Eğitim Fakültesi · Sınıf Öğretmenliği · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı sosyal beceri kavramının tanımını ve önemini bilmek ve sosyal becerilerin ilkokul çağı eğitiminde nasıl kazandırılabileceğini öğrenmektir.
Ders İçeriği
Sosyal beceri kavramının tanımı, boyutları, boyutların birbirleriyle ilişkisi; öğrencilere sosyal becerisi kazandırma ve becerileri genelleme yöntem ve tekniklerin seçimi; hedef becerilerin seçimi; beceriyi analiz yapma, çocuğa model olma, çocuklara rol oynattırma ve beceriyi prova ettirme; çocuklara beceriyi tekrar ettirme; çocukların performanslarını değerlendirme; sosyal becerileri genelleştirme ve ilkokul ders programlarının incelenmesi; derslerdeki becerilerin belirlenmesi ve örnek etkinlik uygulamaları konuları işlenecektir.
Zorunlu Kaynaklar
Deniz, M. E. & Eryılmaz, A. (2025). Sosyal Beceri Eğitimi. Pegem Akademi.
Önerilen Kaynaklar
Millî Eğitim Bakanlığı. (2022). Sosyal Beceriler I. Kademe Ders Kitabı. MEB Yayınları.
Ataş, A. T. & Efeçınar, İ. (2017). Çocuklar İçin Gerçek Yaşam Becerileri. Remzi Kitabevi.
Caldarella, C. & Merrell, K. W. (1997) Common Dimensions of Social Skills of Children and Adolescents: A Taxonomy of Positive Behaviors, School Psychology Review, 26:2, 264-278, DOI: 10.1080/02796015.1997.12085865 [https://doi.org/10.1080/02796015.1997.12085865 adresinden edinilebilir.]
Açıklamalar
Derse devamlılık birinci önceliktir; her öğrenci devamlılığını takip etmekle yükümlüdür. Her öğrencinin toplamda 4 hafta devamsızlık hakkı bulunmaktadır ve bunun haricindeki talepler dikkate alınamayacaktır.
Öğrenciler, ders sunumları ve temel kaynak ders kitabından öğrenmelerin yanı sıra yardımcı kaynakları kullanarak birer sunum gerçekleştirmekle yükümlüdür.
Sunumlar, "Çocuklar İçin Gerçek Yaşam Becerileri" adlı kaynaktan seçilecek bir sosyal becerinin aşağıdaki alt başlıklarda hazırlanmasına dayanmaktadır:
- Tanımı ve hangi beceri alanında yer aldığı
- İlkokul çağı gelişimi bakımdan önemi
- Eksikliğinin nelere yol açacağı
- Becerinin geliştirilmesi halinde edinilecek kazanımları
- Bu becerinin edinidirilmesine yönelik örnek bir sınıf içi etkinliğin uygulatılması
Sunumların değerlendirilmesinde, yukarıda belirtilen başlıklar altında ne düzeyde (1: geliştirilebilir, 2: iyi, 3: çok iyi) hazırlık yapıldığına bakılır.
Değerlendirme Ölçütleri | Çok İyi (3 Puan) | İyi (2 Puan) | Geliştirilebilir (1 Puan) |
|---|---|---|---|
Kavramsal Tanım ve Sınıflandırma | Becerinin tanımı akademik bir netlikle, ilgili kaynaktaki teorik çerçeveye sadık kalınarak yapılmış ve ait olduğu sosyal beceri alanıyla (iletişim, duygusal düzenleme vb.) doğru ilişkilendirilmiştir. | Beceri tanımlanmış ve sınıflandırılmıştır ancak literatür bağlantısı zayıftır veya yapılan tanım gereğinden fazla yüzeysel/genel geçer ifadeler barındırmaktadır. | Tanım hatalı veya oldukça eksiktir. Becerinin ait olduğu temel alan yanlış belirtilmiş veya hiç sınıflandırma yapılmamıştır. |
İlkokul Çocuğu Gelişimi Açısından Önemi | Becerinin önemi genel ifadelerle değil, doğrudan ilkokul dönemi (son çocukluk) bilişsel, sosyal ve ahlaki gelişim özellikleri ile temellendirilerek açıklanmıştır. | Becerinin önemi açıklanmış ancak ilkokul döneminin spesifik gelişimsel özelliklerine (somut işlemler, akran ilişkileri vb.) yeterince güçlü vurgu yapılamamıştır. | Becerinin önemi sadece yetişkinlik veya genel insan hayatı üzerinden, ilkokul çağının pedagojik gerçekliklerinden kopuk bir şekilde anlatılmıştır. |
