleri, memleket ilişkileri, trafik, spor, hukuk, dizi tercihleri gibi çeşitli kültürel alanlardan hareketle Türk toplum yapısının nasıl tanınabileceğine dair karşılaştırmalı analizlere yer verilecektir.

Zorunlu Kaynaklar

  • Başak, S. (2016). Türkiye’de Sosyolojide Yapı Araştırmaları. İçinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de Toplumsal Değişim (3. baskı, s. 37- 66). Ankara: Nobel.
  • Tabakoğlu, A. (2016). "Osmanlı İçtimai Yapısının Ana Hatları". M. Zencirkıran (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı içinde (s. 19- 40) (5. baskı). Dora Yayınları.

  • Said Halim Paşa. (2017). Buhranlarımız ve Son Eserleri (13. baskı). İstanbul: İz Yayıncılık içinde "Meşrutiyet" bölümünden seçme, "Meşrutiyet Anayasası Sosyal Yapımıza Uygun Değildir" (s. 14- 30).

  • Mardin, Ş. (2016). Türkiye’de Toplum ve Siyaset Makaleler 1 (22. baskı). İletişim Yayınları. İçinde “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez- Çevre İlişkileri” (s. 30 - 66).

  • Küçükömer, İ., Batılaşma- Düzenin Yabancılaşması (1. baskı). Bağlam Yayıncılık İçinde “Türkiye Batılaşamaz!” (S. 13- 28).

  • Muhsine Helimoğlu Yavuz, Biyografik Romanlardan Hareketle ‘Kişisel Tarih Toplumsal Tarih midir’ Sorunsalı Üzerine Bir İnceleme”, Folklor/Edebiyat, C.18, S.69, 2012-1, s.263-276

  • Buğra, A. (2015). Devlet ve İşadamları. (F. Adaman, Çev.) (9. baskı). İletişim Yayınları içinde “Türk İş adamlarının Toplumsal Kökenleri” (83-104).

  • Akşit, B., Şentürk, R., Küçükkural, Ö., & Cengiz, K. (2012). Türkiye’de Dindarlık Sosyal Gerilimler Ekseninde İnanç ve Yaşam Biçimleri (1. baskı). İletişim Yayınları içinde "Denizli" (s.156- 202).

  • Yaman, Ö. M. (2016). Apaçi Gençlik: Gençlerin Toplumsal Davranış ve Yönelimleri: İstanbul’da “Apaçi” Altkültür Grupları Üzerine Nitel Bir Araştırma (1. baskı). Bir Yayıncılık içinde "3.2.1 Akran İlişkileri" (s. 186- 202).

  • Abadan Unat, N. (2017). Türk Dış Göçünün Aşamaları: 1950’li Yıllardan 2000’li Yıllara. İçinde A. Kaya & B. Şahin (Ed.), Kökler ve Yollar: Türkiye’de Göç Süreçleri (3. baskı). İstanbul Bilgi Üniversitesi, (s. 3- 18).

  • Şevki, M. A. (1968). Osmanlı tarihinin sosyal bilimle açıklanması ve öteki makaleleri. (M. Sencer, Ed.). İstanbul: Elif içinde “Ülkeyi Tanıma Yolu: Monografik İncelemelere Doğru” [1931] (s. 137-151).

  • Kıray, M. B. (2000). Ereğli / Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası (3. baskı). Bağlam Yayıncılık içinde “Giriş: Problem” (s. 11-18) ve “Özet ve Sonuçlar” (s. 213-219)

  • Erder, S. (2013). İstanbul’a Bir Kent Kondu: Ümraniye (5. baskı). İletişim Yayınları İçinde “Göçün Canlandırdığı İlişkiler: Köken” (s. 225 -252).

  • Akarçay, E., & Suğur, N. (2015). Dışarıda Yemek: Eskişehir’de Yeni Orta Sınıfın Fast-Food Yeme-İçme Örüntüleri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(1), 1–29.

 

Kurallar

Derse devam zorunluluğu vardır. 

Dersin Öğrenme Çıktıları

  1. Sosyal tarihçiliğin temel kavramlarını ve yeni yaklaşımlarını öğrenecek.
  2. Toplumsal değişim-dönüşüm süreçlerindeki temel dinamikleri kavrayabilecek.
  3. Tarihi kaynakların sosyal tarih çalışmalarında nasıl kullanılacağını değerlendireceklerdir.

