TAR 107 - Tarih Metodolojisi

Bu ders tarih araştırma tekniklerinin mütemadiyen sıralı aşamalarını tanıtmaya yönelik genel bir giriş niteliğindedir. Uygulamalı yönüyle bu ders ayrıca üniversiteye yeni başlayan Tarih Bölümü öğrencilerine akademik ödev ve metin yazmak için nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini öğretmeyi hedeflemektedir. Teorik yaklaşımıyla ise, araştırmacı ve öğrenci olarak karşılaştığımız muazzam bilgi ve kaynak zenginliğini ele almaya yardımcı olacak eleştirel bir yaklaşımı sunmaktadır. Bu yaklaşım ve farkındalık sayesinde öğrenci, mevcut bilgi ve kaynakların geçmişe ışık tutmasına yardımcı olacak yöntemi daha yakından tanımış olacaktır. Dolayısıyla bu ders, kapsamlı ve saygıdeğer bir geleneğe sahip olan tarihsel tenkit yöntemini öğrenciye tanıtmayı amaçlamaktadır.

Dersin ilk haftalarında işlenecek ana konu şudur: akademik ödev nasıl yazılır? Akademik bir metin yazarken hangi kıstaslara uyulması gerekir? Atıf, alıntı, referans, dipnot ve kaynakça gibi unsurlar nedir ve akademik yazı içinde nasıl kullanılır? Bunlar uygulamaya yönelik olarak, öğrencinin akademik yazım becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Sonraki haftalarda ele alınacak teorik konular şunlardır: kaynak nedir? Bir kaynağın güvenilirliği nasıl test edilebilir? Kaynak tenkidinde hangi yöntemler kullanılır? Birbirleriyle çelişen tanık ifadeleri ve kaynaklar nasıl ele alınmalıdır? Tarih araştırmalarında kullanılan yöntemler nelerdir? Kaynakları nasıl ve nerelerden elde edebiliriz? Kaynaklar eleştirel olarak nasıl ele alınmalı? Özellikle, kaynaklar kendi aralarında çelişkili bilgi ve ifadeler içeriyorsa bunlara nasıl yaklaşılmalı? Bir başka deyişle, aynı olgu ve olaylar hakkında farklı ifadeler içeren bilgi kaynaklarını nasıl birbiri ile yüzleştirmeli/mukayese etmeliyiz ki, nihai olarak güvenirliğe mümkün olduğunca yaklaşabilen olay ve olguları yorumlayabilir ve tespit edebildiğimiz kadarı ile bu olay ve olguların gerçekleşmesine sebep olan nedenlerini ortaya çıkartabiliriz.

Dolayısıyla bu derste, yüzyıllar boyunca farklı toplumların ve tarihçilerin geçmişi nasıl inşa ettiği ve algıladığını gözden geçireceğiz: tarih özerk bir bilim alanı olarak nasıl bir gelişme geçirdi? İdeolojik, siyasi görüşler ve felsefi akımlar geçmişin inşasında nasıl etkili oldular?

Bütün bu teorik konular somut uygulamalar ile derste örneklendirilecektir. Kapsamlı ve saygıdeğer bir geleneğe sahip olan tarihsel tenkit yöntemi, sadece tarih öğrencileri için değil, genel olarak sosyal bilimlerin birçok alanındaki öğrenciler için de yararlı olacak niteliktedir.

Ders kitabı:

Ahmet Şimşek (ed.), Tarih için Metodoloji (İstanbul, 2018).

Georg Iggers, Yirminci Yüzyılda Tarih Yazımı. Bilimsel Nesnellikten Postmodernizme (İstanbul, 2016).

Uygulamalı örnekler, makale ve materyaller ders sonrasında öğrenciyle sistem üzerinden paylaşılmaktadır.

Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Tarih Felsefesi

Önerilen ek okumalar:

Martha C. Howell & Walter Prevenier, From Reliable Sources. An Introduction to Historical Methods (Cornell Un. Press, 2001).

Marc Bloch, Tarih Savunusu veya Tarihçilik Mesleği (İstanbul, 2018).

• Ara sınav yerine ödev: 40%
• Derse devam: 10%
• Final sınavı: 50%

Üniversitenin kurumsal kuralı gereği derse %70 devam zorunluluğu bulunmaktadır. Derslere zamanında katılmak önemlidir.

Başkalarının çalışmalarını (örneğin sınav cevaplarını ya da ödevini kopyalayarak) kendi çalışmanızmış gibi sunmanıza intihal denir. İntihal ve kopya hangi şekilde olursa olsun, maruz görülmeyecek ve doğrudan üniversitenin ilgili kanalları ile muhatap olunacaktır. Eğer kopya çekmeye teşebbüs eder ya da bir ödevi intihal yaparsanız, “0” alacak ve dersten “FF” ile kalacaksınız. Dahası bu durum üniversite yönetimine bildirilecek; uzaklaştırma, ihraç gibi istenmeyen durumların oluşmasına sebebiyet verebilecektir.