İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Psikoloji · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı, öğrencilere bilimsel araştırma sürecinin temel mantığını ve aşamalarını tanıtmaktır. Ders kapsamında, bir araştırmanın nasıl planlanacağından, yürütüleceğine ve değerlendirileceğine dair temel bilgi ve becerilerin kazandırılması hedeflenmektedir. Öğrenciler, bilimsel bilginin doğasını, araştırma sorusu ve hipotez geliştirmeyi, uygun araştırma desenini seçmeyi ve temel veri toplama tekniklerini öğrenerek, bilimsel bir çalışmayı eleştirel bir gözle değerlendirme yetisi kazanacaklardır.
Ders İçeriği
Bu ders, bilimsel araştırmanın temel kavramlarına giriş yaparak başlamaktadır. Dersin ilerleyen haftalarında, bir araştırmanın en önemli adımlarından olan araştırma sorusu ve hipotezlerin nasıl oluşturulacağı ele alınacaktır. Ardından, mevcut bilgi birikimini anlamak ve araştırmanın temelini oluşturmak için literatür tarama teknikleri üzerinde durulacaktır. Araştırmanın temel yapı taşları olan değişken türleri ve ölçüm düzeyleri incelenecektir. Evren ve örneklem ilişkisi, farklı örnekleme yöntemleri ve bu yöntemlerin avantaj ve dezavantajları detaylı bir şekilde işlenecektir. Bir araştırmanın bilimsel değerini belirleyen geçerlilik ve güvenilirlik kavramları ve bu nitelikleri artırmaya yönelik stratejiler tartışılacaktır. Psikoloji alanında sıkça kullanılan temel araştırma desenlerine giriş yapılacak ve bu desenlerin hangi durumlarda kullanıldığı açıklanacaktır.
Zorunlu Kaynaklar
Shaughnessy, J. J., Zechmeister, E. B. ve Zechmeister, J. S. (2015). Psikolojide Araştırma Yöntemleri (İlyas Göz, Çev.). İstanbul: Nobel Yayınları.
Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri.
Önerilen Kaynaklar
Eldoğan, D., Korkmaz, L., Helvacı, E., Yeniçeri, Z. ve Kökdemir, D. (2015). Akademik Yazım Kuralları Kitapçığı (4. Baskı). Ankara: Başkent Üni.
Özlem, D. (1990). Mantık. Notos Kitap.
Popper, K. R. (2017). Bilimsel araştırmaların mantığı. Yapı Kredi Yayınları.
Açıklamalar
Dönemin başında materyallere yüklenen ders izlencesi mutlaka okunmalıdır.
Kurallar
Derse devam zorunluluğu bulunmaktadır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Öğrenci, bilimsel araştırmanın temel ilke ve kavramlarını tanımlayabilir.
- Öğrenci, bir araştırma problemi belirleyebilir ve bu probleme yönelik araştırma sorusu ve test edilebilir hipotezler geliştirebilir.
- Öğrenci, ilgili alanyazını tarayarak kendi araştırması için kuramsal bir çerçeve oluşturabilir.
- Öğrenci, araştırmada kullanılan değişken türlerini ve ölçüm düzeylerini ayırt edebilir.
- Öğrenci, farklı örnekleme yöntemlerini açıklayabilir ve araştırmanın amacına uygun örnekleme yöntemini seçebilir.
- Öğrenci, bir araştırmanın geçerlilik ve güvenilirlik düzeyini değerlendirebilir.
- Öğrenci, psikolojide kullanılan temel araştırma desenlerini tanır ve bu desenlerin kullanıldığı çalışmaları analiz edebilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 6 | 96 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Epistemoloji, Dil, Mantık ve Bilim I | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 1 |
| 2 | Epistemoloji, Dil, Mantık ve Bilim II | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 2 |
| 3 | Araştırma Sorusu ve Hipotez | Büyüköztürk ve ark. (2013) Bölüm 2 |
| 4 | Literatür Tarama Teknikleri | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 13 |
| 5 | Değişken Türleri ve Ölçüm Düzeyleri | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 11 |
| 6 | Örnekleme Yöntemleri I | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 4 ve 5 (İlgili Kısımlar) ve Büyüköztürk ve ark. (2015) Bölüm 3 |
| 7 | Örnekleme Yöntemleri II | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 4 ve 5 (İlgili Kısımlar) ve Büyüköztürk ve ark. (2015) Bölüm 3 |
| 8 | Ara Sınav | Slaytlar |
| 9 | Geçerlilik ve Güvenilirlik | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 5 ve 6 (İlgili Kısımlar) ve Büyüköztürk ve ark. (2015) Bölüm 4 ve 5 |
| 10 | Psikolojide Araştırma Desenleri I: Gözlem ve Anket | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 4 |
| 11 | Psikolojide Araştırma Desenleri II: Deneysel Desenler I | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 5 |
| 12 | Psikolojide Araştırma Desenleri III: Deneysel Desenler II | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 5 |
| 13 | Psikolojide Araştırma Desenleri IV: Karma Desenler | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 8 |
| 14 | Psikolojide Araştırma Desenleri V: Tek Denekli Desenler ve Tekrarlı Ölçümler | Shaughnessy ve ark. (2020) Bölüm 9 |
| 15 | Genel Tekrar | Dersin Slaytları |
| 16 | Final Sınavı | Dersin Slaytları |