İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Görsel İletişim Tasarımı · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin dijital dönüşümü yalnızca bir kavram olarak değil, kendi üretim araçlarında yaşadıkları somut bir değişim olarak kavramalarını sağlamaktır. Ders, teknolojik kırılmaların tasarımcının rolünü ve iş akışlarını nasıl dönüştürdüğünü tartışmaya açar; bu dönüşümün tasarım alanındaki en belirgin karşılığı olan üç boyutlu üretim ortamını dersin merkezine alır. Öğrencilerin açık kaynak bir üretim ortamında (Blender) temiz topolojiye sahip nesneler modellemesi, materyal, ışık ve kompozisyon kararlarıyla özgün bir sahne kurması, çıktıyı render ve post-prodüksiyon süreçleriyle sunulabilir hâle getirmesi ve bu süreci dijital dönüşüm çerçevesinde gerekçelendirebilmesi hedeflenmektedir.
Ders İçeriği
Ders, dijitizasyon, dijitalleşme ve dijital dönüşüm kavramlarının ayrımıyla ve teknolojik kırılmaların tasarım mesleğine yansımalarıyla başlar; bu çerçeve, iki boyutlu üretimden üç boyutlu üretime geçişi konumlandırmak ve dersin uygulama hattını gerekçelendirmek için kurulur. Açık kaynak bir üretim aracı olarak Blender’ın gelişimi bu dönüşümün örneği olarak ele alınır. İzleyen haftalarda üretim ortamı uygulamalı olarak işlenir: örnek bir nesne üzerinden modelleme ve topoloji, ardından örnek bir sahne üzerinden kamera, ışık, materyal ve render. Dersin geri kalanı stüdyo düzeninde yürür; öğrenciler kendi çalışmalarını ders içinde üretir, öğretim elemanı bireysel geri bildirim verir ve ihtiyaç duyulan konular kısa gösterimlerle işlenir. Arasınav sürecinde öğrenciler kilitli kamera içeren bir şablon üzerinden özgün bir dış mekân diorama sahnesi üretir. Dönemin ikinci yarısı, tek bir asset (obje) olarak tüm adımların detaylı işlendiği bir projedir; fikir, blokout, modelleme, sculpting, baking, materyal, ışık ve render aşamaları haftalık kontrol noktalarıyla ilerletilir ve dönem sonunda sunulur.
Zorunlu Kaynaklar
Blender Resmi Dokümantasyonu (docs.blender.org)
Ders kapsamında paylaşılan uygulama dosyaları, sahne şablonu ve yönergeler
Önerilen Kaynaklar
Blender Studio – Açık Film Projeleri ve Üretim Kaynakları (studio.blender.org)
Blender Manual – Modeling, Shading, Lighting ve Rendering bölümleri
Schwab, K. – Dördüncü Sanayi Devrimi
Westerman, G., Bonnet, D., McAfee, A. – Leading Digital
Birn, J. – Digital Lighting and Rendering
ArtStation ve Blender Artists – üretim süreci paylaşımları (referans ve inceleme amaçlı)
Açıklamalar
Ders, kavramsal çerçeveyi ve uygulamayı birbirinden ayırmadan yürütülür. Dijital dönüşüm tartışması dersin başında kurulur ve üç boyutlu üretime geçişin gerekçesi olarak kullanılır; sonrasında bu çerçeve, öğrencinin kendi üretim sürecinde aldığı kararlar üzerinden canlı tutulur. Dersin büyük bölümü stüdyo düzeninde işler: öğrenciler ders saatinde kendi çalışmaları üzerinde üretim yapar, öğretim elemanı masa masa bireysel geri bildirim verir ve sınıfın o hafta ihtiyaç duyduğu konu kısa gösterimlerle işlenir. Arasınavda öğrenciler, kilitli kamera içeren sahne şablonu üzerinden özgün bir dış mekân diorama sahnesi üretir ve eksiksiz proje dosyası ile yüksek çözünürlüklü görsel çıktıyı birlikte teslim eder. Dönem sonu projesinde konu öğrencinin kendi belirlediği, daha kapsamlı bir üç boyutlu sahnedir; süreç haftalık kontrol noktalarıyla ilerletilir ve sınıf içi sunumla tamamlanır.
Kurallar
Ders uygulama ağırlıklı yürütüldüğü için derslere düzenli katılım ve haftalık ilerlemenin düzenli olarak gösterilmesi beklenmektedir; haftalık ilerleme takibi değerlendirmenin bir parçasıdır. Öğrencilerin derse kendi bilgisayarlarıyla ve gerekli yazılım kurulu şekilde gelmeleri gerekmektedir. Dosyaların her ders sonunda yedeklenmesi öğrencinin sorumluluğundadır; dosya kaybı teslim gecikmesi için gerekçe sayılmaz. Arasınav ve final çalışmaları, ders kapsamında verilen yönergelere uygun biçimde hazırlanmalı, istenen adlandırma düzeniyle ve belirtilen tarihlerde teslim edilmelidir. Teslim edilen çalışmalar özgün olmalıdır; var olan bir çalışmanın birebir kopyası, hazır model (asset) kullanımı veya yapay zekâ ile üretilmiş üç boyutlu model/sahne kullanımı kabul edilmez. Referans alınan görseller özgünlük ihlali değildir; ancak bir çalışmanın yeniden üretimi kabul edilmez. Ders sürecinde verilen geri bildirimlerin dikkate alınması ve çalışmanın bu doğrultuda geliştirilmesi beklenir. Kullanılan doku, yazı karakteri, ikon ve HDRI gibi dış kaynakların lisans koşullarına uyulması ve kaynak gösterilmesi gerekmektedir. Akademik etik kurallarına uyulması zorunludur.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Dijitizasyon, dijitalleşme ve dijital dönüşüm kavramlarını ayırt edebilir ve tasarım alanından örneklendirebilir.
- Teknolojik kırılmaların tasarımcının rolünü, araçlarını ve iş akışını nasıl değiştirdiğini açıklayabilir; üç boyutlu üretime geçişi bu çerçeveye yerleştirebilir.
- Üç boyutlu üretim ortamında gezinebilir ve temel modelleme araçlarını amacına uygun kullanabilir.
- Temiz ve amaca uygun topolojiye sahip üç boyutlu nesneler üretebilir; ölçek, transform ve dosya düzeni gerekliliklerini uygulayabilir.
- Materyal, ışık ve kadraj kararlarını birlikte kullanarak bir sahneyi kompozisyon ilkelerine göre kurgulayabilir.
- Render ve post-prodüksiyon süreçlerini yürütüp sunulabilir nitelikte görsel çıktı üretebilir.
- Kendi üretim sürecini planlayabilir, aşamalı olarak ilerletebilir ve aldığı geri bildirimi çalışmasına yansıtabilir.
- Ürettiği çalışmanın görsel ve kavramsal gerekçesini sözlü olarak sunabilir; özgünlük ve kaynak kullanımı konusunda etik sorumluluk gösterebilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 4 | 2 | 8 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse Giriş: Dijital Dönüşüm Bandı ve 3D Tasarıma Geçiş | Dersin kapsamı, işleyişi ve beklentiler. Dijitizasyon, dijitalleşme ve dijital dönüşüm ayrımı; teknolojik kırılmaların tasarımcının işini nasıl değiştirdiği. Bu bant üzerinden iki boyutlu üretimden üç boyutlu üretime geçişin konumlandırılması ve “neden 3D öğreniyoruz” sorusunun yanıtlanması. Açık kaynak bir araç olarak Blender’ın tarihi ve bugünkü konumu. |
| 2 | Örnek Nesne Üzerinden Modelleme Gösterimi | Blender arayüzü ve gezinme; nesne ve düzenleme kipleri. Örnek bir nesnenin baştan sona canlı modellenmesi: kutu modelleme, temel düzenleme araçları, modifier kullanımı, dörtgen yüzey akışı ve temiz topoloji ilkeleri. Öğrencilerin aynı nesneyi kendi bilgisayarlarında adım adım üretmesi. |
| 3 | Örnek Sahne Kurgusu: Nesneden Kompozisyona | Birden çok nesnenin bir sahne içinde bir araya getirilmesi; ölçek, yerleşim ve kadraj. Kamera kurulumu, temel ışık yerleşimi, materyal ataması ve render alma. Öğrencilerin ders içinde kendi örnek sahnelerini kurup çıktı alması. |
| 4 | Arasınav Projesi: Yönerge, Şablon ve Fikir Geliştirme | Arasınav yönergesinin ve kilitli kamera içeren sahne şablonunun tanıtılması. Özgünlük ve kaynak kullanımı kuralları; dış mekân diorama kavramı. Referans toplama, eskiz ve fikir sunumu. Stüdyo çalışması ve bireysel geri bildirim. |
| 5 | Arasınav Projesi: Blokout ve Kompozisyon | Sahnenin kaba kütlelerle kurulması; silüet, odak noktası ve boşluk kullanımı. Kadraj denemeleri. Gerektiğinde kısa konu gösterimleri (dizilim araçları, modifier yığını). Stüdyo çalışması ve bireysel geri bildirim. |
| 6 | Arasınav Projesi: Modelleme ve Detaylandırma | Blokout’tan modele geçiş; topoloji düzeltme, ölçek ve transform uygulama, dosya ve isimlendirme düzeni. Gerektiğinde kısa konu gösterimleri. Stüdyo çalışması ve bireysel geri bildirim. |
| 7 | Arasınav Projesi: Materyal, Işık ve Render | Shader mantığı ve temel materyal kurulumu; görsel stil tercihleri (stilize, low poly, clay, painterly). Üç noktalı ışık kurulumu, atmosfer ve renk uyumu. Render ayarları (motor, sample, denoise) ve render sonrası renk düzenlemesi. Teslim kontrolü. |
| 8 | Arasınav | Arasınav |
| 9 | Final Projesi: Konu Belirleme ve Araştırma | Arasınav çalışmalarının toplu değerlendirilmesi ve geri bildirim. Final projesinin tanıtılması; konu belirleme, referans araştırması ve moodboard oluşturma. Stüdyo çalışması. |
| 10 | Final Projesi: Sahne Planı ve Blokout | Mekân kurgusu ve anlatı: sahnenin ne anlattığı, izleyicinin gözünü nereye yönlendirdiği. Kaba kütlelerle sahne planı ve kamera kararları. Gerektiğinde kısa konu gösterimleri. Stüdyo çalışması. |
| 11 | Final Projesi: Modelleme Üretimi | Sahne öğelerinin üretilmesi; tekrar eden öğelerde kopya ve dizilim yaklaşımları, performans ve dosya düzeni. Gerektiğinde kısa konu gösterimleri. Stüdyo çalışması ve bireysel geri bildirim. |
| 12 | Final Projesi: Materyal, Doku ve Görsel Dil | Materyal ve doku çalışması; sahnenin görsel dilinin bütünlenmesi. Gerektiğinde kısa konu gösterimleri (doku koordinatları, prosedürel yaklaşımlar). Stüdyo çalışması. |
| 13 | Final Projesi: Işık, Atmosfer ve Renk | Işık senaryosu, gün içi/gece kararları, atmosfer ve derinlik. Renk paleti ve kontrast dengesi. Ara kontrol: her öğrencinin kadrajını sınıfla paylaşıp geri bildirim alması. |
| 14 | Final Projesi: Render, Post-Prodüksiyon ve Sunum Hazırlığı | Render motoru karşılaştırması, çıktı ayarları ve kalite kontrolü; turntable ve kısa hareketli çıktı seçenekleri. Render sonrası renk düzenlemesi ve compositing. Sunum ve teslim düzeni. |
| 15 | Final Projesi: Teslim ve Sınıf İçi Değerlendirme | Çalışmaların sınıfta sunulması, karşılıklı değerlendirme ve son düzeltmeler. Sergi/arşiv için dosya ve çıktı hazırlığı. |
| 16 | Final | Final |


