İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Tarih · Lisans
Dersin Amacı
Tarihsel sosyoloji alanını tanıtmak, toplumsal tarih alanının içeriği ve kapsamın ile ilgili bilgi vermek, ayrıca Türk toplumunun yapısını teorik, tarihsel, siyasi, iktisadi, kültürel ve dinî gibi çeşitli açılardan ele alarak bu alandaki literatürü eleştirel bir analize tabi tutmaktır.
Ders İçeriği
Derste Türk toplumunun yapısı çeşitli açılardan ele alınacaktır. Öncelikle toplumsal yapı kuramları tanıtılacak, kısaca Türk toplumunun tarihsel boyutu incelenecektir. Daha sonra Türk toplumunun siyaset, iktisat, din, etnisite ve mekânsal dağılım gibi açılardan tanınmasına yönelik okuma ve tartışmalar yapılacaktır. Son olarak demografik dağılım ve göç, istatistik veriler, isim koyma davranışları, günlük hayat taktikleri, kadın-erkek ilişki ve rolleri, memleket ilişkileri, trafik, spor, hukuk, dizi tercihleri gibi çeşitli kültürel alanlardan hareketle Türk toplum yapısının nasıl tanınabileceğine dair karşılaştırmalı analizlere yer verilecektir.
Zorunlu Kaynaklar
- Başak, S. (2016). Türkiye’de Sosyolojide Yapı Araştırmaları. İçinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de Toplumsal Değişim (3. baskı, s. 37- 66). Ankara: Nobel.
Tabakoğlu, A. (2016). "Osmanlı İçtimai Yapısının Ana Hatları". M. Zencirkıran (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı içinde (s. 19- 40) (5. baskı). Dora Yayınları.
Said Halim Paşa. (2017). Buhranlarımız ve Son Eserleri (13. baskı). İstanbul: İz Yayıncılık içinde "Meşrutiyet" bölümünden seçme, "Meşrutiyet Anayasası Sosyal Yapımıza Uygun Değildir" (s. 14- 30).
Mardin, Ş. (2016). Türkiye’de Toplum ve Siyaset Makaleler 1 (22. baskı). İletişim Yayınları. İçinde “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez- Çevre İlişkileri” (s. 30 - 66).
Küçükömer, İ., Batılaşma- Düzenin Yabancılaşması (1. baskı). Bağlam Yayıncılık İçinde “Türkiye Batılaşamaz!” (S. 13- 28).
Muhsine Helimoğlu Yavuz, Biyografik Romanlardan Hareketle ‘Kişisel Tarih Toplumsal Tarih midir’ Sorunsalı Üzerine Bir İnceleme”, Folklor/Edebiyat, C.18, S.69, 2012-1, s.263-276
Buğra, A. (2015). Devlet ve İşadamları. (F. Adaman, Çev.) (9. baskı). İletişim Yayınları içinde “Türk İş adamlarının Toplumsal Kökenleri” (83-104).
Akşit, B., Şentürk, R., Küçükkural, Ö., & Cengiz, K. (2012). Türkiye’de Dindarlık Sosyal Gerilimler Ekseninde İnanç ve Yaşam Biçimleri (1. baskı). İletişim Yayınları içinde "Denizli" (s.156- 202).
Yaman, Ö. M. (2016). Apaçi Gençlik: Gençlerin Toplumsal Davranış ve Yönelimleri: İstanbul’da “Apaçi” Altkültür Grupları Üzerine Nitel Bir Araştırma (1. baskı). Bir Yayıncılık içinde "3.2.1 Akran İlişkileri" (s. 186- 202).
Abadan Unat, N. (2017). Türk Dış Göçünün Aşamaları: 1950’li Yıllardan 2000’li Yıllara. İçinde A. Kaya & B. Şahin (Ed.), Kökler ve Yollar: Türkiye’de Göç Süreçleri (3. baskı). İstanbul Bilgi Üniversitesi, (s. 3- 18).
Şevki, M. A. (1968). Osmanlı tarihinin sosyal bilimle açıklanması ve öteki makaleleri. (M. Sencer, Ed.). İstanbul: Elif içinde “Ülkeyi Tanıma Yolu: Monografik İncelemelere Doğru” [1931] (s. 137-151).
Kıray, M. B. (2000). Ereğli / Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası (3. baskı). Bağlam Yayıncılık içinde “Giriş: Problem” (s. 11-18) ve “Özet ve Sonuçlar” (s. 213-219)
Erder, S. (2013). İstanbul’a Bir Kent Kondu: Ümraniye (5. baskı). İletişim Yayınları İçinde “Göçün Canlandırdığı İlişkiler: Köken” (s. 225 -252).
Akarçay, E., & Suğur, N. (2015). Dışarıda Yemek: Eskişehir’de Yeni Orta Sınıfın Fast-Food Yeme-İçme Örüntüleri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(1), 1–29.
Kurallar
Derse devam zorunluluğu vardır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Sosyal tarihçiliğin temel kavramlarını ve yeni yaklaşımlarını öğrenecek.
- Toplumsal değişim-dönüşüm süreçlerindeki temel dinamikleri kavrayabilecek.
- Tarihi kaynakların sosyal tarih çalışmalarında nasıl kullanılacağını değerlendireceklerdir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse giriş ve izlencenin tanıtılması | Başak, S. (2016). Türkiye’de Sosyolojide Yapı Araştırmaları. İçinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de Toplumsal Değişim (3. baskı, s. 37- 66). Ankara: Nobel. |
| 2 | Teorik Çerçeve | Başak, S. (2016). Türkiye’de Sosyolojide Yapı Araştırmaları. İçinde L. Sunar (Ed.), Türkiye’de Toplumsal Değişim (3. baskı, s. 37- 66). Ankara: Nobel. |
| 3 | Teorik Çerçeve | Kalaycıoğlu, S. (2016). "Toplumsal Yapı: Toplumsal Kurumlar, Gruplar ve Toplumsal Değişme". M. Zencirkıran (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı içinde (s.3 - 18) (5. baskı). Dora Yayınları. |
| 4 | Tarihsel Açıdan Türk Toplumu I: Osmanlı Toplum Yapısı | Tabakoğlu, A. (2016). "Osmanlı İçtimai Yapısının Ana Hatları". M. Zencirkıran (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı içinde (s. 19- 40) (5. baskı). Dora Yayınları. |
| 5 | Tarihsel Açıdan Türk Toplumu II: Türk Modernleşmesi | Said Halim Paşa. (2017). Buhranlarımız ve Son Eserleri (13. baskı). İstanbul: İz Yayıncılık içinde "Meşrutiyet" bölümünden seçme, "Meşrutiyet Anayasası Sosyal Yapımıza Uygun Değildir" (s. 14- 30). |
| 6 | Siyasi Açıdan Türk Toplumu Merkez - Çevre İlişkileri | Mardin, Ş. (2016). Türkiye’de Toplum ve Siyaset Makaleler 1 (22. baskı). İletişim Yayınları. İçinde “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez- Çevre İlişkileri” (s. 30 - 66). Küçükömer, İ., Batılaşma- Düzenin Yabancılaşması (1. baskı). Bağlam Yayıncılık İçinde “Türkiye Batılaşamaz!” (S. 13- 28). Muhsine Helimoğlu Yavuz, Biyografik Romanlardan Hareketle ‘Kişisel Tarih Toplumsal Tarih midir’ Sorunsalı Üzerine Bir İnceleme”, Folklor/Edebiyat, C.18, S.69, 2012-1, s.263-276 |
| 7 | Ara Sınav | Mid-Term |
| 8 | İktisadi Açıdan Türk Toplumu | Buğra, A. (2015). Devlet ve İşadamları. (F. Adaman, Çev.) (9. baskı). İletişim Yayınları içinde “Türk İş adamlarının Toplumsal Kökenleri” (83-104). |
| 9 | Din Açısından Türk Toplumu | Akşit, B., Şentürk, R., Küçükkural, Ö., & Cengiz, K. (2012). Türkiye’de Dindarlık Sosyal Gerilimler Ekseninde İnanç ve Yaşam Biçimleri (1. baskı). İletişim Yayınları içinde "Denizli" (s.156- 202). |
| 10 | Nüfus ve Dış Göç Açısından Türk Toplumu | Yaman, Ö. M. (2016). Apaçi Gençlik: Gençlerin Toplumsal Davranış ve Yönelimleri: İstanbul’da “Apaçi” Altkültür Grupları Üzerine Nitel Bir Araştırma (1. baskı). Bir Yayıncılık içinde "3.2.1 Akran İlişkileri" (s. 186- 202). Abadan Unat, N. (2017). Türk Dış Göçünün Aşamaları: 1950’li Yıllardan 2000’li Yıllara. İçinde A. Kaya & B. Şahin (Ed.), Kökler ve Yollar: Türkiye’de Göç Süreçleri (3. baskı). İstanbul Bilgi Üniversitesi, (s. 3- 18). |
| 11 | Mekansal Dağılım Açısından Türk Toplumu: Köy ve Kasaba Tecrübeleri | Şevki, M. A. (1968). Osmanlı tarihinin sosyal bilimle açıklanması ve öteki makaleleri. (M. Sencer, Ed.). İstanbul: Elif içinde “Ülkeyi Tanıma Yolu: Monografik İncelemelere Doğru” [1931] (s. 137-151). Kıray, M. B. (2000). Ereğli / Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası (3. baskı). Bağlam Yayıncılık içinde “Giriş: Problem” (s. 11-18) ve “Özet ve Sonuçlar” (s. 213-219) |
| 12 | Mekansal Dağılım Açısından Türk Toplumu: İç Göç ve Kent Tecrübesi | Erder, S. (2013). İstanbul’a Bir Kent Kondu: Ümraniye (5. baskı). İletişim Yayınları İçinde “Göçün Canlandırdığı İlişkiler: Köken” (s. 225 -252). |
| 13 | Çeşitli Kültürel Boyutlarıyla Türk Toplumu | Akarçay, E., & Suğur, N. (2015). Dışarıda Yemek: Eskişehir’de Yeni Orta Sınıfın Fast-Food Yeme-İçme Örüntüleri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(1), 1–29. |
| 14 | Dersin değerlendirilmesi | Dersin değerlendirilmesi |
| 15 | Final Sınavı | Final Sınavı |


