İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Psikoloji (İngilizce) · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı, psikoloji öğrencilerine sosyal bilimlerdeki araştırma sorularını yanıtlayabilmeleri için gerekli olan temel ve orta düzey istatistiksel analiz yetkinliğini kazandırmaktır. Dersin sonunda öğrencilerin, bir araştırma problemini istatistiksel hipotezlere dönüştürebilmesi, verinin yapısına ve araştırma desenine en uygun analitik tekniği (parametrik veya parametrik olmayan) seçebilmesi, bu analizleri ilgili yazılımlar aracılığıyla uygulayabilmesi ve elde edilen bulguları psikoloji literatürü bağlamında anlamlı bir şekilde yorumlayarak raporlayabilmesi hedeflenmektedir. Bu ders, öğrencileri yalnızca birer istatistik uygulayıcısı olarak değil, aynı zamanda bilimsel literatürü eleştirel bir gözle okuyabilen ve kendi araştırmalarını sağlam metodolojik temeller üzerine inşa edebilen yetkin araştırmacı adayları olarak yetiştirmeyi amaçlamaktadır.
Ders İçeriği
Ders, kategorik verilerin analizi için kullanılan frekans analizi ve Ki-Kare testleriyle başlamaktadır. Ardından, gruplar arası farkları inceleyen parametrik testler olan Bağımsız ve Bağımlı Gruplar t-Testi, Tek Yönlü ANOVA ve ileri düzeydeki ANCOVA ile MANOVA konuları ele alınmaktadır. Bu testlerin parametrik varsayımlarının karşılanmadığı durumlar için Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis H gibi parametrik olmayan alternatifleri de incelenmektedir. Dersin devamında, değişkenler arasındaki ilişkileri ve yordama gücünü analiz etmeye yönelik Pearson ve Spearman Korelasyon testleri ile Basit ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizlerine odaklanılmaktadır. Psikometrik bir bakış açısıyla, ölçüm araçlarının kalitesini değerlendirmede kritik rol oynayan Güvenilirlik ve Geçerlilik analizleri ile veri yapısını sadeleştirmeyi amaçlayan Faktör Analizine giriş yapılmaktadır. Ders, teorik bilgilerin pratiğe dökülmesini sağlamak amacıyla Jamovi, AMOS ve R gibi alternatif istatistiksel yazılımların tanıtımıyla sona ermektedir.
Zorunlu Kaynaklar
Howell, D. C. (2013). Statistical methods for psychology (8th ed.). Wadsworth.
Önerilen Kaynaklar
Kimberlin, C. L., & Winterstein, A. G. (2008). Validity and reliability of measurement instruments used in research. American journal of health-system pharmacy, 65(23), 2276-2284.;
George, D. ve Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 23 step by step: A simple guide and reference (14. baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429056765
Dersin Öğrenme Çıktıları
- İki veya daha fazla grup arasındaki ortalama farklarını test etmek için t-testi ve ANOVA gibi parametrik testleri ve bunların parametrik olmayan karşılıklarını (Mann-Whitney U, Kruskal Wallis H) uygular.
- Değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü incelemek için korelasyon analizlerini; bir veya daha fazla değişkenin başka bir değişkeni yordama gücünü test etmek için regresyon analizlerini kullanır.
- İstatistiksel analiz çıktılarında yer alan temel değerleri (ör. p-değeri, etki büyüklüğü, güven aralığı) psikoloji bilimi bağlamında doğru bir şekilde yorumlar ve raporlar.
- Bir ölçme aracının psikometrik niteliklerini değerlendirmek için temel düzeyde güvenilirlik ve geçerlilik analizlerinin önemini ve uygulama mantığını açıklar.
- Çok değişkenli veri setlerindeki gizil yapıları ortaya çıkarmak amacıyla kullanılan faktör analizinin temel mantığını ve amacını tanımlar.
- Jamovi, AMOS veya R gibi istatistiksel yazılım programlarından en az birini kullanarak temel veri analizi adımlarını (veri girişi, analiz, çıktı yorumlama) gerçekleştirir.
- Psikoloji alanındaki bilimsel makalelerde sunulan istatistiksel yöntem ve bulguların uygunluğunu ve geçerliliğini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 6 | 96 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Frekans Analizi ve Ki-Kare Testleri | Howell (2010) Bölüm 6 |
| 2 | T Testi | Howell (2010) Bölüm 7 |
| 3 | Mann-Whitney U Testi | Howell (2010) Bölüm 18 |
| 4 | ANOVA ve Post Hoc Testleri | Howell (2010) Bölüm 11 |
| 5 | ANCOVA ve MANOVA | Howell (2010) Bölüm 11 |
| 6 | Kruskall Wallis H | Howell (2010) Bölüm 18 |
| 7 | Pearson ve Spearman Korelasyon Testleri | Howell (2010) Bölüm 9 |
| 8 | Ara Sınav Haftası | Dersin Slaytları |
| 9 | Basit Doğrusal Regresyon Testi | Howell (2010) Bölüm 9 |
| 10 | Çoklu Doğrusal Regresyon Testi I | Howell (2010) Bölüm 15 |
| 11 | Çoklu Doğrusal Regresyon Testi II | Howell (2010) Bölüm 15 |
| 12 | Güvenilirlik ve Geçerlilik Testleri | Kimberlin & Winterstein (2008) |
| 13 | Faktör Analizine Giriş | Howell (2010) Bölüm 13 |
| 14 | Alternatif İstatistik Uygulamaları: Jamovi, AMOS ve R | Blanca ve ark. (2018) |
| 15 | İstatistik, Araştırma Yöntemleri ve Psikoloji | Dersin Slaytları |
| 16 | Final Sınavı Haftası | Dersin Slaytları |