İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Psikoloji · Lisans
Dersin Amacı
Bu ders öğrencilere travma, travmanın psikolojik ve biyolojik etkileri ve travma ile ilişkili bozuklukların teşhis ve tedavisinde kullanılan çeşitli yöntemler hakkında kapsamlı bir anlayış kazandırmayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, travmayı gelişimsel, adli ve nörobiyolojik olmak üzere farklı perspektiflerden inceleyerek, travmanın bireyleri yaşamın farklı aşamalarında ve çeşitli popülasyonlarda nasıl etkilediğini keşfedeceklerdir. Bu derste ayrıca travmaya duyarlı bakım, etik hususlar ve iyileşmede dayanıklılık ve destek sistemlerinin önemi vurgulanmaktadır.
Ders İçeriği
Ders, stres ve travmaya giriş, travmanın tarihi ve türleri ve travmanın ana kategorileri ile başlayan geniş bir konu yelpazesini kapsamaktadır. TSSB ve diğer bozukluklar gibi travmayla ilişkili tanıların yanı sıra travmanın beyin, kişilik ve ruh sağlığı üzerindeki etkisi hakkında derinlemesine tartışmalar içerir. Öğrenciler dayanıklılık, travma sonrası büyüme ve psikometrik değerlendirmelerin ve tedavi yaklaşımlarının rolünü keşfedeceklerdir. Travma psikolojisinde yaşam boyu travma, etik zorluklar ve adli uygulamalara özel önem verilmektedir.
Zorunlu Kaynaklar
Erdur Baker, Ö., Aksöz-Efe, I., & Doğan, T. (2024). Travma Psikolojisi. Pegem.
Önerilen Kaynaklar
Van der Kolk, B. A. (2023). Beden Kayıt Tutar: Travmanın iyileşmesinde beyin, zihin ve beden. Nobel Yaşam.
Herman, J. (2015). Travma ve İyileşme, Şiddetin Sonuçları Ev İçi İstismardan Siyasi Teröre (3. Basım). T. Tosun, Çev.). İstanbul: Literatür yayınevi.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Travma iyileşmesinde dayanıklılık ve travma sonrası büyümenin rolünü tartışabilir.
- Stres, travma ve travma ile ilişkili bozuklukları tanımlar ve birbirinden ayırır.
- Kültürel ve gelişimsel etkiler de dahil olmak üzere travma için risk faktörlerini ve koruyucu faktörleri tanımlar ve açıklar.
- Travmanın beyin ve davranış üzerindeki psikolojik ve biyolojik etkilerini analiz edebilir.
- Vaka çalışmaları ve psikometrik değerlendirmelere dayanarak TSSB, depresyon ve disosiyasyon gibi travma ile ilişkili bozuklukların tanısını anlayabilir.
- Travmaya yönelik farklı tedavi yaklaşımlarını, travmaya duyarlı bakım ve etik hususlar da dahil olmak üzere eleştirel olarak değerlendirir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 4 | 64 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Stres Reaksiyonu ve Travmatik Yaşantı | Travma Psikolojisi Bölüm 1 |
| 2 | Stres ve Travma, Travma Türleri, Travmanın Tarihçesi | Travma ve İyileşme Bölüm 1 |
| 3 | Ana Travma Kategorileri, Çocukluk Çağı Travmaları, Risk Faktörleri | Travma ve İyileşme Bölüm 5 Travma Psikolojisi Bölüm 4 ve 7 |
| 4 | Travma ile İlişkili Psikopatoloji Tanısı: TSSB | Travma Psikolojisi Bölüm 2; Travma ve İyileşme Bölüm 2 ve 6 |
| 5 | Travma ile İlişkili Psikopatoloji Tanısı: Diğer Tanılar | Travma ve İyileşme Bölüm 2 ve 6 |
| 6 | Travmanın Etkileri: Depresyon, Yas, Madde Kullanım Bozukluğu | Travma Psikolojisi Bölüm 6; Beden Kayıt Tutar Bölüm 11 ve 12 |
| 7 | Travmanın Nörobiyolojisi | Beden Kayıt Tutar Bölüm 3,4,5 ve 6 |
| 8 | Ara Sınav Haftası | Ders Slaytları |
| 9 | Travma ve Dissosiyasyon | Travma ve İyileşme Bölüm 3 |
| 10 | Travma Deneyimlerinin Gelişim Üzerindeki Etkisi | Beden Kayıt Tutar Bölüm 7,8,9 ve 10 |
| 11 | Travma Sonrası Psikolojik İlk Yardım ve Görüşme | Demircioğlu ve ark. (2019) |
| 12 | Dayanıklılık ve Travma Sonrası Büyüme | APA Handbook of Trauma Psychology Cilt 1 Bölüm 22 |
| 13 | Travmanın Psikometrik Değerlendirmesi | APA Handbook of Trauma Psychology Cilt 2 Bölüm 3 |
| 14 | Travma Üzerine Tedavi Yaklaşımları I: Temeller | Travma Psikolojisi Bölüm 14, 15, 16 ve 17 |
| 15 | Travma Üzerine Tedavi Yaklaşımları II: Farklı Terapi Yaklaşımları | Travma Psikolojisi Bölüm 14, 15, 16 ve 17 |
| 16 | Final Sınavı Haftası | Ders Slaytları |