Temel Alan Dağılımı

(22) Beşeri Bilimler%100

Öğretim Yöntem ve Teknikleri

AnlatımTartışmaBenzetimBeyin FırtınasıÖrnek OlayBireysel ÇalışmaProblem ÇözmeProje Temelli Öğrenme (Saha çalışması dâhil)

Ölçme ve Değerlendirme

ÖdevProje / TasarımSınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)

AKTS / İş Yükü

EtkinlikSayıSüre (saat)Toplam İş Yükü
Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil)000
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi000
Ara Sınav000
Kısa Sınav000
Ödev000
Uygulama000
Final000

Ders Akışı

HaftaKonuÖn Hazırlık
1Derse giriş ve izlencenin tanıtılmasıBaşak, S. (2016). Türkiye’de Sosyolojide Yapı Araştırmaları. İçinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de Toplumsal Değişim (3. baskı, s. 37- 66). Ankara: Nobel.
2Teorik ÇerçeveBaşak, S. (2016). Türkiye’de Sosyolojide Yapı Araştırmaları. İçinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de Toplumsal Değişim (3. baskı, s. 37- 66). Ankara: Nobel.
3Teorik ÇerçeveKalaycıoğlu, S. (2016). "Toplumsal Yapı: Toplumsal Kurumlar, Gruplar ve Toplumsal Değişme". M. Zencirkıran (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı içinde (s.3 - 18) (5. baskı). Dora Yayınları.
4Tarihsel Açıdan Türk Toplumu I: Osmanlı Toplum YapısıTabakoğlu, A. (2016). "Osmanlı İçtimai Yapısının Ana Hatları". M. Zencirkıran (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı içinde (s. 19- 40) (5. baskı). Dora Yayınları.
5Tarihsel Açıdan Türk Toplumu II: Türk ModernleşmesiSaid Halim Paşa. (2017). Buhranlarımız ve Son Eserleri (13. baskı). İstanbul: İz Yayıncılık içinde "Meşrutiyet" bölümünden seçme, "Meşrutiyet Anayasası Sosyal Yapımıza Uygun Değildir" (s. 14- 30).
6Siyasi Açıdan Türk Toplumu Merkez - Çevre İlişkileriMardin, Ş. (2016). Türkiye’de Toplum ve Siyaset Makaleler 1 (22. baskı). İletişim Yayınları. İçinde “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez- Çevre İlişkileri” (s. 30 - 66). Küçükömer, İ., Batılaşma- Düzenin Yabancılaşması (1. baskı). Bağlam Yayıncılık İçinde “Türkiye Batılaşamaz!” (S. 13- 28). Muhsine Helimoğlu Yavuz, Biyografik Romanlardan Hareketle ‘Kişisel Tarih Toplumsal Tarih midir’ Sorunsalı Üzerine Bir İnceleme”, Folklor/Edebiyat, C.18, S.69, 2012-1, s.263-276
7Ara SınavMid-Term
8İktisadi Açıdan Türk ToplumuBuğra, A. (2015). Devlet ve İşadamları. (F. Adaman, Çev.) (9. baskı). İletişim Yayınları içinde “Türk İş adamlarının Toplumsal Kökenleri” (83-104).
9Din Açısından Türk ToplumuAkşit, B., Şentürk, R., Küçükkural, Ö., & Cengiz, K. (2012). Türkiye’de Dindarlık Sosyal Gerilimler Ekseninde İnanç ve Yaşam Biçimleri (1. baskı). İletişim Yayınları içinde "Denizli" (s.156- 202).
10Nüfus ve Dış Göç Açısından Türk ToplumuYaman, Ö. M. (2016). Apaçi Gençlik: Gençlerin Toplumsal Davranış ve Yönelimleri: İstanbul’da “Apaçi” Altkültür Grupları Üzerine Nitel Bir Araştırma (1. baskı). Bir Yayıncılık içinde "3.2.1 Akran İlişkileri" (s. 186- 202). Abadan Unat, N. (2017). Türk Dış Göçünün Aşamaları: 1950’li Yıllardan 2000’li Yıllara. İçinde A. Kaya & B. Şahin (Ed.), Kökler ve Yollar: Türkiye’de Göç Süreçleri (3. baskı). İstanbul Bilgi Üniversitesi, (s. 3- 18).
11Mekansal Dağılım Açısından Türk Toplumu: Köy ve Kasaba TecrübeleriŞevki, M. A. (1968). Osmanlı tarihinin sosyal bilimle açıklanması ve öteki makaleleri. (M. Sencer, Ed.). İstanbul: Elif içinde “Ülkeyi Tanıma Yolu: Monografik İncelemelere Doğru” [1931] (s. 137-151). Kıray, M. B. (2000). Ereğli / Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası (3. baskı). Bağlam Yayıncılık içinde “Giriş: Problem” (s. 11-18) ve “Özet ve Sonuçlar” (s. 213-219)
12Mekansal Dağılım Açısından Türk Toplumu: İç Göç ve Kent TecrübesiErder, S. (2013). İstanbul’a Bir Kent Kondu: Ümraniye (5. baskı). İletişim Yayınları İçinde “Göçün Canlandırdığı İlişkiler: Köken” (s. 225 -252).
13Çeşitli Kültürel Boyutlarıyla Türk ToplumuAkarçay, E., & Suğur, N. (2015). Dışarıda Yemek: Eskişehir’de Yeni Orta Sınıfın Fast-Food Yeme-İçme Örüntüleri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(1), 1–29.
14Dersin değerlendirilmesiDersin değerlendirilmesi
15Final SınavıFinal Sınavı