Risk Analizi (Eksikliği Durumu) | Becerinin yoksunluğunda ilkokul çağındaki bir çocuğun yaşayabileceği akademik, sosyal (akran zorbalığı, izolasyon vb.) ve psikolojik sorunlar gerçekçi bir nedensellik bağıyla sunulmuştur. | Eksiklik durumundaki sorunlara değinilmiş ancak bunlar çok genel hatlarıyla bırakılmış veya neden-sonuç ilişkisi bilimsel bir temele oturtulamamıştır. | Becerinin eksikliğinde oluşacak durumlara ya hiç değinilmemiş ya da "çocuk başarısız olur, mutsuz olur" gibi son derece sığ ve altı boş ifadeler kullanılmıştır. |
Kazanımlar (Geliştirilmesi Durumu) | Becerinin edinilmesiyle çocuğun kişisel, akademik ve pro-sosyal davranışlarında (akran işbirliği, öz-yeterlik vb.) meydana gelecek spesifik ve ölçülebilir ilerlemeler net bir şekilde ortaya konmuştur. | Becerinin kazandıracağı olumlu özellikler belirtilmiştir ancak bu kazanımlar sıradanlaşmış, risk analizinin sadece tersine çevrilmiş basit bir tekrarı şeklinde sunulmuştur. | Kazanımlar listesi son derece zayıftır, ilgili sosyal becerinin doğasıyla doğrudan uyuşmayan veya bağlam dışı faydalar sıralanmıştır. |
Örnek Sınıf İçi Etkinlik Uygulaması | Etkinlik ilkokul seviyesine tamamen uygundur. Öğrenci etkinliği sadece anlatmamış, sınıfı (akranlarını) aktif katılımcı yaparak etkili bir yönergeler dizisi ve sınıf yönetimiyle fiilen uygulatmıştır. | Etkinlik ilkokul düzeyine kısmen uygundur. Uygulama girişimi yapılmış ancak sınıf yönetimi, zaman kullanımı veya yönergelerin netliği konularında pedagojik aksaklıklar yaşanmıştır. | Etkinlik ilkokul seviyesi için çok soyut/karmaşıktır VEYA öğrenci bir etkinlik uygulamak (uygulatmak) yerine etkinliğin ne olduğunu sadece sözlü olarak anlatıp geçmiştir. |
Kurallar
Derse devamlılık birinci önceliktir; her öğrenci devamlılığını takip etmekle yükümlüdür. Her öğrencinin toplamda 4 hafta devamsızlık hakkı bulunmaktadır ve bunun haricindeki talepler dikkate alınamayacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Sosyal beceri kavramının tanımını yapabilme
- Sosyal becerilerin önemini ve gerekliğini açıklayabilme
- İlkokulda kazandırılması gereken sosyal becerileri bilme
- İlkokulda kazandırılması gereken sosyal becerilere yönelik etkinlik geliştirme süreçlerini bilme
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 4 | 64 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Sosyal beceri kavramının tanımı, boyutları, boyutların birbirleriyle ilişkisi | Kaynak kitap |
| 2 | Sosyal beceri kavramının tanımı, boyutları, boyutların birbirleriyle ilişkisi | Kaynak kitap |
| 3 | Öğrencilere sosyal beceri kazandırma ve becerileri genelleme yöntem ve tekniklerin seçimi | Kaynak kitap |
| 4 | Öğrencilere sosyal beceri kazandırma ve becerileri genelleme yöntem ve tekniklerin seçimi | Kaynak kitap |
| 5 | Hedef becerilerin seçimi | Kaynak kitap |
| 6 | Hedef becerilerin seçimi | Kaynak kitap |
| 7 | Beceriyi analiz yapma, çocuğa model olma, çocuklara rol oynattırma ve beceriyi prova ettirme | Kaynak kitap |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Çocuklara beceriyi tekrar ettirme | Kaynak kitap |
| 10 | Çocuklara beceriyi tekrar ettirme | Kaynak kitap |
| 11 | Çocukların performanslarını değerlendirme | Kaynak kitap |
| 12 | Çocukların performanslarını değerlendirme | Kaynak kitap |
| 13 | Sosyal becerileri genelleştirme ve ilkokul ders programlarının incelenmesi | Kaynak kitap |
| 14 | Derslerdeki becerilerin belirlenmesi ve örnek etkinlik uygulamaları | Kaynak kitap |
| 15 | 19 Mayıs - Resmî Tatil | 19 Mayıs - Resmî Tatil |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |


