Hukuk Fakültesi · Hukuk · Lisans
Dersin Amacı
Hukuk Felsefesi'nin temel sorusu ontolojiktir: ” Hukuk nedir?”. Bu soruyla bağlantılı olarak, bu derste, hukuk hakkında bilgi edinme yöntemleri ve hukukun başka düşün ve pratik evrenleriyle ilişkisi ele alınır. Varlık (normatif düzenin belirmesi ve uygulanması) ve dil sorunları (hukukun belirliliği- belirsizliği): bir sistem olarak hukukun unsurları (norm ve ilkeler) ve ilişkileri (normatif sistemlerin birbirleriyle ilişkileri): ve son olarak, hukukta değer sorunu (adalet, özgürlük gibi kavramlar kapsamında doğal hukuk) konu edinilerek tartışılır. Bu tartışmalar, kronolojik sıçramalarla ve güncele ağırlık verilerek, düşünce tarihindeki bağlantılarıyla birlikte değerlendirilir. Hukuk sosyolojisi ise, hem hukuku sosyolojiyle kavramak hem de hukukun sosyolojideki yansımalarını değerlendirmek amacını taşır. Hukuk- toplum ilişkisi: özellikle modern toplumun karmaşık yapıları içerisinde hukukun kurumsallaşması ve bunun temelindeki düzen kurma çabası ders kapsamında ele alınan temel konudur. Ders, ayrıca hukukun toplumdaki görünüş biçimlerine ve burada ortaya çıkan aksaklıklara ilişkin değişik bakış açıları ve çözüm önerileri sunar. Bu bağlamlarda yapılacak tartışma ve araştırmalar, hukuku öğrenci nezdinde, statik bir yapı olmaktan çıkarıp yaşayan bir toplumsal olgu haline getirmeyi amaçlar.
Ders İçeriği
Hukuk Felsefesi disiplininin konusu, işlevi kapsamı. Hukuk Felsefesinin Hukuk Genel Kuramı, Hukuk Sosyolojisi ve diğer komşu disiplinlerle olan ilişkisi, Bilim, Felsefe ve Hukuk Felsefesi Hukuk Felsefesi Tarihi, Büyük Düşünce Akımları İçinde Hukuk Felsefesinin Gelişimi, Problematik Hukuk Felsefesi Hukuk Sosyolojisinin tarihsel gelişimi “Yaşayan Hukuk” kavramı ve Sosyolojik Hukuk Okulundan Hukuk Sosyolojisine geçiş Hukukun Sosyolojik Ele Alınış Biçimleri ve Pratik Hukuk Sosyolojisi
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Bu dersi başarı ile tamamlayan öğrenciler; Hukuku kavramsal altyapısıyla beraber ele alarak çeşitli hukuk anlayışlarını felsefi düzlemde tartışabilecek
- Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanması halinde, öğrenciler Hukuk sosyolojisini hem kuramsal çerçeve hem de gündelik hayat ile doğrudan ilişkisi üzerinden öğrenecek
- Hukuka ilişkin genel ve sistematik değerlendirmeler yapma ve komşu disiplinlerle hukuku bir arada analiz etme yetisini kazanacaktır.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Hukukun ilk çağlardan günümüze Batı düşüncesine olan yansımalarını ele alacak olan üç haftalık bir çalışmanın ilk haftasıdır. Platon, Sofistler ve Aristoteles’in hukukla ilgili düşünceleri tanıtılarak bu düşünceler, dönemin siyasi gelişmeleri ile irt | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 2 | Yeniçağ düşüncesinde hukuk. Grotius ve uluslar arası hukukun doğuşu anlatılacak, sosyal sözleşme düşüncesi tanıtılarak Locke, Rousseau ve Hobbes’un sosyal sözleşme düşünceleri kıyaslanarak tartışılacaktır. | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 3 | Günümüz akılcı doğal hukukunun temeli sayılan Kant’ın genel felsefesi tanıtılarak düşünürün ahlak ve hukuk anlayışı temellendirilerek kıyasen tartışılacaktır. Dersin ikinci bölümü Hegel’in genel felsefesi ve hukuk düşüncesine ayrılmıştır | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 4 | Hukuk felsefesi akımları genel hatlarıyla tanıtılarak tarihsel ve siyasal altyapısıyla beraber modern doğal hukuk düşüncesinin temelleri ortaya konulacak; doğal hukuk akımının hukuk anlayışı özellikle hukuka atfedilen değerler bağlamında tartışmaya a | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 5 | Hukuki pozitivizmin hukuk anlayışı, ahlak-hukuk ayrımı ve hukukun kaynakları problemi çerçevesinde ele alınarak tartışılacaktır. Bu bağlamda, doğal hukuk ve hukuki pozitivizm akımları arasındaki çatışmalı ilişki de değerlendirilerek bugün için taşıdı | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 6 | Hukuk normunu konu alan bu derste, öncelikle normların kaynağı problemi ele alınarak Kelsen düşüncesinde normlar hiyerarşisi ve grundnorm hipotezi anlatılacaktır. Bunu takiben hukukun normlardan oluşan bir sistem olduğu düşüncesi ve H.L.A Hart’ın nor | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 7 | İskandinavya ve ABD çıkışlı realist yaklaşımların, hukuku ele alış şekilleri incelenecek, bu akımların günümüze yansıması tartışmaya azılacaktır. Hukuki realizmin Eleştirel Hukuk Çalışmalarına temel oluşturan argümanlarının bu sonuncu çevre tarafında | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Hukuk ve Sosyoloji ilişkisinin temelleri | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 10 | Hukuka farklı sosyolojik yaklaşımlar: çatışmacı, işlevselci, sembolik etkileşimci | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 11 | Hukuk ve toplumsal değişim/dayanışma | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 12 | Hukuk ve toplumsal kontrol | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 13 | Hukuk, Hukuksuzluk ve Eşitsizlik | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 14 | Hukuk ve kültür: Devletin hukuku ekseninde çok kültürlülük | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 15 | Hukuk ve küreselleşme: Hukuk mesleği İnanıcı | İlgili konular zorunlu kaynaklardan ve ders öncesi verilen makalelerden okunarak hazırlanılıp gelinecektir. |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |