İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Psikoloji · Lisans
Dersin Amacı
Bu ders, öğrencilere çocuk istismarı ve ihmali olgusunu teorik ve uygulamalı boyutlarıyla tanıtarak bu karmaşık konuda temel bir yetkinlik kazandırmayı amaçlamaktadır. Dersin sonunda öğrencilerin; istismar ve ihmalin tanımlarını, türlerini, nedenlerini ve sonuçlarını kapsamlı bir şekilde anlamaları, travmanın gelişimsel etkilerini analiz edebilmeleri, risk ve koruyucu faktörleri ayırt edebilmeleri ve istismara uğramış bir çocukla çalışmanın temel ilkeleri, değerlendirme yöntemleri ve müdahale yaklaşımları hakkında bilgi sahibi olmaları hedeflenmektedir.
Ders İçeriği
Ders, çocuk istismarı ve ihmaline ilişkin temel kavramların ve tanımların incelenmesiyle başlayacaktır. Stres ve travma olgularına tarihsel bir bakış açısı sunulduktan sonra, istismar ve ihmale zemin hazırlayan bireysel, ailesel ve toplumsal risk faktörleri ile çocukları bu olumsuz deneyimlerden koruyan faktörler ele alınacaktır. Travmatik yaşantıların çocuğun bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimi üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde işlenecek; fiziksel, duygusal ve cinsel istismar ile ihmalin farklı türleri ve belirtileri üzerinde durulacaktır. Dersin ilerleyen haftalarında, travmatik deneyimler karşısında gözlemlenebilen direnç, psikolojik dayanıklılık ve travma sonrası büyüme gibi pozitif uyum süreçleri tartışılacaktır. Çocuk istismarı ve ihmaliyle ilişkili psikopatolojiler, vakaları değerlendirmede kullanılan ölçüm yöntemleri ve istismara uğramış çocuklarla etkili görüşme yapma teknikleri aktarılacaktır. Ders, istismar ve ihmal mağduru çocuklara yönelik kanıta dayalı temel tedavi ve müdahale yaklaşımlarının incelenmesiyle tamamlanacaktır.
Zorunlu Kaynaklar
Van der Kolk, B. A. (2018). Beden Kayıt Tutar: Travmanın iyileşmesinde beyin, zihin ve beden. Ankara: Nobel yaşam yayıncılık.
Webb, J., Musello, C. (2018). Çocuklukta İhmalin İzi: Boşluk Hissi. Sola Unitas Academy.
Webb, J. (2018). Çocuklukta İhmalin İzi: Çözümler. Sola Unitas Academy.
Önerilen Kaynaklar
Polat, O. (2007) Çocuk İstismarı 1: Tanımlar. Seçkin Yayıncılık
Polat, O. (2007) Çocuk İstismarı 2: Önleme ve Rehabilitasyon. Seçkin Yayıncılık
Aktan. Z. D. (2021) ÇOCUKLUK ÇAĞI TRAVMASININ YANSIMALARI Tüm Renklerini Kaybetmiş Gökkuşağı Hikâyeleri. Nobel Akademik Yayıncılık, Gözden Geçirilmiş 2. Basım.
Satan, A., Çağlar, E. E., Kurtça, T. T. (2021) ÇOCUK İSTİSMARINI ANLAMAK Tanı - Yöntem ve Uygulama. Nobel Akademik Yayıncılık, 3. Basım
Aydın, H., Eken, M. (2021) Çocuk İstismarı, Multidisipliner Yaklaşım. Nobel Akademik Yayıncılık, 1. Basım
Açıklamalar
Sınavlar vize (%40) ve final (%60) şeklinde yapılacaktır. Sorular açık uçlu, çoktan seçmeli, boşluk doldurma ve doğru/yanlış belirleme gibi farklı şekillerde planlanacaktır.
Kurallar
Derslere katılım zorunludur ve en az %70 olmalıdır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Öğrenci, çocuk istismarı ve ihmalinin temel kavramlarını, türlerini ve tanımlarını açıklayabilir.
- Öğrenci, çocuk istismarı ve ihmaline yol açan risk faktörleri ile koruyucu faktörleri analiz edebilir.
- Öğrenci, travmatik deneyimlerin çocuğun gelişimi üzerindeki kısa ve uzun vadeli etkilerini değerlendirebilir.
- Öğrenci, travma karşısında direnç, dayanıklılık ve travma sonrası büyüme gibi kavramları tanımlayabilir.
- Öğrenci, istismar ve ihmal ile ilişkili temel psikopatolojileri tanıyabilir.
- Öğrenci, istismar ve ihmal vakalarını değerlendirmede kullanılan temel yöntemleri ve araçları listeleyebilir.
- Öğrenci, istismar ve ihmal vakalarını değerlendirmede kullanılan temel yöntemleri ve araçları listeleyebilir.
- Öğrenci, istismara uğramış ve ihmal edilmiş çocuklarla görüşme yaparken kullanılması gereken temel ilkeleri ve teknikleri uygulayabilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 6 | 84 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş ve Bilgilendirme | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 2 | Çocuk İstismarı ve İhmali ile çocuğun sömürüsünün türleri ve tanımlamaları | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 3 | Fiziksel İstismar | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 4 | Cinsel İstismar | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 5 | Duygusal İstismar ve İhmal | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 6 | Çocuk İstismarı ve İhmalinin Gelişim Dönemlerine Özgü Belirtileri | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 7 | Risk Faktörleri ve Korunma | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | İstismar ve İhmalin Değerlendirilmesi | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 10 | Değerlendirme ve Girişimler | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 11 | İstismar Olgularında Görüşme | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 12 | film izleme ve analiz | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 13 | Çocuk Haklarının Korunması ve Hukuki Boyut | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 14 | Vaka Örnekleri ve Raporlama | Kampüs materyal paylaşım sisteminden ilgili haftaya dair paylaşılan sunumun ve internet kaynaklarının gözden geçirilmesi, ders notlarının edinilmesi ve önerilen ders kaynaklarının ilgili bölümlerinin çalışılması |
| 15 | Final Sınavı | Final Sınavı |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |


